سوخت گیری هواپیمایی
عملیات سوخت گیری هواپیمایی از زمانی که هواپیماها با حلب سوخت گیری می شدند تا به امروز که سوخت گیری آنها با سیستم پیچیده هایدرانت و واحدهای عظیم سوخت گیری با ظرفیت ۸۰۰۰۰ لیتر و بالاتر از آن انجام می گردد دوران متحولی را سپری نموده است . تغییرات مداوم در نحوه سوخت گیری هواپیماها ، لزوم کنتزل بیشتر در کیفیت سوخت ها و همچنین نقل و انتقال آنها معلول توسعه تکنیک هواپیماسازی بوده و گسترش دامنه احتیاجات سوخت گیری هواپیماهای جدید باعث می گردد که تجهیزات و وسائل لازم برای عملیات سوخت گیری همگام با صنعت هواپیماسازی تکوین یافته و مقررات و روش های مربوطه آن توسعه بیشتری پیدا کند.
شرکت های نفتی و عرضه کنندگان سوخت ، کارخانه های سازنده هواپیما ، مسئولین فرودگاه ها و خطوط هواپیمایی همه با توسعه سریع عملیات مهم و اختصاصی سوخت گیری مواجه می باشند. در این بین سهم شرکت های نفتی و سازندگان هواپیما بیشتر از سایرین می باشد ، زیرا ایمنی هواپیما و مسافرین ارتباط نزدیک با عملیات صحیح آنها دارد.
اهمیت سوخت گیری هواپیمایی و نقش آن در صنعت حمل و نقل هوایی
حساسیت بسیار به همراه لزوم رعایت دقت ، کیفیت و توجه به خطرات احتمالی توام با حفظ سرعت انتقال ، از ویژگی های بارز سوخت گیری در صنعت حمل ونقل هوایی به شمار می رود و این موضوع سوخت رسانی هواپیمایی را از سایر انواع سوخت رسانی متمایز می نماید. لازمه توسعه و رشد ، جابه جایی سریع است به طوری که اگر مردم نقاط محروم بخواهند در زمینه های علمی ، صنعتی ، کشاورزی ، بهداشتی و… به توسعه و رشد لازم برسند ، باید این امکان در آن مناطق به وجود آید که استادان دانشگاه ، پزشکان متخصص ، کارشناسان صنعتی و در نهایت سرمایه گذاران بتوانند به نقاط مورد نظر امکان دسترسی داشته باشند ، بنا بر این به دنبال پیشرفت های سریع و چشمگیر کشور در زمینه های مختلف به خصوص در مناطق دور افتاده و محروم ، نیاز به جا به جایی سریع با چنان رشدی مواجه شده که با ساخت فرودگاه های جدید و پیشرفت چشمگیر در صنعت هواپیمایی در دهه های اخیر لزوم تغییرات مداوم و اساسی در زیر ساخت های فرودگاهی اجتناب ناپذیر گشته به طوری که یکی از اصلی ترین زیر ساخت های هر فرودگاه در صنعت حمل ونقل هوایی ، سوخت گیری هواپیما در فرودگاه ه می باشد چرا که فرودگاه بدون سوخت مانند شهری بدون پمپ بنزین است. تجهیزات سوخت گیری باید در تمام اوقات در شرایطی بدون نقص نگهداری و از سوی افراد کاردان به کار گرفته شود. فرآورده های هواپیمایی نیز باید به نحوی انتقال یابد که درجه خلوص آن ها در خلال مراحل مختلف ذخیره سازی ، حمل ونقل و انتقال نهایی به هواپیما آسیب نبیند. بنابراین عملیات سوخت گیری و نقل و انتقال سوخت ها در تمام این مراحل تحت مقررات دقیق بین المللی انجام می گردد و رعایت آن برای کلیه مراکز سوخت گیری هواپیمایی الزامی است.
اداره کل سوخت گیری هواپیمایی کشور ،تنها مسئول و متولی سوخت گیری هواپیمایی در کشور است و با به کارگیری حداکثر توان از امکانات و دانش فنی و کارشناسی خود در جهت رعایت استانداردهای بین المللی برای حفظ حداکثر ایمنی پرواز و به حداقل رساندن هزینه های تعمیرات و عملکرد صحیح و دراز مدت موتور هواپیما بکوشد.
