پیشگفتار
آنچه در این نوشتار آمده ترجمه چکیده ای از آیین نامه Occupational Stress and Stress Prevention in Air Traffic Control می باشد که به جهت معرفی و جلب توجه نسبت به این آیین نامه در سایت سازمان جهانی کار در بخش امنیت کار (Safe Work) آمده است.
این آیین نامه به سفارش سازمان جهانی کار(ILO) به دلیل جایگاه ویژه ای که حرفه کنترل ترافیک هوایی در میان مشاغل سخت و پر استرس دارد ، توسط پروفسور جیووانی کاستا (Giovani Costa) از دانشگاه ورونا پس از مطالعاتی جامع ، مختص به این حرفه تدوین گردیده که حاوی نکات بسیار ارزشمندی می باشد که ساده انگاشتن و یا کم توجهی به این موارد عواقب ناخوشایندی را در بر خواهد داشت.
پیشگیری از استرس در کنترل ترافیک هوایی
کنترل کنندگان ترافیک هوایی در سرتاسر جهان به عنوان یک رسته شغلی به رسمیت شناخته شده اند که مجبور هستند متحمل کاری بسیار طاقت فرسا شوند ، که مجموعه پیچیده ای از وظایف را در برگرفته ، نیاز به سطوح بالایی از دانش و تخصص داشته و با بار سنگینی از مسئولیت نه تنها در رابطه با به خطر افتادن حیات انسان ها ، که همچنین در قبال هزینه های سنگین اقتصادی فعالیت های هوانوردی عجین شده است.
سازمان بین المللی کار ، پروفسور جیوانی کاستا (Giovani Costa) را مسئول تدوین آیین نامه ای (manual) درباره استرس شغلی و پیشگیری از استرس در کنترل ترافیک هوایی قرار داد ، که منابع و پیامدهای استرس در مراقبت پرواز و روش‌هایی که در برخی کشورها برای پیشگیری و کاهش استرس در این شغل به کار گرفته شده است را بررسی کند.
منابع و پیامدهای استرس در مراقبت پرواز
بررسی ها نشان داد که منابع اصلی استرس که توسط کنترلرها گزارش شده است هم به جوانب عملی حرفه آنها و هم به ساختارهای سازمانی مربوط می باشد. در عامل اول یعنی جوانب عملی این حرفه ، مهمترین عوامل عبارت می باشند از :
– زمان های اوج بار ترافیک
– فشار زمانی
– برطرف ساختن درگیری ترافیک ها در محدوده اعمال قوانین
– محدودیت ها و قابلیت اعتماد (Reliability) تجهیزات
عواملی که مربوط به ساختار سازمانی می شوند به طور عمده مربوط می شوند به :
– برنامه های زمان بندی شیفت (و به ویژه کار شب)
– تعارض وظایف
– شرایط کاری نامساعد
– در اختیار نداشتن کنترل کار
این تحلیل بر پیچیدگی کار کنترلرها ترافیک هوایی تاکید ورزیده است. به عنوان مثال ظرفیت های شناختی ، حسی لازم برای کارآیی بالا در موقعیت های کاری رادار که اسکن کردن سه بعدی ، ردیابی ، حرکت ، بازشناسی طرح و تصویر ، اولویت بندی ، فیلترینگ شنیداری و دیداری ، Decoding Coding ، استدلال استنتاجی و استقرایی ، حافظه کوتاه مدت و بلند مدت ، استدلال ریاضیاتی و احتمالاتی را شامل می شود. همچنین کنترل کنندگان ترافیک هوایی از جمله گروه های کاری هستند که پیش از همه در معرض سوانحی بحرانی قرار دارند که معمولا موجب عکس العمل های هیجانی شدید می شوند ، مانند سوانح هوایی همراه با مرگ یا جراحات شدید ، نزدیک شدن به تصادم (Near Collisions) یا از دست دادن کنترل به دلیل Over Load.
