مدیرعامل شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک با انتقاد از ناکارآمدی اتکای صرف به کنترل کیفیت در افزایش عمر مفید زیرساخت‌ها ، خواستار تغییر رویکرد نظام فنی و اجرایی کشور به سمت تضمین کیفیت شد و پیشنهاد کرد پیمانکاران با مشارکت صنعت بیمه ، مسئولیت کیفیت و نگهداری راه‌ها را برای دوره‌های ۱۵ تا ۲۰ ساله بر عهده بگیرند .
به گزارش پرتال حمل‌ونقل ، افزایش مستمر هزینه‌های نگهداری راه‌ها ، تکرار عملیات روکش آسفالت و فرسودگی زودهنگام برخی محورهای مواصلاتی ، پرسشی اساسی را پیش روی نظام فنی و اجرایی کشور قرار داده است ؛ اینکه چرا با وجود توسعه دانش مهندسی ، تجهیزات آزمایشگاهی و روش‌های نوین کنترل کیفیت ، همچنان بخشی از سرمایه‌گذاری‌های عمرانی پیش از دستیابی به عمر مفید مورد انتظار، نیازمند تعمیر و بازسازی می‌شوند .
مجید کیانپور ، مدیرعامل شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک ، در دهمین نشست «دوشنبه‌های خبری» وزارت راه و شهرسازی ، پاسخ به این مسئله را در تغییر رویکرد از کنترل کیفیت به تضمین کیفیت دانست و تأکید کرد که مسئولیت پیمانکار نباید صرفاً با تحویل پروژه و پایان دوره کوتاه ضمانت خاتمه یابد .
تضمین ۱۵ تا ۲۰ ساله راه‌ها با مشارکت صنعت بیمه
کیانپور با اشاره به ضرورت اصلاح شیوه اجرای پروژه‌های عمرانی اظهار کرد : در شرایط فعلی ، کنترل کیفیت عمدتاً بر آزمایش مصالح و انطباق عملیات اجرایی با مشخصات فنی متمرکز است، درحالی‌که تضمین کیفیت باید تمام مراحل طراحی ، انتخاب مصالح ، اجرا و بهره‌برداری را در بر بگیرد .
وی پیشنهاد کرد پیمانکاران با مشارکت شرکت‌های بیمه ، مسئولیت کیفیت و نگهداری راه‌ها را برای دوره‌های ۱۵ تا ۲۰ ساله بپذیرند تا منافع اقتصادی مجری پروژه با دوام و عملکرد بلندمدت زیرساخت پیوند بخورد .
به گفته مدیرعامل شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک ، در چنین ساختاری پیمانکار برای جلوگیری از هزینه‌های آتی ، ناگزیر به استفاده از مصالح استاندارد ، مشاوران متخصص ، تجهیزات مناسب و فناوری‌های پیشرفته خواهد بود .
کیانپور تأکید کرد که اجرای ۱۰۰ کیلومتر راه با کیفیت تضمین‌شده و عمر مفید طولانی ، می‌تواند از احداث ۱۵۰ کیلومتر راه با دوره ضمانت کوتاه و هزینه‌های نگهداری سنگین ، اقتصادی‌تر باشد .
پایش سالانه ۷۵ هزار کیلومتر راه ؛ کاهش هزینه نگهداری با تصمیم‌گیری فنی
مدیرعامل شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک با اشاره به ظرفیت‌های این مجموعه در ارزیابی وضعیت شبکه راه‌های کشور گفت : سالانه حدود ۷۰ تا ۷۵ هزار کیلومتر از راه‌ها و شریان‌های اصلی کشور با استفاده از تجهیزات پیشرفته و روش‌های مکانیزه پایش می‌شود .
وی افزود : اطلاعات حاصل از این پایش‌ها پس از تحلیل فنی در اختیار سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای ، شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور و سایر دستگاه‌های مسئول قرار می‌گیرد تا برنامه‌ریزی برای نگهداری و بهسازی راه‌ها بر اساس وضعیت واقعی روسازی انجام شود .
کیانپور با اشاره به شبکه راه‌های کشور به طول حدود ۳۲۰ هزار کیلومتر اظهار کرد : با روند فعلی پیمایش، امکان ارزیابی دوره‌ای بخش گسترده‌ای از این شبکه در بازه‌ای نزدیک به پنج سال فراهم می‌شود .
وی همچنین تأکید کرد که استفاده از نتایج مطالعات فنی و طرح‌های مهندسی نگهداری ، در برخی محورها می‌تواند هزینه اقدامات اصلاحی را به کمتر از نصف روش‌های متعارف کاهش دهد .
کیفیت آسفالت تنها به آزمایش قیر و مصالح محدود نمی‌شود
کیانپور در پاسخ به پرسشی درباره نارضایتی از کیفیت برخی محورهای جاده‌ای ، تأکید کرد که دوام راه حاصل مجموعه‌ای از تصمیم‌های فنی در مراحل طراحی، اجرا و بهره‌برداری است . توجه به شرایط اقلیمی ، وضعیت زمین ، طراحی مناسب زهکش‌ها، کیفیت لایه‌های زیرسازی و روسازی ، نوع مصالح سنگی و مشخصات قیر، همگی در عملکرد نهایی راه تأثیر دارند .