بر اساس مقررات بین المللی یاتا ، نمایندگان و یا کارشناسان فنی و کیفیتی هر یک از شرکت های خطوط هوایی خارجی مصرف کننده سوخت می توانند به منظور حصول اطمینان از کیفیت سوخت در هر کشوری که هواپیماهای آن ها سوخت گیری میکنند ، از سیستم های سوخت رسانی هواپیماها در مراکز سوخت گیری بازدید به عمل آورده و گزارش های مربوطه را به سازمان مذکور منعکس نمایند. در صورت رعایت نکردن استانداردها و مورد قبول نبودن کیفیت سوخت و یا سیستم های سوخت رسانی ثابت و متحرک ، شرکت های هواپیمایی می توانند از آن مرکز سوخت برداشت ننمایند ، که این موضوع مشکلاتی را در بر خواهد داشت. روش ها و مقرراتی که به همت اداره کل سوخت گیری هواپیمایی به نظم و قاعده در آمده ، شامل عملیات سوخت گیری هواپیمایی در میادین سوخت گیری است و تمام کارکنانی که با اجرای عملیات سوخت گیری و تحویل انواع سوخت به هواپیما سرو کار دارند ، باید با مجموعه این مقررات آشنایی کامل داشته و آنها را به طور دقیق رعایت نمایند.
انحراف از مقررات این مجموعه به جز با کسب مجوز از اداره کل سوخت گیری هواپیمایی جایز نمی باشد. نکته مهم این است که تمام نکات و مقررات سوخت گیری از نظر فنی ،عملیاتی ،کنترل کیفیت و ایمنی تمام مراکز سوخت گیری بدون توجه به میزان فروش فرآورده انجام می پذیرد ،چرا که مقررات و دستورالعمل ها در این زمینه هیچ ارتباطی با حجم عملیات ندارد.ادراه کل سوخت گیری هواپیمایی در فرودگاه مهرآباد مستقر و دارای ۴۹ مرکز سوخت گیری هواپیمایی تحت پوشش در فرودگاه های کشور می باشد.
در حال حاضر سوخت هوایی در ۲۷ فرودگاه بین المللی و ۲۲ فرودگاه محلی ارائه می گردد.
انواع سوخت های هوایی
سوخت های هوایی به سه گروه به شرح ذیل دسته بندی می شوند
بنزین هواپیما aviation gasonline
این فرآورده در شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی به نامnioc.avgas100ll عرضه می شود. فرآورده مذکور در هواپیماهایی که دارای موتور مجهز به پیستون از نوع Reciprocating ( رفت و برگشتی ) می باشد مورد استفاده قرار می گیرد.
سوخت های توربینی Aviation Turbinr Fuel
در موتورهای توربینی هواپیماهای جت مورد استفاده قرار می گیرد . این سوخت ها شامل jeta-1 و jp4 می باشد.
سیال های افزایش دهنده قدرت موتور
مخلوط متانول و آب ، نوعی از سیال های مذکور می باشد که در هواپیماهای توربینی جهت افزایش قدرت هواپیماها در مواقع بلند شدن ( Take Off ) مصرف می شود.
سوخت های هوایی به دو صورت مضروف و بی ظرف عرضه می شوند.
کدهای سوختی
کد A : معرف سوختی است که دارای موادی چون ضدیخ ، ضداکسیژن و ضدزنگ زدگی است.
کد B : این نوع سوخت مانند اف 34 است فقط ضدیخ ندارد.
کد C : این نوع سوخت تجاری است و برای خطوط هوایی با مشخصات معین و برای موتورهای جت در نظر گرفته شده است.
کد D : نقطه انجماد آن 50- درجه فارنهایت می باشد و مانند جی پی 8 است.
کد E : نقطه انجماد آن 36- درجه فارنهایت است.
کد F : از هر نظر همانند جی پی 4 می باشد.
دستورالعمل و مقررات سوختگیری هواپیما
Aircraft Rescue & Fire Fighting
تعریف:
بر طبق انکس 6 ایکائو فصل 4 پاراگراف 18 اضافه و کم کردن سوخت در هواپیمایی که دارای مسافر میباشد و یا در حال سوار و پیاده کردن مسافر است ممنوع بوده مگر اینکه شرایط ذیل رعایت گردد:
-تذکرات لازم توسط خلبان و عوامل پروازی به مسافران نسبت به انجام عملیات سوختگیری داده شود.
– راهنمای مسیر خروجی و دربهای اضطراری هواپیما بمنظور واکنش و عکس العمل سریع نسبت به رویدادهای احتمالی مشخص گردد.
– ارتباط رادیوئی دو طرفه توسط سیستمهای رادیوئی هواپیما و یا سیستم مناسب دیگر بین خلبان یا عوامل پروازی و مسئول عملیات سوخترسانی یا عوامل ایمنی خارج هواپیما برقرار باشد.
