هم‌افزایی ملی در مسیر هوشمندسازی ناوگان جاده‌ای ؛ آغاز به کار سکوی پایش حمل‌ و نقل

سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای به‌منظور ساخت «سکوی هوشمند پایش ناوگان» از هم‌افزایی ملی نقش‌آفرینان زیست‌بوم حمل‌ونقل کشور کمک گرفته و به‌جای طراحی یک سامانه بسته و دولتی ، بخش خصوصی حمل‌ونقل ، رانندگان ، شرکت‌های حمل‌ونقل جاده‌ای و انجمن‌ها و صنوف را در کنار شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان ، پلیس و بدنه علمی و نخبگان کشور گردآورده تا زیرساختی ملی برای حکمرانی داده‌محور در حمل‌ونقل جاده‌ای شکل گیرد ، زیرساختی که نخستین ثمره آن، ثبت اطلاعات ۷۰ هزار ناوگان برون‌شهری بوده است .

به گزارش پرتال حمل و نقل ، معاون توسعه فناوری و هوشمندسازی این سازمان در نشست بررسی اجرای سکوی هوشمند پایش ناوگان حمل‌ونقل عمومی و نصب سامانه‌های موقعیت‌یاب جغرافیایی (GPS) ، این پروژه را نمونه‌ای از رویکرد تازه سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای دانست .

حمزه ذاکری گفت : در این رویکرد دولت نقش سیاست‌گذار ، تنظیم‌گر و تسهیل‌گر را بر عهده دارد و فعالان حمل‌ونقل (رانندگان ، شرکت‌ها ، انجمن‌ها و تشکل‌های صنفی) شریک ذی‌نفع اصلی آن هستند و طراحی ، فناوری و تحلیل به شرکت‌های دانش‌بنیان و متخصصان کشور سپرده می‌شود .
به گفته وی ، هدف این سکو ساختن تصویری جامع ، برخط و تحلیلی از وضعیت ناوگان ، جریان جابه‌جایی کالا و مسافر و عملکرد شبکه حمل‌ونقل کشور است ، کاری که به تنهایی از عهده یک نهاد برنمی‌آید و به هم‌صدایی و هم‌افزایی همه فعالان این حوزه نیاز دارد .
معاون توسعه فناوری و هوشمندسازی توضیح داد : این طرح پس از مطالعات تخصصی ، بررسی تجربه‌های بین‌المللی و ارزیابی ظرفیت‌های فنی و اجرایی کشور در دستور کار قرار گرفت و نتیجه این ارزیابی روشن بود ، کشور در حوزه فناوری‌های حمل‌ونقل ، پردازش داده ، ارتباطات ، سامانه‌های مکانی و تحلیل هوشمند اطلاعات ، توان تخصصی قابل اتکایی دارد که باید به‌جای موازی‌کاری ، در یک مسیر مشترک به کار گرفته شود .
ذاکری اظهار کرد : در این الگو هر یک از نقش‌آفرینان سهمی روشن دارند ، رانندگان و شرکت‌های حمل‌ونقل جاده‌ای که داده‌های این سکو از فعالیت روزانه آنان شکل می‌گیرد ، نخستین بهره‌مندان آن هستند ؛ از تخصیص منصفانه سوخت بر اساس پیمایش واقعی تا ایمنی بیشتر در جاده‌ها .
وی ادامه داد : انجمن‌ها و صنوف حمل‌ونقل ، پل ارتباطی سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای با بدنه ناوگان و صدای فعالان این حوزه در تصمیم‌گیری‌ها هستند ، شرکت‌های فناور ، دانش‌بنیان و پایشگر در کنار کارشناسان سازمان ، تجهیز ناوگان به GPS و اتصال آن به بستر پایش را پیش می‌برند و بدنه علمی کشور در توسعه مدل‌های تحلیلی و الگوریتم‌های هوش مصنوعی نقش‌آفرینی می‌کند .
معاون توسعه فناوری و هوشمندسازی افزود : پلیس در این زیست‌بوم مشارکت داشته و‌ به‌کارگیری داده‌های سکو، ارتقاء ایمنی جاده‌ها ، کنترل تخلفات و کاهش تصادفات را ممکن می‌کند .
به گفته ذاکری ، حاصل این هم‌صدایی میان دولت و فعالان حمل‌ونقل ، زیرساختی است که نه ابزار نظارت یک‌سویه ، بلکه بستری مشترک برای شفافیت ، بهره‌وری و تصمیم‌گیری بهتر برای همه طرف‌ها است .
وی تأکید کرد : اجرای کامل این سکو برای همه عوامل مؤثر و فعال زنجیره حمل‌ونقل مزایای ملموس به همراه دارد که از آن جمله می‌توان به ارزیابی عملکرد ناوگان و شرکت‌های حمل‌ونقل بر پایه داده‌های واقعی ، کاهش یک‌سرخالی و افزایش بهره‌وری سفرها ، کاهش تصادفات و ارتقاء ایمنی جاده‌ها ، دسترسی به اطلاعات به‌موقع برای رفع سریع‌تر مشکلات رانندگان در مسیر ، کاهش زمان توقف ناوگان در مرزها ، پایش ناوگان ترانزیتی در خارج از مرزهای کشور ، تخصیص منصفانه سوخت بر اساس پیمایش واقعی ، شفافیت در افزایش بهره‌وری و خدمات‌رسانی دولت به بخش خصوصی اشاره کرد .
به گفته معاون توسعه فناوری و هوشمندسازی ، این مزایا زمانی به‌طور کامل محقق می‌شود که سکو در همه ناوگان حمل‌ونقل عمومی اجرایی شده و‌ همه عوامل از رانندگان و تشکل‌های صنفی تا پلیس و شرکت‌های دانش‌بنیان ، در آن سهم فعال داشته باشند . تاکنون اطلاعات ۷۰ هزار ناوگان برون‌شهری در سکوی هوشمند پایش ثبت و زیرساخت پایش هوشمند فعالیت آن‌ها از طریق تجهیزات موقعیت‌یاب فراهم شده است .
وی خاطرنشان کرد : در اجرای این طرح ، داده‌های خام تردد به شاخص‌های مدیریتی و تصمیم‌ساز تبدیل و پایگاه داده‌ای یکپارچه از عملکرد ناوگان ساخته می‌شود که به‌تدریج مبنای مدیریت هوشمند کل شبکه حمل‌ونقل عمومی جاده‌ای کشور خواهد شد .