با این حال ، پیامد این محرک های تنش زا بر روی هر شخص کنترلر ترافیک هوایی بر حسب عواملی چون سن ، روش زندگی ، تجربه کاری ، ویژگی های شخصیتی ، نگرش ، انگیزش و سلامتی فیزیکی و روحی به میزان عمده ای متفاوت باشد. در واقع بسیاری از مطالعات بر روی پیامدهای استرس بر کنترل کنندگان ترافیک هوایی یافته های به ظاهر مغایری را گزارش کرده‌اند. با این وجود ، تعدادی از مطالعات نشان داده است که کار طاقت فرسای کنترلرهای ترافیک هوایی ممکن است در بلند مدت به طور تمام و کمال یک ریسک فاکتور در ظهور علایم بیماری های مرتبط با استرس باشد که مواد زیر را شامل می شود :
سردردها ، خستگی مزمن ، درد یا سوزش قلب ، سوء هاضمه و درد قفسه سینه و نیز بیماری های خطرناکی چون فشار خون ، بیماری انسداد شرایین قلب ، انواع دیابت ، انواع زخم معده و در هم ریختگی های عصبی و روانی.
پیشگیری از استرس برای کنترلرهای ترافیک هوایی
با نظر به ایمنی و استلزامات سرویس تدارک دیده شده ، حرفه کنترل ترافیک هوایی در بسیاری سطوح تحت تدابیر امنیتی بسته ای می باشد. این سطوح از شورای ناوبری هوایی (ICAO) هیئت‌های منطقه ای و ملی را در برمی گیرد. به عنوان مثال در اروپای غربی چندین سیستم کنترل ترافیک هوایی در زیر چتر معاهده بین المللی (EUROCONTROL) قرار گرفته اند. بنابراین بسیار جای خشنودی دارد که اقدامات زیادی در جهت بهبودی سلامتی و ایمنی کنترلرهای ترافیک هوایی ، شامل برنامه های پیشگیری از استرس انجام گرفته است. کنترلرهای ترافیک هوایی برای حفظ گواهینامه عملیاتی خود مجبور هستند که معاینات بدنی منظمی را از سر بگذرانند ، که این موجب می شود که آنان برای نگهداری خود در شرایط جسمانی خوب انگیزه مضاعفی داشته باشند.
به جهت ارزشی که مثال های عینی دارند ، این آیین نامه اقدامات گوناگونی را که در زمینه های زیر به کار گرفته شده اند را مرور می کند :
– محیط اجتماعی – اقتصادی بیرونی که شامل وضع قوانین ملی ، رهنمودهای ملی و بین المللی حمایت های اجتماعی ، برحسب تسهیلاتی چون ایاب و ذهاب به محل کار ، تسهیلات غذا و نوشیدنی و خوابیدن در محل کار.
– فن آوری و تشکیلات کاری ، شامل بهبود برنامه ریزی های شغلی و قابلیت اعتماد سیستم های کاری ، کاهش زمان کار و آرایش تیم های کاری و زمان های استراحت درطی شیفت بر طبق حجم کاری ، تنظیم برنامه های زمان بندی شیفت بر طبق مبانی روانی – جسمانی و معیارهای اجتماعی و رویکردهایی در جهت ارتقاء مشارکت کنترلرها در تصمیم گیری هایی که به آنها مرتبط می باشد.
– محل کار و ساختار وظایف با توجه ویژه به طراحی ارگونومیک موقعیت های کاری و بهبود عوامل محیطی محل کار چون نورپردازی ، سر و صدا ، شرایط خرده آب و هوایی (Micro – Climatic) و کیفیت هوای داخلی.
– بهبود واکنش ها و رفتارهای فردی ، از طریق راهنمایی در به کارگیری روش های مخصوص غلبه بر استرس ، تدابیر مرتبط با گزینش و آموزش ، مشاوره و دیگر روش های حمایتی ، شامل مدیریت استرس ناشی از حوادث خطرناک.
حفاظت و ارتقاء سلامتی ، با تاکید بر تبدیل نظارت پزشکی از یک روندی که نگرانی عمده آن گواهی رسمی صلاحیت برای کار می باشد به یک اقدام مثبت تر و مفیدتر که برای حفظ و بهبود سلامتی و بهزیستی کنترلرهای ترافیک هوایی طراحی شده باشد.
نویسنده مقاله :جیووانی کاستا
منبع: سایت رسمی سازمان جهانی کار
دیدگاه‌ها
اولین دیدگاه را دربارهٔ این خبر بنویسید.