جنگ تنها دیوار کارخانه‌ها را ویران نمی‌کند ؛ گاهی راه صادرات را می‌بندد ، سرمایه در گردش را از دسترس خارج می‌کند و زنجیره تولید را زیر فشار هزینه‌های فزاینده قرار می‌دهد . اما برای بنگاه‌های اقتصادی ایران ، دشواری‌ها به پیامدهای جنگ محدود نمی‌شود . در شرایطی که بخش خصوصی برای حفظ تولید و تداوم تأمین کالا تلاش می‌کند، افزایش مداخلات دولتی، صدور پی‌درپی بخشنامه‌ها و استمرار قیمت‌گذاری دستوری ، فشار مضاعفی بر فعالیت‌های اقتصادی وارد کرده است ؛ وضعیتی که به اعتقاد رئیس اتاق بازرگانی تهران ، عبور از آن بدون اصلاح سیاست‌های اقتصادی و تبدیل مشکلات تولیدکنندگان به مطالبه‌ای عمومی ممکن نخواهد بود .
به گزارش پرتال حمل‌ونقل ، محمود نجفی‌عرب ، رئیس اتاق بازرگانی ، صنایع ، معادن و کشاورزی تهران ، در جمع فعالان رسانه‌ای با اشاره به پیامدهای دو جنگ اخیر بر اقتصاد کشور ، از آسیب‌های گسترده واردشده به بخش خصوصی سخن گفت و تأکید کرد که خسارت‌های جنگ صرفاً به تخریب زیرساخت‌ها و واحدهای تولیدی محدود نمانده است .
به گفته وی ، در جریان این درگیری‌ها، تعدادی از صنایع بزرگ ، متوسط و کوچک و حتی کارخانه‌های مستقر در شهرک‌های صنعتی هدف حملات مستقیم قرار گرفته‌اند و خسارت‌هایی متحمل شده‌اند که جبران آنها به‌آسانی امکان‌پذیر نیست .
نجفی‌عرب دومین پیامد مهم شرایط جنگی را اختلال در فعالیت‌های تجاری و مالی بنگاه‌ها دانست ؛ شرایطی که در آن دسترسی به بازارهای صادراتی و وارداتی دشوار شده ، تأمین سرمایه در گردش با محدودیت‌های جدی روبه‌رو است و جذب سرمایه‌گذاری خارجی نیز بیش از گذشته تحت تأثیر نااطمینانی قرار گرفته است .
او با اشاره به تورم فزاینده و افزایش چندبرابری ارزش ریالی موجودی انبارها خاطرنشان کرد که مجموعه این عوامل ، مشکلات پیشین محیط کسب‌وکار را تشدید کرده و ادامه فعالیت اقتصادی را برای بسیاری از بنگاه‌ها دشوارتر ساخته است .
بخش خصوصی در میدان ماند ، اما تصویر آن مخدوش شد
رئیس اتاق بازرگانی تهران با تأکید بر نقش بخش خصوصی در حفظ جریان تأمین و توزیع کالا اظهار کرد که فعالان اقتصادی در جریان جنگ‌های اخیر، با وجود آسیب‌های مستقیم و غیرمستقیم ، همکاری گسترده‌ای با دولت داشته‌اند .
او با اشاره به اظهارات رئیس‌جمهور درباره نقش‌آفرینی بخش خصوصی در شرایط بحرانی ، گفت که تلاش بنگاه‌های اقتصادی مانع از ایجاد وقفه در جریان تأمین و توزیع کالا شده است .
نجفی‌عرب در عین حال از تصویری که به گفته او طی سال‌های طولانی از فعالان اقتصادی در افکار عمومی شکل گرفته انتقاد کرد؛ تصویری که کارآفرین و صاحب بنگاه اقتصادی را فردی صرفاً سودجو و بی‌اعتنا به منافع عمومی معرفی می‌کند .
وی ریشه بخشی از این نگرش را در برداشت‌های ایدئولوژیک گذشته دانست و معتقد بود آثار چنین نگاهی همچنان در فرهنگ عمومی و سیاست‌گذاری اقتصادی کشور باقی مانده است .
به اعتقاد او، رسانه‌ها می‌توانند با روایت منصفانه زندگی کارآفرینان ، معرفی دشواری‌های تولید و بازتاب تجربه بنگاه‌های موفق ، این تصویر را اصلاح کنند و جایگاه واقعی بخش خصوصی را در اقتصاد کشور نشان دهند .
آجر کجی که در اقتصاد ایران گذاشته شد
نجفی‌عرب در بخش دیگری از سخنان خود ، ریشه برخی مشکلات کنونی اقتصاد را به تصمیمات سال‌های نخست پس از انقلاب نسبت داد .
