به گزارش پرتال حمل و نقل ، برنامه اقدام آوازه (Awaza Programme of Action) به عنوان چارچوب دهساله سازمان ملل متحد برای حمایت از کشورهای درحالتوسعه محصور در خشکی ، با هدف کاهش محدودیتهای جغرافیایی و ساختاری این کشورها و تقویت دسترسی آنها به شبکههای حملونقل، مسیرهای ترانزیتی و بازارهای جهانی در دستور کار همکاریهای بینالمللی قرار گرفته است . در ادامه پیگیری اجرای این برنامه در منطقه سازمان همکاری اقتصادی (اکو) ، نشست تخصصی مشترکی با مشارکت نهادهای سازمان ملل متحد و نمایندگان کشورهای عضو ، ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ در حاشیه پنجمین کنفرانس وزیران حملونقل آسیا و اقیانوسیه در بانکوک برگزار میشود .
برنامه اقدام آوازه که دوره ۲۰۲۴ تا ۲۰۳۴ را در بر میگیرد ، در ۲۴ دسامبر ۲۰۲۴ براساس قطعنامه شماره A/RES/79/233 مجمع عمومی سازمان ملل متحد به تصویب رسید . این برنامه با هدف بسیج حمایتهای بینالمللی از ۳۲ کشور در حال توسعه محصور در خشکی تدوین شده و حوزههایی از جمله تسهیل تجارت ، تحول ساختاری اقتصادی ، توسعه ارتباطات حملونقلی ، فناوری ، تابآوری اقلیمی و تأمین مالی را شامل میشود .
کشورهای محصور در خشکی به دلیل نداشتن دسترسی مستقیم به آبهای آزاد ، برای ارتباط با بازارهای بینالمللی و بنادر تجاری به زیرساختها و شبکههای حملونقل کشورهای همسایه وابستهاند . این وابستگی ، علاوه بر افزایش احتمالی هزینه و زمان جابهجایی کالا ، ضرورت هماهنگی سیاستهای ترانزیتی ، توسعه زیرساختهای لجستیکی و تسهیل رویههای عبور مرزی را برجسته میکند .
در همین چارچوب ، ترانزیت ، حملونقل و اتصال منطقهای به عنوان سومین اولویت برنامه اقدام آوازه ، جایگاه مهمی در کاهش محدودیتهای تجاری و تقویت پیوند کشورهای محصور در خشکی با زنجیرههای تأمین و شبکههای حملونقل بینالمللی دارد .
از کنفرانس آوازه ترکمنستان تا پیگیری همکاریهای منطقهای
سومین کنفرانس سازمان ملل متحد درباره کشورهای درحالتوسعه محصور در خشکی ، از ۵ تا ۸ اوت ۲۰۲۵ در منطقه آوازه ترکمنستان برگزار شد . در این کنفرانس ، هیئتهای بلندپایه کشورهای محصور در خشکی و کشورهای ترانزیتی عضو سازمان همکاری اقتصادی حضور داشتند و در حاشیه آن نیز نشستی با موضوع «اکو و اجرای برنامه اقدام آوازه ۲۰۲۴ تا ۲۰۳۴» تشکیل شد.
این نشست زمینه گفتوگو درباره چگونگی اجرای برنامه آوازه در منطقه اکو را فراهم کرد و موضوع همکاری میان کشورهای محصور در خشکی و کشورهای ترانزیتی را در چارچوب اولویتهای مشترک منطقهای مورد توجه قرار داد .
در ادامه این روند ، شورای برنامهریزی منطقهای سازمان همکاری اقتصادی ، موضوع برگزاری نشست آغازین اجرای برنامه اقدام آوازه در منطقه اکو را در تقویم رویدادهای سال ۲۰۲۶ این سازمان گنجاند تا زمینه شناسایی اولویتهای مشترک ، بررسی سازوکارهای همکاری و تدوین رویکرد هماهنگ منطقهای فراهم شود .
