به گزارش پایگاه اطلاع رسانی Iranway ، روزنامه گسترش صمت در تحلیلی نوشت :
هواپیماهای فرسوده‌ای که پرواز کردن با بعضی از آنها، برای مسافران کابوس و برای خلبان، یک آزمون سخت است، تنها در یک صورت می‌توانند از فرودگاه‌ها جمع و در آشیانه‌ها بازنشسته شوند؛ آزاد شدن نرخ بلیت.
این استدلال بیشتر شرکت‌های هواپیمایی از سال‌های پیش در مقابل انتقاداتی است که به مشکلات ناوگان و مسائل دیگری نظیر کمبود خدمات وارد است. بسیاری از اهالی حمل‌ونقل هوایی معتقدند نرخ‌های فعلی بلیت برای آنها که دلار خرج می‌کنند و درآمد ریالی دارند، به صرفه نیست و آزادسازی نرخ بلیت ـ که از نظر آنها به معنای گران شدن است ـ نجات‌بخش آنها و تضمینی برای افزایش کیفیت خدمات خواهد بود. از سوی دیگر برخی معتقدند افزایش کیفیت خدمات، وعده‌ای است که با وجود افزایش قیمت در سال‌های گذشته، هیچ‌گاه از سوی شرکت‌های هواپیمایی عملی نشده است، بنابراین در صورت آزادسازی، باید یک نفر مراقب عملکرد این شرکت‌ها باشد.
براساس ماده ۱۶۱ قانون برنامه پنجم توسعه، دولت مکلف است تا پایان سال اول برنامه، نسبت به متنوع‌سازی نرخ خدمات حمل‌ونقل هوایی بار و مسافر اقدام کند. این در حالی است که تا سال ۹۳ هیچ اتفاقی در این زمینه رخ نداد و تنها در سال ۹۳ شاهد افزایش و در برخی موارد معدود، کاهش ۳۰درصدی قیمت‌ها بودیم. در واقع به گفته کارشناسان، این کار زمینه‌ساز اجرای کامل آزادسازی بوده است که از سوی دولت یازدهم کلید خورد اما حالا رییس جدید و باسابقه سازمان هواپیمایی کشور می‌خواهد این گام مهم را به طور کامل بردارد.
علی عابدزاده اعلام کرده است که به منظور اقتصادی کردن شرکت‌های هواپیمایی، آزادسازی کامل نرخ بلیت که در سال‌های گذشته به خاطر آماده نبودن زیرساخت‌ها مغفول مانده انجام خواهد شد و در این زمینه، نرخ بلیت تا پایان سال به‌طور کامل آزاد می‌شود. عابدزاده معتقد است آزادسازی قیمت بلیت بین شرکت‌های هواپیمایی رقابت ایجاد کرده و باعث ارتقای کیفیت می‌شود.
نظام فروش شفاف؛ لازمه آزادسازی
بیشتر کارشناسان هوانوردی موافق آزادسازی هستند اما با توجه به اینکه هنوز به ساختار و شفافیت لازم از نظر فروش نرسیده‌ایم، ایجاد یک شبکه فروش شفاف که زیرمجموعه سازمان هواپیمایی کشوری فعالیت کند و در آن میزان فروش شرکت‌ها و مسائل دیگر شفاف باشد، ضروری به نظر می‌رسد و در این صورت است که شرکت‌های هواپیمایی می‌توانند وارد فاز آزادسازی کامل شوند. این را حمید نجف، کارشناس حمل‌ونقل هوایی کشور به صمت می‌گوید و می‌افزاید: در حال حاضر اگرچه قیمت‌ها در شبکه فروش به‌طور نسبی کنترل می‌شوند اما مشکلات عدیده‌ای در این میان وجود دارد، به‌طوری‌که برخی دفاتر و سایت‌ها خودسرانه اقدام به فروش بلیت می‌کنند و مشخص نیست دلال هستند یا وابسته به ایرلاین یا آژانس‌ها یا… که این مسئله باعث مخدوش شدن روند فروش بلیت هواپیما شده است.
به گفته این کارشناس حمل‌ونقل هوایی، در حال حاضر نظام شفافی در بحث فروش بلیت وجود نداشته و شبکه فروش بیشتر شرکت‌ها، مشخص نیست تا بتوان آماری مانند میزان فروش، تعداد صندلی خالی و… را بررسی کرد. این در حالی است که در نظام شفاف، همه چیز از قیمت‌ها تا تعداد مسافران یک شرکت مشخص است و در چینی فضایی، امکان ورود دلالان از بین می‌رود. آنطور که این کارشناس هوایی می‌گوید، یکی از مهم‌ترین شاخص‌های نظارت بر درستی روند فعالیت شرکت‌های هواپیمایی، قیمت‌گذاری است. وقتی یک قیمت شاخص در یک مسیر وجود داشته باشد، می‌توان با متخلفان برخورد قانونی انجام داد اما وقتی قیمت‌ها آزاد اعلام شود، همین شاخص را هم نخواهیم داشت، بنابراین باید پیش از آزادسازی قیمت‌ها، ضریب امنیتی دیگری لحاظ شود.
