کیفیت راهها تنها محصول طراحی مهندسی ، انتخاب مصالح مناسب یا تدوین استانداردهای فنی نیست ؛ بلکه برآیند عملکرد زنجیرهای بههمپیوسته از تأمین مواد اولیه، تجهیزات تولید ، ماشینآلات اجرایی ، نیروی انسانی متخصص و نظام مدیریت پروژه است . اختلال در هر یک از حلقههای این زنجیره میتواند کیفیت نهایی زیرساختهای حملونقل را تحت تأثیر قرار دهد و هزینههای سنگینی را در دوران بهرهبرداری و نگهداری به اقتصاد کشور تحمیل کند . در چنین شرایطی ، مطالبه کیفیت بدون فراهم کردن الزامات تحقق آن ، نهتنها به ارتقای عملکرد پروژهها منجر نمیشود ، بلکه ممکن است مسئولیت کاستیهای ساختاری را متوجه آخرین حلقه زنجیره اجرا کند .
به گزارش پرتال حمل و نقل ، مهندس بابک فرخو ، مدیر گروه تخصصی راه و راهآهن جامعه مهندسان مشاور ایران ، در هجدهمین همایش ملی قیر، آسفالت و ماشینآلات که در مرکز تحقیقات راه ، مسکن و شهرسازی برگزار شد ، با بررسی چالشهای تحقق کیفیت در پروژههای زیرساختی کشور از منظر مدیریت پروژه ، بر ضرورت پایداری زنجیره تأمین مصالح ، نوسازی ماشینآلات اجرایی ، ارتقای نظام آموزش تخصصی و بازنگری در سازوکار اعمال جرایم ناشی از افت کیفیت تأکید کرد .
وی با معرفی جامعه مهندسان مشاور ایران بهعنوان یکی از فراگیرترین تشکلهای صنفی ، حرفهای و مهندسی کشور ، اظهار کرد : این جامعه با حدود ۹۰۰ عضو، در ۲۰ گروه تخصصی و با ظرفیت نزدیک به ۵۰ هزار کارشناس فعالیت میکند که گروه تخصصی راه و راهآهن یکی از گروههای فعال آن در حوزه زیرساختهای حملونقل است .
فرخو سخنان خود را بر سه محور اصلی مدیریت کیفیت در شرایط بحرانی ، وضعیت تجهیزات و ماشینآلات صنعت روسازی و بررسی بخشنامه جرایم ناشی از افت کیفیت در پروژههای آسفالتی متمرکز کرد .
ناپایداری زنجیره تأمین ؛ تهدیدی برای کیفیت پروژههای زیرساختی
مدیر گروه تخصصی راه و راهآهن جامعه مهندسان مشاور ایران با اشاره به چالشهای موجود در زنجیره تأمین مصالح پروژههای زیرساختی اظهار کرد: ناپایداری در تأمین مواد اولیه و مصالح مورد نیاز پروژهها میتواند به توقف عملیات اجرایی، افزایش هزینههای غیرمستقیم و قرار گرفتن پیمانکاران در شرایطی منجر شود که امکان استفاده از مصالح منطبق با استانداردهای مورد انتظار محدود شود.
وی با تأکید بر اهمیت مدیریت این ریسکها افزود: تحقق کیفیت در پروژههای راهسازی مستلزم آن است که عوامل مؤثر بر کیفیت، از مرحله تأمین مواد اولیه تا پایان عملیات اجرایی، بهصورت یکپارچه مورد توجه قرار گیرند.
فرخو خاطرنشان کرد: در شرایط بحرانی، اختلال در زنجیره تأمین میتواند پیامدهایی فراتر از افزایش هزینههای مستقیم پروژه داشته باشد و استمرار عملیات اجرایی، زمانبندی پروژه و کیفیت نهایی محصول را تحت تأثیر قرار دهد.
دریافت گواهینامه فنی از سوی ۹۵ درصد واحدهای تولید قیر کشور
فرخو در ادامه با اشاره به وضعیت تولید و مصرف قیر در کشور اظهار کرد: در حال حاضر حدود ۷۱ واحد تولید قیر در سطح کشور فعالیت دارند که نزدیک به ۹۵ درصد آنها موفق به دریافت گواهینامه فنی از مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی شدهاند.