جایگاه لجستیک و ترانزیت در منطقه اکو
از مجموع ۱۰ کشور عضو سازمان همکاری اقتصادی ، هفت کشور افغانستان ، جمهوری آذربایجان ، قزاقستان ، قرقیزستان ، تاجیکستان ، ترکمنستان و ازبکستان در گروه کشورهای درحالتوسعه محصور در خشکی قرار دارند و ایران ، ترکیه و پاکستان نیز سه کشور ترانزیتی این مجموعه محسوب میشوند .
این ترکیب جغرافیایی ، اهمیت شبکههای حملونقل جادهای و ریلی، پایانههای مرزی ، کریدورهای ترانزیتی و زیرساختهای لجستیکی را در ارتباط کشورهای منطقه با بنادر و بازارهای بینالمللی دوچندان کرده است .
در چنین ساختاری ، کارآمدی زنجیره حملونقل تنها به توسعه زیرساختهای فیزیکی وابسته نیست ؛ بلکه هماهنگی مقررات ترانزیتی ، تسهیل تشریفات گمرکی ، کاهش توقف در مرزها ، بهبود تبادل اطلاعات و تقویت حملونقل چندوجهی نیز در کاهش هزینههای لجستیکی و افزایش قابلیت اطمینان مسیرهای تجاری نقش تعیینکنندهای دارد .
برای ایران ، موقعیت جغرافیایی میان آسیای مرکزی ، قفقاز ، خلیج فارس و دریای عمان ، ظرفیت قابلتوجهی برای ایفای نقش در اتصال کشورهای محصور در خشکی منطقه اکو به شبکههای تجارت بینالمللی ایجاد کرده است . توسعه پیوندهای ریلی و جادهای ، بهبود عملکرد گذرگاههای مرزی و تقویت دسترسی به بنادر جنوبی میتواند در افزایش کارآمدی مسیرهای ترانزیتی منطقه مؤثر باشد .
نشست بانکوک ؛ بررسی چالشها و فرصتهای اجرای برنامه آوازه
در ادامه همکاریهای منطقهای برای اجرای برنامه اقدام آوازه ، نشست تخصصی «اجرای برنامه اقدام آوازه در منطقه اکو» روز ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ در مرکز کنفرانس سازمان ملل متحد در بانکوک برگزار میشود .
این رویداد در حاشیه پنجمین کنفرانس وزیران حملونقل کمیسیون اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل متحد برای آسیا و اقیانوسیه (ESCAP) برنامهریزی شده است .
برگزاری نشست با همکاری سازمان همکاری اقتصادی ، کمیسیون اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل متحد برای آسیا و اقیانوسیه (ESCAP)، کمیسیون اقتصادی سازمان ملل متحد برای اروپا (UNECE) و دفتر نماینده عالی سازمان ملل متحد در امور کشورهای کمترتوسعهیافته ، کشورهای درحالتوسعه محصور در خشکی و کشورهای جزیرهای کوچک درحالتوسعه (UNOHRLLS) صورت میگیرد .
براساس یادداشت مفهومی رویداد ، هدف اصلی نشست ، فراهمکردن بستری برای تبادل نظر میان کشورهای عضو اکو و سازمانهای بینالمللی درباره اولویتهای اجرای برنامه آوازه ، چالشهای مشترک منطقهای و فرصتهای توسعه همکاریهای حملونقلی و ترانزیتی است .
در این چارچوب ، شناسایی زمینههای همکاری از طریق سازوکارهای موجود اکو ، بررسی فرصتهای مشارکت با نهادهای توسعهای و سازمانهای بینالمللی و گردآوری پیشنهادها برای شکلگیری رویکرد هماهنگ منطقهای از محورهای اصلی گفتوگوها خواهد بود .
بخش تخصصی نشست به بررسی اولویت سوم برنامه اقدام آوازه با موضوع «ترانزیت ، حملونقل و اتصال» اختصاص دارد و در آن چالشها و فرصتهای کشورهای عضو اکو در اجرای این بخش از برنامه بررسی خواهد شد .