نحوه رعایت اصول ایمنی در عملیات سوختگیری هواپیمای دارای مسافر
الف ) درخواست برای حفاظت سوختگیری
برای انجام یک عملیات حفاظت سوختگیری در مرحله نخست باید درخواست از طریق نماینده آن ایرلاین انجام پذیرد. این درخواست می‌تواند به مرکز ایمنی زمینی و یا مستقیماً به سرکشیک ایمنی زمینی ارائه شود در صورتی که درخواست به برج ایمنی ارائه شود اپراتور برج باید نام فرد تماس گیرنده، شرکت مربوطه، نوع هواپیما و ساعت دقیق انجام عملیات سوخت‌رسانیرا گرفته و به سرکشیک ارائه نماید. لازم به ذکر است که پاسخ‌گویی و تصمیم برای افراد و انتخاب نفرات صرفاً به عهده سرکشیک میباشد. نماینده شرکت هواپیمایی باید قبل از اداره سوختگیری به مرکز ایمنی زمینی اطلاع دهد و از وضعیت مسافرین که در داخل هواپیما سوار شده‌اند یا در حال سوار شدن می‌باشند اطلاعات کافی ارائه نماید.
عملیات سوختگیری به هیچ عنوان نباید قبل از رسیدن و موقعیت گیری خودروهای اطفائیه شروع شود.
ب ) اعزام خودرو و نفرات
سرکشیک پس از دریافت اطلاعات و بررسی آنها با توجه به شرایط مناسب‌ترین خودرو و نفرات را (خودرو آماده و یا خودرو دیگر) به محل مورد نظر اعزام می‌کند. به هیچ عنوان قبل از رسیدن پرسنل ایمنی زمینی نباید عملیات سوختگیری صورت پذیرد.
ج ) موقعیت‌گیری
راننده خودرو موظف است بلافاصله پس از دریافت اطلاعات از جانب سرکشیک به همراه نفرات سریعاً به محل اعزام شوند و بهترین موقعیت را نسبت به هواپیما با توجه به موارد ذیل اتخاذ نماید:
1. جهت وزش باد (در صورت امکان و ترجیحاً پشت به باد)
2. دید کافی نسبت به عملیات سوختگیری (سه نازل و محل اتصال آن به باک هواپیما)
3. فاصله مناسب تا محل سوختگیری (به جهت تنظیم مانیتور و فرار به موقع در زمان حادثه)
4. شیب زمین
د ) نظارت به انجام ارتینگ و باندینگ
قبل از شروع عملیات سوختگیری یا تخلیه سوخت و پس از موقعیت گرفتن خودرو، فرمانده عملیات (سرکشیک، معاون و یا فرد دیگری که از طرف سرکشیک مشخص شده است) باید موارد ذیل را به دقت کنترل نماید:
الف) ارتینگ
1. اتصال سیم از وسیله سوخت‌رسان به زمین
2. اتصال سیم از هواپیما به زمین که توسط شرکت هواپیمایی باید انجام گیرد.
ب ) باندینگ:
1. اتصال سیم از وسیله سوخترسانی به هواپیما
2. اتصال سیم از نازل سوخت‌رسان به هواپیما
تذکر: در نقاطی عملیات سوخترسانی به وسیله هایدرانت انجام می‌گیرد نبایستی هایدرانت به عنوان اتصال زمینی مورد استفاده قرار گیرد.
نحوه آرایش و سرویس‌دهی شرکت‌ها
موارد ذیل جهت برقراری یک آرایش مناسب از سوی خودروهای سرویس دهنده به هواپیماباید رعایت گردد :
1. امکان نزدیک شدن وسایل و تجهیزات موتوری اطفاء حریق به هواپیما وجود داشته باشد.
2. امکان فرار سریع تجهیزات موتوری سوخت‌رسان در حالت اضطراری وجود داشته باشد.
3. در صورت بروز آتش‌سوزی مانع خروج مسافرین از هواپیما نباشند.
4. موتور ماشین سوخت‌رسان در زیر بال هواپیما قرار نگیرد.
5. کلیه خودروهای سرویس دهنده به هواپیما نباید در موقع سوختگیری زیر بال هواپیما پارک شده باشند.
6. اگزوز خودروهای سرویس دهنده به هواپیما باید مجهز به جرقه‌گیر باشند.
7. در حین عملیات سوختگیری موتور کمکی هواپیما APU نباید روشن یا خاموش گردد.
8. در حین عملیات سوختگیری نباید باطری و شارژ به هواپیما وصل گردد.
9. در حین عملیات سوختگیری نباید دستگاه مولد نیرو به هواپیما وصل یا قطع گردد.
10. در حین عملیات سوختگیری نباید از وسایل برقی مانند دریل و یا هر گونه وسایل جرقه‌زا استفاده نمود.