برخی معتقدند افزایش قیمت در صنعت هوایی کشور به افزایش کیفیت منجر خواهد شد. حال این پرسش مطرح است که سازمان هواپیمایی کشوری چه معیارهایی برای ارزیابی کیفیت خدمات شرکت‌های هواپیمایی، بعد از آزادسازی قیمت‌ها دارد. نجف با طرح این پرسش می‌افزاید: آنطور که رییس سازمان هواپیمایی اعلام کرده قرار است از ابتدای سال ۹۵ آزادسازی به طور کامل اجرا شود، بنابراین به نظر می‌رسد لازم است ابتدا در موارد بیان شده، تدابیر لازم اندیشیده شود تا به مردم فشار وارد نشود.
او معتقد است در حال حاضر در حوزه پروازهای داخلی، دچار انحصار هستیم و سیستمی وجود ندارد که تضمین کند شرکت‌های هواپیمایی داخلی روی قیمت‌های پروازها تبانی نکنند. این از مواردی است که در شناورسازی نرخ بلیت باید مورد توجه قرار گرفته و لازمه آن، شفاف بودن ساختار آزادسازی نرخ‌هاست. وی با بیان اینکه توافق شرکت‌های هواپیمایی بر سر قیمت‌ها ممکن است به زیان مسافران تمام شود، می‌افزاید: تاکنون یکی از شاخص‌های مهم اندازه‌گیری تخلف، قیمت‌ها بوده بنابرین باید مشخص شود پس از آزادسازی چه شاخصی جایگزین خواهد شد.
افزایش کیفیت قطعی باشد
استفاده از فناوری‌های کنترلی راهکاری است که به گفته نجف می‌تواند در زمینه نظارت بر شرکت‌های هواپیمایی در زمان شناورسازی قیمت‌ها مفید باشد. نجف با بیان این مطلب می‌افزاید: بحث کیفیت خدمات نیز مهم است و بازرس سازمان هواپیمایی باید بر همه این موارد نظارت کند زیرا در سال‌های گذشته بارها گفته شد که شرکت‌های هواپیمایی در ازای افزایش قیمت‌ها، کیفیت را افزایش خواهند داد اما چنین اتفاقی نیفتاد. این مسئله باعث شده اعتماد مشتریان به نظام هوایی مخدوش شود زیرا در ازای افزایش قیمت، افزایش کیفیت نداشته‌ایم.
درحال حاضر در ایران تقاضا برای بلیت هواپیما بیشتر از عرضه است و به همین دلیل، رقابتی میان شرکت‌ها برای افزایش خدمات وجود ندارد، در حالی که در دنیا به علت عرضه بالا، رقابت شدیدی میان شرکت‌ها برای افزایش خدمات وجود دارد. نجف معتقد است از آن جا که در ایران عرضه بلیت اندک است، سیستم تردد داخلی برای افراد خاص تعریف می‌شود. او با تاکید بر لزوم توجه به عدالت اجتماعی در شناورسازی نرخ بلیت می‌گوید: اگر آزادسازی نرخ‌ها به درستی اجرا نشود، امکان استفاده از هواپیما تنها برای پولدارها میسر خواهد بود. نجف اضافه می‌کند: در حال حاضر در شرکت‌های هواپیمایی، برخی افزایش قیمت‌ها باید از طرف مسافر تامین شود و مسافر نیز مجبور است قیمت‌ها را تحمل کند. این در حالی است که بخشی از نوسان قیمت‌ها را می‌توان با رعایت در هزینه‌ها، زیرپوشش قرار داد و مجبور نیستیم هر سال قیمت‌ها را افزایش دهیم. از سوی دیگر همواره درآمدها را صرف هزینه‌هایی مانند نوسازی و خرید ناگان می‌کنیم در حالی که لازم است از زاویه مشتری نیز به مسئله نگاه کرده و در خدمات افزایش ایجاد کرد.