او با اشاره به تصویب قانون حفاظت و توسعه صنایع ایران در شورای انقلاب و مصادره سهام تعدادی از صاحبان صنایع، از جمله ۵۲ نفر که در سخنانش به آنها اشاره کرد ، این تصمیمات را از نقاط آغاز تضعیف بخش خصوصی دانست .
رئیس اتاق بازرگانی تهران معتقد است نگاه محدودکننده به بخش خصوصی طی دهه‌های بعد نیز به اشکال گوناگون ادامه یافته و اقتصاد ایران همچنان از پیامدهای آن تأثیر می‌پذیرد .
از نگاه او ، توسعه اقتصادی بدون پذیرش نقش واقعی کارآفرینان و کاهش مداخلات غیرضروری دولت، با موانع جدی روبه‌رو خواهد بود .
وقتی مشکلات تولید به مطالبه عمومی تبدیل نمی‌شود
نجفی‌عرب یکی از مهم‌ترین مسئولیت‌های رسانه‌ها را فراتر بردن مشکلات بنگاه‌های اقتصادی از سطح گلایه‌های فردی و صنفی دانست .
او تأکید کرد تجربه نشان می‌دهد تا زمانی که یک مسئله اقتصادی به مطالبه‌ای عمومی تبدیل نشود ، احتمال حرکت نظام تصمیم‌گیری به سمت اصلاح آن محدود خواهد بود .
به اعتقاد وی ، رسانه‌ها باید با بررسی مستمر پیامدهای سیاست‌های اقتصادی ، نشان دهند که مشکلات تولیدکنندگان تنها به صاحبان سرمایه و کارخانه‌ها محدود نیست ، بلکه اشتغال ، معیشت خانوارها ، دسترسی به کالا و آینده اقتصادی جامعه را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد .
او همچنین بر ضرورت پیگیری مطالبات پس از انتشار اخبار تأکید کرد و گفت : کار رسانه نباید با انعکاس اعتراض یک فعال اقتصادی یا اعلام وعده یک مسئول پایان یابد .
بررسی میزان تحقق وعده‌ها ، سنجش نتایج اصلاحات و انتشار گزارش‌های دوره‌ای از موانع باقی‌مانده ، به گفته نجفی‌عرب ، می‌تواند رسانه‌ها را از جایگاه صرفاً انتقال‌دهنده خبر به نهادی مؤثر در پاسخگویی و اصلاح سیاست‌ها تبدیل کند .
اقتصاد دستوری ؛ زخمی قدیمی بر پیکر تولید
بخش دیگری از سخنان رئیس اتاق بازرگانی تهران به انتقاد صریح از اقتصاد دستوری و قیمت‌گذاری دولتی اختصاص داشت ؛ موضوعی که او آن را یکی از مشکلات ریشه‌دار اقتصاد ایران در نزدیک به پنج دهه گذشته توصیف کرد .
نجفی‌عرب با انتقاد از استمرار دخالت دستگاه‌های حکمرانی در تعیین قیمت کالاها و خدمات ، تأکید کرد که این رویکرد به صنایع ، فعالیت‌های خدماتی و دیگر کسب‌وکارها آسیب جدی وارد کرده است .
وی از رسانه‌ها خواست با بررسی دقیق نتایج قیمت‌گذاری دستوری و مقایسه عملکرد بخش‌هایی که با مداخلات کمتر فعالیت می‌کنند با حوزه‌های تحت کنترل قیمت ، پیامدهای این سیاست را برای افکار عمومی و تصمیم‌گیران روشن کنند .
او همچنین اعلام کرد اتاق بازرگانی تهران برای تشویق رسانه‌ها و فعالانی که به‌صورت تخصصی و مستمر به بررسی اقتصاد دستوری و ضرورت اصلاح آن می‌پردازند، آمادگی دارد از تلاش‌های مؤثر آنان تقدیر کند .
شهریور زیر بار بیش از صد بخشنامه اقتصادی
نجفی‌عرب در تشریح گستردگی مداخلات اداری در اقتصاد کشور ، به نتایج رصد بخشنامه‌ها و مکاتبات صادر شده از سوی دستگاه‌های اجرایی در شهریورماه اشاره کرد .
به گفته او ، بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد که تنها در این ماه ، بیش از یکصد بخشنامه مرتبط با حوزه‌های مختلف اقتصادی از سوی دستگاه‌های حکمرانی صادر شده است .
وی این حجم از مقررات‌گذاری را نگران‌کننده دانست و تأکید کرد هر چه شرایط کشور دشوارتر می‌شود ، به جای کاهش مداخلات ، صدور دستورالعمل‌ها و بخشنامه‌های جدید افزایش می‌یابد .
از نگاه رئیس اتاق بازرگانی تهران ، چنین روندی نه‌تنها به رفع مشکلات بنگاه‌ها کمک نمی‌کند ، بلکه با افزایش پیچیدگی فضای کسب‌وکار ، برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری اقتصادی را دشوارتر می‌سازد .