موارد احتیاطی
1. سوختگیری باید در هوای آزاد انجام گیرد.
2. واحد سوختگیری باید حداقل 3 متر از هواپیما فاصله داشته باشد و حرکت مستقلاً از جلو به قسمت دماغه هواپیما انجام شود.
3. کلیه عملیات برقی از جمله آزمایشات رادیویی یا رادار و سایر دستگاه‌های برقی هواپیما در حین سوختگیری باید متوقف گردد. در این مواقع می‌توان از دستگاه برق اضطراری استفاده نمود.
4. مواقعی که دستگاه رادار هواپیما آزمایش می‌شود عملیات سوختگیری نباید انجام شود.
5. قبل از شروع عملیات سوختگیری، یا کشیدن سوخت از هواپیما بار الکتریسته ساکن هوایی تخلیه گردد.
6. پس از شروع عملیات سوختگیری، راننده ماشین سوخت‌رسان باید به عملیات سوختگیری توجه کامل داشته و محل را ترک ننماید تا در صورت وقوع حادثه بتواند بی‌درنگ ماشین سوختگیری را از هواپیما دور نماید.
7. هرگونه تخلیه و بارگیری ممنوع میباشد.
8. در مسیر مسافرین نباید مانعی قرار گیرد تا در صورت وقوع آتش‌سوزی از خروج آنها جلوگیری نماید.
9. تحت هیچ شرایطی فاصله ماشین GPU که در حال کار هست نباید با واحد سوختگیری کمتر از 5 متر باشد.
10. کارکنان سوختگیری هنگام خدمات نباید با خود فندک یا کبریت داشته باشند.
11. هنگام سوختگیری کشیدن سیگار تا شعاع 15 متری ممنوع میباشد (با توجه به مقررات محلی کشیدن سیگار در محوطه پارکینگ ممنوع میباشد).
12. هیچ گاه نباید عملیات سوختگیری یا کشیدن سوخت از هواپیما در آشیانه یا در محل سرپوشیده صورت گیرد.
13. در هنگام سوختگیری در جلوی چرخ‌های واحد سوختگیری چاکسی گذاشته شود (با توجه به وجود اشتراک در واحد سوختگیری به چاکس نیازی نیست ولی جهت اطمینان بیشتر این کار صورت می‌پذیرد).
14. خلبان پرواز موظف است به مسافرین ابلاغ نماید که هواپیما در حال سوختگیری میباشد و هیچ کدام از مسافرین نباید کمربند ایمنی را بسته باشند.
15. در هنگام وقوع رعد و برق و طوفان سوختگیری مجاز نمی‌باشد.
16. در طول مدت عملیات سوخترسانی، تعمیر هواپیما نباید صورت گیرد زیرا می‌تواند باعث ایجاد منبع جرقه‌زا برای بخارات سوخت شود.
17. استفاده از تلفن همراه در محوطه سوختگیری و در طول عملیات سوخترسانی به شدت ممنوع میباشد. اگر به دلایل عملیاتی استفاده از موبایل ضرورت پیدا کرد شخص باید در داخل کابین واحد سوخت‌رسان باقی مانده و در تمام مدت درهای آن بسته نگهداشته شود. در صورتی موبایل شخص سوخت‌رسان زنگ زده و مجبور شود به آن جواب دهد در این صورت عملیات سوخترسانی باید متوقف گردد.
18. سوخترسانی به هواپیما در حالی که یکی از موتورهای آن روشن میباشد نباید انجام گیرد مگر در صورتی که نمایند تام‌الاختیار شرکت هوایی به صورت کتبی و به عهده گرفتن مسئولیت عملیات، این نوع سوختگیری را درخواست کند.
19. هواپیما باید در موقع سوختگیری حداقل 50 متر از ترمینال مسافران، ساختمان‌ها و یا هر هواپیمای دیگری فاصله داشته باشد.
20. در موقعیت پلهای ارتباطی در صورتی که هواپیما از نوع ایرباس باشد علاوه برپل ارتباطی باید یک پله در انتهای هواپیما متصل شده و درب نیز باز شود و در صورتی که هواپیما B747 باشد علاوه بر پل ارتباطی 3 پلکان نیز به هواپیما متصل می‌شود.
21. خودروی سوخت رسان باید مجهز به سیلندر اطفائیه باشد.
| نویسندگان/گردآورندگان: |
| سیدناصر سعیدی |
| امیرسعید نورامین |
| منصور جوادپور |
| امیرحسین مطهری |
دیدگاه‌ها
اولین دیدگاه را دربارهٔ این خبر بنویسید.