مدیرعامل شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک همچنین بارگذاری غیراستاندارد وسایل نقلیه سنگین را از عوامل مؤثر بر تخریب زودهنگام روسازی دانست و افزود : حتی راهی که مطابق مشخصات فنی احداث شده باشد، در صورت تحمیل بارهای بیش از ظرفیت طراحی ، ممکن است دچار آسیب و کاهش عمر مفید شود .
به اعتقاد وی ، واگذاری مسئولیت نگهداری بلندمدت به پیمانکار ، علاوه بر افزایش حساسیت نسبت به کیفیت اجرا ، موجب می‌شود آسیب‌هایی مانند ترک‌های اولیه روسازی پیش از گسترش و تبدیل شدن به خرابی‌های پرهزینه شناسایی و ترمیم شوند .
ضرورت اصلاح نظام فنی و اجرایی کشور
کیانپور با تأکید بر اینکه کنترل کیفیت به‌تنهایی نمی‌تواند تضمین‌کننده عملکرد بلندمدت پروژه باشد، خواستار ورود نظام فنی و اجرایی کشور به موضوع تضمین کیفیت شد .
وی اظهار کرد : در مدل پیشنهادی ، پیمانکار باید در برابر محصول نهایی و عملکرد آن در یک دوره مشخص پاسخگو باشد و صنعت بیمه نیز در پوشش تعهدات و مدیریت ریسک پروژه مشارکت کند .
به گفته وی، چنین رویکردی می‌تواند زمینه حضور پیمانکاران توانمندتر ، ارتقا کیفیت مشاوره و طراحی و کاهش استفاده از مصالح نامناسب را فراهم کند ؛ هرچند ممکن است هزینه اولیه اجرای پروژه افزایش یابد .
مدیرعامل شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک معتقد است افزایش احتمالی هزینه ساخت ، در صورت کاهش هزینه‌های تعمیر و نگهداری و افزایش عمر مفید زیرساخت، می‌تواند در بلندمدت توجیه اقتصادی داشته باشد .
توسعه سواحل مکران نیازمند مطالعات دقیق ژئوتکنیک است
کیانپور در بخش دیگری از این نشست ، در پاسخ به پرسشی درباره توسعه زیرساخت‌های سواحل مکران ، بر ضرورت انجام مطالعات دقیق زمین‌شناسی و ژئوتکنیک پیش از اجرای پروژه‌های بزرگ تأکید کرد .
وی با اشاره به تفاوت شرایط خاک و بستر زمین در مناطق مختلف اظهار کرد : وجود خاک‌های مسئله‌دار، ظرفیت باربری پایین یا شرایط خاص زمین‌شناسی لزوماً به معنای غیرممکن بودن اجرای پروژه نیست ، بلکه ضرورت انتخاب راهکارهای مهندسی متناسب با شرایط محیطی را افزایش می‌دهد .
به گفته وی ، مطالعات ژئوتکنیک ، حفاری گمانه‌های اکتشافی ، شناسایی لایه‌های زمین و بررسی سطح آب زیرزمینی می‌تواند اطلاعات موردنیاز مشاوران و طراحان را برای انتخاب محل مناسب احداث سازه‌ها و روش‌های بهسازی خاک فراهم کند .
کیانپور همچنین بر استفاده از ظرفیت مهندسان مشاور و مشارکت بخش خصوصی در اجرای طرح‌های توسعه‌ای سواحل مکران تأکید کرد و تجهیز منابع مالی را از عوامل تعیین‌کننده در پیشرفت این پروژه‌ها دانست .
از ساخت بیشتر تا حفظ بهتر سرمایه‌های ملی
آنچه در سخنان مدیرعامل شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک برجسته بود ، ضرورت تغییر نگاه به پروژه‌های عمرانی از تحویل یک سازه به تضمین عملکرد آن در طول زمان است ؛ تغییری که می‌تواند معیار ارزیابی موفقیت پروژه‌ها را از میزان عملیات اجرایی و حجم اعتبارات هزینه‌شده ، به دوام ، کیفیت و هزینه واقعی نگهداری زیرساخت‌ها منتقل کند .
با این حال ، تحقق چنین رویکردی نیازمند بازنگری در قراردادهای عمرانی ، تعیین دقیق مسئولیت پیمانکاران و مشاوران ، طراحی سازوکارهای بیمه‌ای و تعریف شاخص‌های قابل‌اندازه‌گیری برای ارزیابی عملکرد پروژه‌هاست .
در نهایت ، پرسش آغازین درباره چرایی فرسودگی زودهنگام برخی راه‌ها و افزایش هزینه‌های نگهداری ، به مسئله‌ای فراتر از کیفیت آسفالت بازمی‌گردد : آیا نظام فنی و اجرایی کشور آماده است به جای تمرکز صرف بر ساخت کیلومترهای بیشتر ، حفظ کیفیت و عمر مفید سرمایه‌های ملی را به یکی از تعهدات اصلی مجریان پروژه‌ها تبدیل کند ؟
دیدگاه‌ها
اولین دیدگاه را دربارهٔ این خبر بنویسید.