وی میزان مصرف سالانه قیر در کشور را حدود دو میلیون و ۵۰۰ هزار تن اعلام کرد و وضعیت ارزیابی و دریافت گواهینامه فنی واحدهای تولید قیر را نسبتاً مطلوب دانست.
مدیر گروه تخصصی راه و راهآهن جامعه مهندسان مشاور ایران، در عین حال، استفاده ناکافی و نامتناسب از قیرهای اصلاحشده در پروژههای راهسازی را از چالشهای مهم این بخش عنوان کرد و افزود: با وجود ظرفیتهای قانونی و فنی ایجادشده، همچنان ضرورت توجه بیشتر به انتخاب نوع قیر متناسب با شرایط بهرهبرداری و نیازهای عملکردی روسازی راهها وجود دارد.
ظرفیت استفاده از قیرهای اصلاحشده در ۱۰ درصد مصرف کشور
فرخو با اشاره به ابلاغیه اخیر سازمان برنامه و بودجه و مجوز ایجادشده برای وزارت راه و شهرسازی در زمینه استفاده از قیرهای اصلاحشده، این موضوع را فرصتی مهم برای ارتقای کیفیت روسازی راههای کشور دانست.
وی اظهار کرد: بر اساس این ابلاغیه، امکان استفاده از قیرهای اصلاحشده در حدود ۱۰ درصد از حجم کل قیر مورد استفاده فراهم شده است که میتواند زمینه توسعه کاربرد این محصولات را در بخشهایی از شبکه راهها که با شرایط بهرهبرداری ویژه مواجه هستند، فراهم کند.
به گفته وی، استفاده از قیرهای اصلاحشده باید بر اساس نیازهای واقعی پروژه و شرایط عملکردی روسازی صورت گیرد.
فرخو با اشاره به محدوده ورودی عوارضی آزادراهها بهعنوان نمونهای از نقاط تحت تأثیر ترمزگیریهای مکرر و شدید وسایل نقلیه، استفاده هدفمند از قیرهای اصلاحشده در چنین مناطقی را مورد توجه قرار داد.
وی تأکید کرد: انتخاب صحیح نوع قیر و مخلوط آسفالتی متناسب با شرایط ترافیکی و عملکردی روسازی، یکی از الزامات دستیابی به کیفیت مطلوب در پروژههای راهسازی است .
فرسودگی ماشینآلات ؛ حلقه آسیبپذیر صنعت آسفالت کشور
مدیر گروه تخصصی راه و راهآهن جامعه مهندسان مشاور ایران در بخش دیگری از سخنان خود، وضعیت ماشینآلات مورد استفاده در عملیات تولید، پخش و اجرای آسفالت را از چالشهای جدی صنعت روسازی کشور برشمرد.
وی با اشاره به اینکه بخشی از ماشینآلات پخش آسفالت در کشور از استانداردها و قابلیتهای فنی مناسب برخوردار نیستند، گفت: حتی در صورت تولید مخلوط آسفالتی با کیفیت مطلوب، ضعف تجهیزات اجرایی و ناتوانی در کنترل شرایط پخش و اجرای آسفالت میتواند کیفیت نهایی روسازی را تحت تأثیر قرار دهد.
فرخو بر اهمیت کنترل دمای مخلوط آسفالتی، کیفیت پخش، تراکم و هماهنگی میان تجهیزات تولید و اجرا تأکید کرد و افزود: تحقق کیفیت روسازی تنها به کیفیت مواد اولیه یا عملکرد کارخانه آسفالت وابسته نیست؛ بلکه تمامی مراحل تولید، انتقال، پخش و تراکم باید از شرایط فنی مناسبی برخوردار باشند.
وی وضعیت موجود ماشینآلات اجرایی کشور را نیازمند توجه جدیتر مدیران و سیاستگذاران دانست و بر ضرورت فراهم کردن شرایط مناسب برای نوسازی این تجهیزات تأکید کرد .
تنها ۲۵ درصد کارخانههای آسفالت دارای گواهینامه فنی هستند
فرخو با مقایسه وضعیت واحدهای تولید قیر و کارخانههای تولید آسفالت در کشور، از فاصله قابل توجه میان این دو بخش در زمینه دریافت گواهینامه فنی خبر داد.
وی اظهار کرد: در حالی که حدود ۹۵ درصد واحدهای تولید قیر موفق به دریافت گواهینامه فنی شدهاند، تنها حدود یکچهارم کارخانههای تولید آسفالت کشور، معادل ۲۵ درصد آنها، تاکنون موفق به دریافت گواهینامه فنی شدهاند.