او از رسانه‌ها خواست این موضوع را به‌صورت ویژه پیگیری کنند و آثار بخشنامه‌های متعدد ، اقتصاد دستوری و قیمت‌گذاری دولتی را در عملکرد بنگاه‌ها و آینده تولید کشور مورد بررسی قرار دهند .
شفافیت نباید قربانی شرایط جنگی شود
رئیس اتاق بازرگانی تهران در ادامه ، به مسئولیت رسانه‌ها در حفظ شفافیت اقتصادی در شرایط بحرانی پرداخت .
او هشدار داد که شرایط جنگی ممکن است زمینه محرمانه تلقی شدن برخی تصمیمات و اقدامات را فراهم کند ، اما این وضعیت نباید به گسترش عدم شفافیت در اقتصاد کشور منجر شود .
نجفی‌عرب در عین حال بر ضرورت دقت رسانه‌ها در انتشار اخبار و اظهارنظرها تأکید کرد و گفت : در شرایط حساس ، انتشار اخبار غیرمعتبر یا فراهم کردن تریبون برای افراد فاقد صلاحیت کارشناسی می‌تواند به افزایش نگرانی عمومی دامن بزند .
او همچنین معتقد است رسانه‌های قدرتمند می‌توانند با تبیین پیامدهای اقتصادی درگیری‌های منطقه‌ای ، افکار عمومی جهان را نسبت به هزینه‌های جنگ آگاه کنند و نشان دهند که آثار این درگیری‌ها تنها محدود به کشورهای درگیر نیست .
رسانه‌هایی که خود زیر فشار اقتصاد جنگ قرار گرفتند
نجفی‌عرب در بخش دیگری از سخنانش ، به وضعیت اقتصادی رسانه‌ها پرداخت و یادآور شد که این بخش نیز از پیامدهای جنگ و محدودیت‌های اقتصادی مصون نمانده است .
به گفته وی، افزایش هزینه‌های فعالیت ، محدودیت‌های اینترنت و کاهش مخاطبان ، اقتصاد رسانه‌ها را با مشکلات جدی مواجه کرده و در مواردی به تعدیل نیرو انجامیده است .
او تأکید کرد که بنگاه‌های اقتصادی باید در چنین شرایطی برای حمایت از رسانه‌ها و حفظ توان فعالیت آنها تلاش کنند ؛ زیرا رسانه‌ها تنها ناظر بر اقتصاد نیستند ، بلکه می‌توانند در شکل‌گیری اقتصادی رقابتی ، شفاف و مولد نقش داشته باشند .
رئیس اتاق بازرگانی تهران همچنین از ضرورت ارتقای دانش تخصصی و توان کارشناسی رسانه‌ها سخن گفت و آمادگی اتاق بازرگانی برای همکاری با اصحاب رسانه در این زمینه را اعلام کرد .
تولید در انتظار پایان جنگ نیست ؛ در انتظار تغییر نگاه است
مجموع سخنان رئیس اتاق بازرگانی تهران ، تصویری از اقتصادی ترسیم می‌کند که هم‌زمان با پیامدهای جنگ، محدودیت‌های تجاری ، فشار تورم و دشواری تأمین مالی ، همچنان با مداخلات گسترده اداری و سیاست‌های دستوری نیز دست‌وپنجه نرم می‌کند .
در چنین شرایطی ، بازسازی کارخانه‌های آسیب‌دیده و احیای مسیرهای تجارت ، تنها بخشی از مسیر بازگشت به ثبات اقتصادی است . بخش دیگر این مسیر ، به بازنگری در شیوه حکمرانی اقتصادی ، کاهش موانع فعالیت بنگاه‌ها و پذیرش جایگاه بخش خصوصی وابسته است .
در روایتی که نجفی‌عرب از وضعیت اقتصاد ایران ارائه می‌دهد ، رسانه‌ها نیز مسئولیتی فراتر از ثبت خسارت‌ها و بازتاب گلایه‌ها دارند ؛ آنها باید فاصله میان واقعیت تولید و تصمیمات سیاست گذاران را آشکار کنند و مطالبات اصلاحی را تا رسیدن به نتیجه پی بگیرند .
اگر جنگ بخشی از ظرفیت تولید را تخریب کرده است ، استمرار سیاست‌های ناکارآمد نیز می‌تواند توان بازسازی همان ظرفیت‌ها را تضعیف کند ؛ از همین رو ، آینده اقتصاد ایران تنها به پایان درگیری‌ها وابسته نیست، بلکه به پایان دادن به مداخلاتی گره خورده است که حتی در نبود جنگ نیز بر دوش تولید سنگینی می‌کنند .
دیدگاه‌ها
اولین دیدگاه را دربارهٔ این خبر بنویسید.