مشارکت مقامهای ارشد بینالمللی و نمایندگان کشورهای عضو اکو
در بخش افتتاحیه این نشست ، آرمیدا سالسیا آلیسجاهبانا ، معاون دبیرکل سازمان ملل متحد و دبیر اجرایی ESCAP؛ اسد مجید خان ، دبیرکل سازمان همکاری اقتصادی ؛ هانی میسترز ، مدیر بخش حملونقل پایدار UNECE و حبیب ترکی ، دبیرکل اتحادیه بینالمللی حملونقل جادهای (IRU)، سخنرانی خواهند کرد .
همچنین پیام ضبطشده رولاند مولروس ، سرپرست دفتر نماینده عالی سازمان ملل متحد در امور کشورهای کمترتوسعهیافته، کشورهای محصور در خشکی و کشورهای جزیرهای کوچک در حال توسعه ، در برنامه افتتاحیه پیشبینی شده است .
در بخش تخصصی نشست ، پس از ارائه سندیپ جین از بخش حملونقل ESCAP درباره اولویت سوم برنامه آوازه ، نمایندگان کشورهای عضو اکو دیدگاههای خود را مطرح خواهند کرد .
براساس برنامه رسمی ، جبارعلی ذاکری معاون وزیر راه و شهرسازی و رئیس راهآهن جمهوری اسلامی ایران ؛ بوراک آیکان ، مدیرکل امور اتحادیه اروپا و روابط خارجی وزارت حملونقل و زیرساخت ترکیه ؛ نورالله روزی ، رئیس اداره همکاریهای بینالمللی وزارت حملونقل تاجیکستان ؛ نماینده وزارت حملونقل قزاقستان و نماینده وزارت ارتباطات پاکستان از جمله سخنرانان این بخش هستند .
همچنین مشارکت نمایندگان سایر کشورهای عضو اکو و نهادهای مرتبط ، از جمله رصدخانه حملونقل آسیا وابسته به بانک توسعه آسیایی ، در برنامه نشست پیشبینی شده است .
تدوین نقشه راه منطقهای برای اجرای برنامه اقدام آوازه
یکی از مهمترین نتایج مورد انتظار نشست ، فراهمشدن زمینه تدوین پیشنویس نقشه راه جامع اجرای برنامه اقدام آوازه در منطقه سازمان همکاری اقتصادی است .
براساس سند مفهومی رویداد ، شناسایی حوزههای اولویتدار ، ایجاد بستری برای تداوم گفتوگو و هماهنگی میان کشورهای محصور در خشکی و کشورهای ترانزیتی و شکلگیری چارچوبهای اولیه همکاری با شرکای منطقهای و بینالمللی ، از دیگر دستاوردهای پیشبینیشده این نشست خواهد بود .
تدوین چنین نقشه راهی میتواند زمینه تعیین اولویتهای مشترک و هماهنگی بیشتر میان کشورهای عضو را در حوزههای حملونقل، ترانزیت و اتصال منطقهای فراهم کند؛ هرچند تبدیل این اهداف به نتایج عملیاتی ، نیازمند تعیین اقدامات اجرایی ، مسئولیت نهادهای ذیربط، سازوکارهای تأمین مالی و شاخصهای ارزیابی پیشرفت خواهد بود .
با توجه به جایگاه کشورهای محصور در خشکی در ساختار سازمان همکاری اقتصادی و نقش کشورهای ترانزیتی در اتصال آنها به شبکههای حملونقل و تجارت جهانی ، پیگیری اجرای منطقهای برنامه اقدام آوازه میتواند زمینهای برای تقویت همکاریهای لجستیکی ، تسهیل جریان کالا و افزایش کارآمدی مسیرهای ترانزیتی در منطقه اکو فراهم سازد .






دیدگاهها
اولین دیدگاه را دربارهٔ این خبر بنویسید.