معاون توسعه فناوری و هوشمندسازی گفت : لین سکو هم‌اکنون با تحلیل سرعت، توقف، مسیر و مبدأ و مقصد سفر ، امکان ارزیابی شاخص‌های ایمنی ، شناسایی تخطی از سرعت مجاز و کنترل توقف ناوگان در توقفگاه‌های مجاز را فراهم کرده است .
ذاکری ، گام بعدی را تحلیل الگوهای رفتاری رانندگان و ناوگان ، شناسایی نقاط پرخطر و مسیرهای پرتکرار ، سنجش بهره‌وری و راه‌اندازی هشدارهای هوشمند عنوان و اظهار کرد : با به‌کارگیری تدریجی هوش مصنوعی و تحلیل داده‌های کلان ، مدیریت حمل‌ونقل از «نظارت پس از وقوع» به «پایش مستمر و تصمیم‌گیری پیش‌نگر» می‌رسد .
وی از پیوند هوشمندسازی ناوگان با مدیریت سوخت به‌عنوان یکی از دستاوردهای راهبردی این سکو یاد و بیان کرد : اتصال داده‌های GPS به اطلاعات اپلیکیشن راه من، تجهیزات و دوربین‌های هوشمند جاده‌ای و اسناد حمل ، تصویری کامل‌تر از تردد ناوگان می‌سازد و بستر تخصیص سوخت بر اساس پیمایش واقعی را فراهم می‌کند .
به گفته معاون توسعه فناوری و هوشمندسازی، تطبیق عملکرد واقعی ناوگان با سوخت تخصیصی و راستی‌آزمایی داده‌های تردد، شفافیت را افزایش می‌دهد ، مغایرت‌ها را آشکار می‌کند و به توزیع هدفمندتر منابع انرژی کشور کمک می‌کند . سکوی پایش بر یک معماری یکپارچه و توسعه‌پذیر بنا شده که امکان اتصال سامانه‌های جدید و ورود شرکت‌های دانش‌بنیان را فراهم می‌کند ، این رویکرد وابستگی به راهکارهای بسته و انحصاری را کاهش داده و زمینه شکل‌گیری قابلیت‌های جدید برای خدمات فناورانه در صنعت حمل‌ونقل جاده‌ای را فراهم می‌سازد .
وی بومی‌سازی تدریجی اجزای نرم‌افزاری و سخت‌افزاری ، ایجاد ارتباط استاندارد میان سامانه‌ها و تقویت زیرساخت‌های پردازش و نگهداری داده در داخل کشور را از جهت‌گیری‌های اصلی توسعه سکو برشمرد .
معاون توسعه فناوری و هوشمندسازی افزود : سکو امکان تحلیل رفتار حرکتی ناوگان ترانزیتی در خارج از مرزها و رصد تردد ، توقف و تجمع وسایل نقلیه در مناطق مرزی را نیز دارد ؛ اطلاعاتی که در برنامه‌ریزی ظرفیت پایانه‌های مرزی ، شناسایی گلوگاه‌ها ، ارزیابی کریدورهای ترانزیتی و توسعه همکاری با کشورهای همسایه کاربرد خواهد داشت .
ذاکری ادامه داد : اهمیت این پروژه در آن است که برای نخستین بار ، ظرفیت‌های پراکنده اطلاعاتی و عملیاتی حمل‌ونقل در یک بستر واحد به هم متصل می‌شوند و تحلیل هم‌زمان وضعیت ناوگان ، عملکرد شبکه ، مصرف منابع و جریان ترانزیت ممکن می‌شود .
وی خاطرنشان کرد : این مسیر مرحله‌ به مرحله و با تکمیل پوشش ناوگان ، اعتبارسنجی داده‌ها و اتصال سامانه‌های مرتبط ادامه می‌یابد ، داشبورد ملی مدیریت هوشمند حمل‌ونقل ، موتورهای تحلیلی تخصیص سوخت به تفکیک ناوگان، ابزارهای هوش مصنوعی برای پیش‌بینی ریسک‌های ایمنی ، دوقلوی دیجیتال شبکه راه‌ها برای شبیه‌سازی سناریوهای مدیریتی و سامانه تحلیل جریان ترانزیت و کریدورهای ملی و بین‌المللی از جمله گام‌های بعدی است .
معاون توسعه فناوری و هوشمندسازی گفت : چشم‌انداز نهایی ، تبدیل این زیرساخت به مرجع ملی تحلیل، پیش‌بینی و پشتیبانی از تصمیم‌های راهبردی حمل‌ونقل جاده‌ای است ؛ مرکزی که با داده‌های معتبر، فناوری بومی و مشارکت فعال رانندگان ، شرکت‌های حمل‌ونقل ، انجمن‌ها و صنوف ، پلیس ، دانش‌بنیان‌ها و متخصصان کشور ساخته می‌شود و حاصل آن ، جاده‌های ایمن‌تر ، مصرف بهینه‌تر منابع و جایگاه ترانزیتی قوی‌تر برای ایران خواهد بود .