مدیر گروه تخصصی راه و راهآهن جامعه مهندسان مشاور ایران، این وضعیت را نیازمند بررسی، تعامل و همکاری بیشتر میان دستگاههای مسئول، تولیدکنندگان، مشاوران و پیمانکاران دانست.
فرخو با تأکید بر نقش تعیینکننده کارخانههای تولید آسفالت در کیفیت روسازی راهها گفت: بخش اصلی فرآیند تولید مخلوط آسفالتی در کارخانه انجام میشود و چنانچه محصول تولیدشده از کیفیت مطلوب برخوردار نباشد، شبکه راههای کشور در مراحل بهرهبرداری و نگهداری با مشکلات متعددی مواجه خواهد شد.
وی بر ضرورت ارتقای سطح فنی کارخانهها، تقویت نظام ارزیابی و کنترل کیفیت و افزایش تعداد واحدهای دارای گواهینامه فنی تأکید کرد.
کمبود نیروی انسانی متخصص و ضرورت بازنگری در آموزشهای مهندسی
فرخو در ادامه با اشاره به نقش نیروی انسانی در تحقق کیفیت پروژههای زیرساختی، کمبود نیروهای متخصص، علاقهمند و برخوردار از انگیزه و پشتکار حرفهای را از دیگر چالشهای موجود در صنعت راهسازی کشور دانست.
وی بخشی از مسئولیت این وضعیت را متوجه جامعه مهندسی و نظام آموزش تخصصی دانست و اظهار کرد: یکی از کاستیهای موجود، ارائه نشدن آموزشهای تخصصی لازم در زمان مناسب به نیروهای فعال در حوزههای نظارت، کنترل کیفیت و اجرای پروژههاست.
مدیر گروه تخصصی راه و راهآهن جامعه مهندسان مشاور ایران با اشاره به ظرفیت کمیته و بخش آموزش این جامعه افزود: تلاش خواهیم کرد با توسعه آموزشهای تخصصی، سطح دانش فنی و توان کارشناسی نیروهای فعال در شرکتهای مهندسان مشاور ارتقا یابد.
وی خاطرنشان کرد : کارشناسانی که مسئولیت بازدید، ارزیابی و نظارت بر عملکرد کارخانههای تولید آسفالت را بر عهده دارند، باید از دانش و اشراف فنی کافی نسبت به فرآیند تولید، تجهیزات کارخانه و الزامات کنترل کیفیت برخوردار باشند .
پیشنهاد تدوین «شاخص آمادگی ماشینآلات روسازی»
یکی از مهمترین محورهای سخنرانی مدیر گروه تخصصی راه و راهآهن جامعه مهندسان مشاور ایران، پیشنهاد تدوین شاخصی برای سنجش آمادگی فنی تجهیزات و ماشینآلات مورد استفاده در صنعت روسازی بود.
فرخو با ارائه پیشنهاد تعریف «شاخص آمادگی ماشینآلات روسازی» اظهار کرد: این شاخص میتواند در قالب یک نظام امتیازدهی از صفر تا ۱۰۰ طراحی شود و وضعیت هر کارخانه تولید آسفالت و هر مجموعه ماشینآلات پخش و اجرای آسفالت را بهصورت مستقل مورد ارزیابی قرار دهد.
وی هدف از تدوین این شاخص را شناسایی نقاط ضعف تجهیزات ، ارزیابی قابلیتهای فنی ماشینآلات ، ایجاد مبنایی برای تصمیمگیری در زمینه نوسازی و ارتقای کیفیت عملیات اجرایی عنوان کرد .
به گفته فرخو، شاخص پیشنهادی آمادگی ماشینآلات روسازی میتواند پنج مؤلفه اصلی را در بر گیرد :
۱. قابلیت کنترل دمای مخلوط آسفالتی؛
۲. پیوستگی عملیات تراکم و بهرهگیری از قابلیتهای کنترل خودکار؛
۳. امکان ثبت و نگهداری دادههای اجرایی برای ممیزی کیفیت؛
۴. همترازی ظرفیت تولید کارخانه آسفالت با ظرفیت ماشینآلات پخش و اجرا ؛
۵. وضعیت نگهداری و تعمیرات ماشینآلات و امکان تأمین قطعات مورد نیاز.