حتی افزایش ۵۰درصدی قیمت بلیت در هر سال مشکلات نظام حمل‌ونقل هوایی را حل نمی‌کند. نجف معتقد است که ما نیازمند تغییر ساختار، بهداشت مالی و اصلاح ساختار مالی هستیم. در این صورت جلو خرج‌های اضافه در شرکت‌های هواپیمایی گرفته شده و آنها به سمت کارآفرینی و افزایش ظرفیت گام بر می‌دارند. وی می‌افزاید: در حال حاضر برخی شرکت‌های هواپیمایی خصوصی اقدام به نوسازی ناوگان کرده‌اند اما در شرکت‌های دولتی یا شبه دولتی اتفاق خاصی نیفتاده زیرا از سال‌های گذشته هزینه‌های سنگینی دارند. بنابراین لازم است ساختار این شرکت‌ها اصلاح شود تا در ادامه بتوانند هزینه‌های ناشی از افزایش قیمت را در حوزه‌هایی مانند افزایش ناوگان به کار ببندند و به سود برسند. این کارشناس حمل‌ونقل هوایی با تاکید دوباره بر لزوم شفاف شدن ساختارهای فروش در آزادسازی کامل نرخ بلیت یادآوری می‌کند: باید تعریف جدیدی از کیفیت و استاندارد آن از سوی سازمان انجام شود و با شرکت‌هایی که خدماتی پایین‌تر از حد استاندارد ارائه می‌دهند، برخورد شود.
افزایش قیمت ضروری است
مشکلات مالی همواره یکی از مهم‌ترین و بزرگترین مشکلات در صنعت هوانوردی بوده است. شرکت‌های هواپیمایی معتقدند درآمدهای‌شان ریالی است و هزینه‌های آنها؛ ارزی. بنابراین نیاز به حمایت از طریق افزایش نرخ‌ها دارند. در این حال یک نگاه به آزادسازی نرخ بلیت این است که اگر افزایش نرخ بلیت در کار باشد، شرکت‌های هواپیمایی بخشی از مشکلات خود را برطرف خواهند کرد و می‌توانند خدمات بهتری به مشتریان ارائه دهند. از سوی دیگر مشتریان واقعی صنعت هوانوردی مشخص خواهند شد. این را علیرضا بحیرایی، عضو انجمن علمی حمل‌ونقل هوایی کشور به صمت می‌گوید و معتقد است که قیمت بسیاری از بلیت‌های هواپیما در ایران، برابر با نرخ کرایه تاکسی در دیگر کشورها برای مسافت‌های کوتاه است و این چنین است که دخل و خرج صنعت هوایی جور نمی‌شود.
بحیرایی ادامه می‌دهد: افزایش کیفیت خدمات و آمادگی کامل برای ارائه مداوم و مطلوب خدمات در حمل‌ونقل هوایی نیازمند درآمدهایی بالایی است که با قیمت‌های فعلی برای شرکت‌ها میسر نیست. وی البته تاکید می‌کند که اگر بنا باشد با آزادسازی و افزایش قیمت بلیت، شرکت‌ها به دنبال افزایش سطح خدمات نباشند، باز هم به هدف مطلوب یعنی چرخیدن چرخ اقتصاد خود نخواهند رسید.
مدیر پیشین آموزش دانشکده هوانوردی کشور با تاکید بر اینکه قرار نیست با آزادسازی حتما افزایش نرخ داشته باشیم، یادآوری می‌کند که در صورت افزایش قیمت بعد از آزادسازی، باید سیستم بلیت ارزان در ایران راه‌اندازی شود. او می‌افزاید: در همه دنیا مرسوم است که شرکت‌های هواپیمایی ارزان قیمت نیز در کنار شرکت‌های توانمند فعالیت می‌کنند، این شرکت‌ها بلیت‌های ارزان ارائه می‌دهند که در طول سفر خدمات کمتری به مسافر می‌دهد اما باعث می‌شود امکان استفاده از هواپیما برای همه قشرهای مردم میسر باشد.
این کارشناس حمل‌ونقل هوایی معتقد است با توجه به هزینه‌های بسیار زیاد شرکت‌های هواپیمایی برای ارائه خدمات، ارائه وام‌های طولاتی‌مدت از سوی دولت می‌تواند گام موثری برای ترمیم صنعت حمل‌ونقل هوایی در شرایط فعلی و آماده شدن شرکت‌ها برای آزادسازی باشد. بحیرایی معتقد است رییس جدید سازمان هواپیمایی کشوری که سابقه طولانی‌مدتی در یکی از شرکت‌های هواپیمایی داشته، توان مدیریت مطلوب آزادسازی در ایران را دارد.
دیدگاه‌ها
اولین دیدگاه را دربارهٔ این خبر بنویسید.