مدیر گروه تخصصی راه و راهآهن جامعه مهندسان مشاور ایران تأکید کرد : تدوین چنین شاخصی میتواند زمینه ارزیابی نظاممند وضعیت تجهیزات و ماشینآلات روسازی را فراهم کرده و مبنایی فنی برای سیاستهای حمایتی ، تخصیص تسهیلات و ارزیابی توان اجرایی پیمانکاران ایجاد کند .
پیوند تسهیلات ارزی ، ریالی و گمرکی با نوسازی ماشینآلات
فرخو در ادامه با تشریح راهکارهای پیشنهادی برای عملیاتی شدن شاخص آمادگی ماشینآلات روسازی، ارائه تسهیلات هدفمند به پیمانکاران را نخستین محور این پیشنهاد عنوان کرد .
وی اظهار کرد : تسهیلات ارزی و ریالی و مشوقهای گمرکی میتوانند با هدف نوسازی تجهیزات و ارتقای امتیاز شاخص آمادگی ماشینآلات به پیمانکاران اختصاص یابند .
به گفته وی ، ایجاد چنین سازوکاری میتواند امکان بهروزرسانی تدریجی ناوگان ماشینآلات راهسازی و روسازی را فراهم کرده و زمینه دستیابی به کیفیت بالاتر در عملیات اجرایی پروژهها را ایجاد کند .
فرخو با اشاره به محدودیتهای موجود در نوسازی کامل ماشینآلات کشور افزود : حتی در شرایطی که امکان تأمین ماشینآلات کاملاً نو و پیشرفته فراهم نیست ، جایگزینی ماشینآلات دارای عمر ۳۰ تا ۴۰ سال با تجهیزات دارای عمر کمتر ، از جمله ماشینآلات ۱۰ تا ۲۰ ساله، نیز میتواند به بهبود وضعیت اجرایی پروژهها کمک کند .
وی بر ضرورت واقعبینی در سیاستهای نوسازی ماشینآلات و استفاده از ظرفیتهای موجود برای ارتقا تدریجی کیفیت تجهیزات تأکید کرد .
لحاظ آمادگی ماشینآلات در ارزیابی کیفی پیمانکاران و مناقصات
مدیر گروه تخصصی راه و راهآهن جامعه مهندسان مشاور ایران ، استفاده از شاخص آمادگی ماشینآلات روسازی در فرآیند ارزیابی کیفی پیمانکاران را دومین پیشنهاد خود عنوان کرد .
فرخو اظهار کرد : پس از تدوین شاخص و فراهم شدن شرایط لازم برای اجرای آن، میتوان امتیاز آمادگی ماشینآلات را در ارزیابی کیفی پیمانکاران و فرآیند برگزاری مناقصات مورد توجه قرار داد .
وی در عین حال بر ضرورت فراهم کردن الزامات قراردادی و حقوقی اجرای این پیشنهاد تأکید کرد و افزود : چنانچه قرار باشد شاخص آمادگی ماشینآلات در انتخاب پیمانکاران و فرآیند مناقصات تأثیرگذار باشد ، لازم است مفاد و سازوکارهای قراردادی نیز متناسب با آن بازنگری و اصلاح شوند .
به گفته وی، چنین رویکردی میتواند زمینه ایجاد انگیزه برای سرمایهگذاری پیمانکاران در نوسازی تجهیزات ، بهبود وضعیت نگهداری ماشینآلات و ارتقای قابلیتهای فنی مجموعههای اجرایی را فراهم کند .
نوسازی تجهیزات ؛ سرمایهگذاری اقتصادی، نه هزینه اجرایی
فرخو تبدیل حمایتهای صنفی از صنعت ماشینآلات راهسازی به سرمایهگذاری اقتصادی توجیهپذیر را سومین محور پیشنهادی خود برای توسعه شاخص آمادگی ماشینآلات روسازی عنوان کرد .
وی با تأکید بر لزوم توجه به هزینههای چرخه عمر زیرساختهای حملونقل اظهار کرد : سرمایهگذاری برای ارتقای کیفیت روسازی و نوسازی ماشینآلات را نباید صرفاً بهعنوان یک هزینه در مرحله احداث پروژه تلقی کرد .
مدیر گروه تخصصی راه و راهآهن جامعه مهندسان مشاور ایران افزود : اجرای روسازی با کیفیت مطلوب میتواند موجب صرفهجویی در هزینههای دوره بهرهبرداری ، تعمیرات ، نگهداری و تأمین ایمنی راهها شود .
وی تأکید کرد : نگاه اقتصادی به موضوع کیفیت باید از هزینههای اولیه اجرای پروژه فراتر رود و تأثیر سرمایهگذاری در تجهیزات و فناوریهای مناسب بر کاهش هزینههای بلندمدت زیرساختها مورد ارزیابی قرار گیرد .
نشریه ۷۷۳ و ضرورت تفکیک خطاهای پیمانکار از ریسکهای خارج از کنترل
فرخو در بخش دیگری از سخنان خود به بررسی نشریه ۷۷۳ و سازوکار اعمال جرایم ناشی از افت کیفیت در پروژههای آسفالتی پرداخت .
وی با اشاره به مفهوم «ریسکهای غیرقابل کنترل» در مدیریت پروژه اظهار کرد : یکی از موضوعات مهم در نظام مدیریت پروژه ، شناسایی و تفکیک عواملی است که خارج از حدود اختیار و کنترل عوامل اجرایی قرار دارند .
مدیر گروه تخصصی راه و راهآهن جامعه مهندسان مشاور ایران افزود : در تدوین سازوکار جرایم ناشی از افت کیفیت ، باید تأثیر عوامل خارجی، تغییرات پیشبینینشده و اختلالات زنجیره تأمین نیز مورد توجه قرار گیرد .
فرخو با طرح این دیدگاه که تمرکز مسئولیت افت کیفیت بر پیمانکار بدون توجه کافی به عوامل خارج از کنترل وی نیازمند بازنگری است ، اظهار کرد : مشکلات کیفیت در یک پروژه ممکن است صرفاً ناشی از خطای اجرایی پیمانکار نباشد و عوامل دیگری در زنجیره تأمین و شرایط اجرای پروژه نیز در شکلگیری آن نقش داشته باشند .
وی تأکید کرد : مطالبه کیفیت از پیمانکاران ضرورتی انکارناپذیر است ، اما باید میان خطاهای اجرایی پیمانکار و مشکلات ساختاری و ریسکهای خارج از کنترل وی تمایز قائل شد .
اصلاح ریشهای بهجای اتکای صرف به جرایم
فرخو با تأکید بر اهمیت ارتقای کیفیت پروژههای زیرساختی ، خواستار بازنگری در رویکردهای مدیریت کیفیت شد و گفت : اصول مدیریت نوین پروژه بر اصلاح ریشهای مشکلات و شناسایی عوامل ایجادکننده افت کیفیت تأکید دارند .
وی افزود : اعمال جریمه بهتنهایی نمیتواند جایگزین رفع مشکلات ساختاری زنجیره تأمین ، ارتقای قابلیتهای فنی ماشینآلات و بهبود فرآیندهای اجرایی شود .
مدیر گروه تخصصی راه و راهآهن جامعه مهندسان مشاور ایران ، دستیابی به بالاترین سطح کیفیت همراه با به حداقل رساندن موارد مشمول جریمه را از اهداف مشترک جامعه مهندسی ، مراکز تحقیقاتی ، دستگاههای اجرایی و پیمانکاران دانست .
به گفته وی ، تحقق این هدف مستلزم آن است که سیاستهای کنترل کیفیت ، علاوه بر تعیین مسئولیتها و ضمانتهای اجرایی ، بر پیشگیری از وقوع مشکلات و اصلاح عوامل ریشهای افت کیفیت نیز متمرکز شوند .
سه پیشنهاد برای ارتقا کیفیت پروژههای راهسازی در شرایط بحرانی
فرخو در جمعبندی دیدگاههای خود ، سه پیشنهاد محوری را برای بهبود شرایط تحقق کیفیت در پروژههای زیرساختی کشور مطرح کرد .
نخستین پیشنهاد ، ایجاد سامانههایی برای پیشبینی نیازها و ارتقای پایداری عرضه قیر و سایر مواد و مصالح مورد نیاز پروژههای راهسازی بود .
دومین پیشنهاد ، تخصیص تسهیلات دولتی هدفمند برای واردات، نوسازی و بهکارگیری ماشینآلات مناسب و بهروز در صنعت راهسازی و روسازی کشور عنوان شد .
سومین پیشنهاد نیز بازنگری در بخشنامه جرایم ناشی از افت کیفیت بهگونهای بود که خطاهای اجرایی و مسئولیتهای پیمانکار از مشکلات ساختاری زنجیره تأمین و سایر ریسکهای خارج از کنترل وی تفکیک شوند .
فرخو تأکید کرد : اجرای هماهنگ این راهکارها میتواند زمینه کاهش عوامل مؤثر بر افت کیفیت و اصلاح ریشهای مشکلات پروژههای زیرساختی را فراهم کند .
آمادگی جامعه مهندسان مشاور برای تدوین دستورالعمل ملی ارزیابی ماشینآلات روسازی
مدیر گروه تخصصی راه و راهآهن جامعه مهندسان مشاور ایران در پایان سخنان خود ، آمادگی این تشکل حرفهای را برای همکاری با مرکز تحقیقات راه ، مسکن و شهرسازی و وزارت راه و شهرسازی در زمینه تدوین و عملیاتی کردن شاخص آمادگی ماشینآلات روسازی اعلام کرد .
وی اظهار کرد : شورای گروه تخصصی راه و راهآهن جامعه مهندسان مشاور ایران آمادگی دارد با ارائه چارچوب اولیه شاخص پیشنهادی و همکاری نهادهای تخصصی و دستگاههای مسئول ، زمینه تبدیل این شاخص به دستورالعملی قابل اجرا را فراهم کند .
فرخو ابراز امیدواری کرد با بهرهگیری از ظرفیت علمی و تخصصی جامعه مهندسان مشاور، مرکز تحقیقات و وزارت راه و شهرسازی ، گامی مؤثر در جهت ارتقای کیفیت پروژههای روسازی ، نوسازی تجهیزات و اصلاح فرآیندهای مدیریت کیفیت در صنعت راهسازی کشور برداشته شود .
کیفیت روسازی راهها را نمیتوان صرفاً در مرحله تحویل پروژه ، نتایج آزمایشگاهی یا میزان جرایم اعمال شده بر پیمانکاران جستوجو کرد . کیفیت ، محصول عملکرد مجموعهای از عوامل فنی ، مدیریتی ، اقتصادی و نهادی است که از مرحله تأمین مصالح تا پایان عمر بهرهبرداری زیرساختها امتداد دارد .
فاصله قابل توجه میان سهم واحدهای تولید قیر و کارخانههای تولید آسفالت دارای گواهینامه فنی ، فرسودگی ماشینآلات اجرایی ، کمبود نیروی انسانی متخصص و ناپایداری زنجیره تأمین ، نشان میدهد ارتقا کیفیت راههای کشور به سیاستی فراتر از کنترل محصول نهایی نیاز دارد .
پیشنهاد تدوین شاخص آمادگی ماشینآلات روسازی ، در صورت تبدیل شدن به دستورالعملی اجرایی و برخورداری از پشتوانههای مالی، قراردادی و نظارتی، میتواند زمینه پیوند میان سیاستهای نوسازی تجهیزات ، ارزیابی توان پیمانکاران ، مدیریت سرمایهگذاری و تضمین کیفیت پروژهها را فراهم کند .
در این میان ، بازنگری در نظام تخصیص مسئولیتها و جرایم نیز به معنای چشمپوشی از تخلفات اجرایی یا کاهش حساسیت نسبت به کیفیت نیست ؛ بلکه ضرورتی برای استقرار نظامی است که مسئولیت هر یک از عوامل مؤثر بر کیفیت را متناسب با نقش ، اختیار و میزان کنترل آنها تعیین کند .
صنعت راهسازی کشور زمانی میتواند به کیفیت پایدار دست یابد که مطالبه کیفیت با تأمین ابزارهای تحقق آن همراه باشد . نوسازی ماشینآلات ، پایداری زنجیره تأمین ، آموزش نیروی انسانی ، کنترل هوشمند فرآیندهای اجرایی و اصلاح نظام مدیریت ریسک ، حلقههای مکمل چنین رویکردی هستند .
کیفیت راهها نه با افزایش صرف جرایم ، بلکه با کاهش زمینههای وقوع خطا و سرمایهگذاری در ظرفیتهای تولید و اجرا پایدار خواهد ماند .






دیدگاهها
اولین دیدگاه را دربارهٔ این خبر بنویسید.