توسعه شبکه ریلی بدون شکل‌گیری مراکز لجستیکی کارآمد ، مانند امتداد خطوطی است که هنوز به مقصد اقتصادی خود نرسیده‌اند. قطار می‌تواند کالا را جابه‌جا کند، اما خلق ارزش افزوده در زنجیره حمل‌ونقل به زیرساخت‌هایی نیاز دارد که امکان تجمیع ، تفکیک ، نگهداری ، پردازش و توزیع بار را فراهم کنند . عابدین هادی‌نژاد ، سرپرست معاونت بازرگانی و بهره‌برداری شرکت راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران ، در نوزدهمین همایش بین‌المللی حمل‌ونقل ریلی ، با تشریح وضعیت مراکز لجستیکی کشور و تجربه بازدید از یک مرکز بزرگ لجستیکی در چین ، بر ضرورت عبور از مرحله واگذاری زمین و حرکت به سمت بهره‌برداری اقتصادی تأکید کرد ؛ مسیری که به اعتقاد وی، بدون مشارکت فعال و اعتمادآفرینی برای سرمایه‌گذاران بخش خصوصی به نتیجه نخواهد رسید .
به گزارش پرتال حمل و نقل ، عابدین هادی‌نژاد ، سرپرست معاونت بازرگانی و بهره‌برداری شرکت راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران ، در نوزدهمین همایش بین‌المللی حمل‌ونقل ریلی ، با اشاره به برنامه‌های توسعه مراکز لجستیکی و پایانه‌های مرزی ، آخرین وضعیت واگذاری زمین ، آغاز فعالیت برخی مراکز و ضرورت جذب سرمایه‌گذاری غیردولتی را تشریح کرد .
از زمین تا زنجیره ارزش ؛ مأموریت تازه مراکز لجستیکی
هادی‌نژاد با تأکید بر ضرورت برنامه‌ریزی مدون در حوزه حمل‌ونقل و لجستیک اظهار کرد که توسعه زیرساخت‌های ریلی و دریایی باید در پیوند با یکدیگر و در قالب یک زنجیره لجستیکی منسجم دنبال شود .
وی با اشاره به برنامه‌های راه‌آهن برای توسعه مراکز لجستیکی کشور گفت که در این زمینه ، مراکزی در شهرهای یزد ، مشهد ، تبریز ، اصفهان ، شیراز ، قم ، زاهدان ، قزوین و کرمانشاه در مراحل مختلف برنامه‌ریزی ، تصویب و واگذاری قرار گرفته‌اند .
به گفته وی ، بخش قابل‌توجهی از فرایندهای مربوط به واگذاری این مراکز با تلاش مجموعه راه‌آهن پیش رفته و در برخی نقاط، واگذاری زمین و آغاز فعالیت‌های اجرایی نیز انجام شده است .
سرپرست معاونت بازرگانی و بهره‌برداری راه‌آهن با اشاره به اینکه در تعدادی از این مراکز هنوز فرایند واگذاری زمین به سرانجام نرسیده است ، از پیگیری موضوع برای تسریع در اجرای برنامه‌ها خبر داد .
وی تأکید کرد که هدف نهایی ، صرفاً اختصاص زمین و ایجاد زیرساخت فیزیکی نیست ، بلکه باید مراکز لجستیکی به مجموعه‌هایی فعال و اقتصادی تبدیل شوند که در زنجیره واقعی حمل‌ونقل کشور نقش‌آفرینی کنند .
چین ؛ سه سال کار فشرده برای ۱۵۰۰ هکتار لجستیک
یکی از بخش‌های قابل‌توجه سخنان هادی‌نژاد ، روایت تجربه بازدید از یک مرکز لجستیکی در چین بود ؛ تجربه‌ای که به گفته وی ، ابعاد متفاوتی از برنامه‌ریزی ، اجرا و بهره‌برداری در مراکز لجستیکی را آشکار کرد .
وی با اشاره به بازدید اخیر خود از یک مرکز لجستیکی در این کشور گفت که در طراحی و جانمایی محوطه‌های مختلف ، بخش‌های تخصصی برای فعالیت‌های گوناگون از جمله غلات ، مواد نفتی ، خرده‌بار و محموله‌های کانتینری پیش‌بینی شده بود .
هادی‌نژاد با اشاره به وسعت حدود ۱۵۰۰ هکتاری این مرکز ، از مدیران مجموعه درباره مدت‌زمان ساخت آن سؤال کرده و پاسخ شنیده بود که این پروژه طی سه سال به مرحله بهره‌برداری رسیده است .
به روایت وی ، طرف چینی با توصیف تلاش‌های صورت‌گرفته به‌عنوان فعالیتی «دیوانه‌وار»، از حجم کار و سرعت اجرای پروژه برای دستیابی به بهره‌برداری سخن گفته بود .
اما بخش مهم‌تر این تجربه ، به نحوه جذب سرمایه‌گذار مربوط می‌شد. هادی‌نژاد توضیح داد که در آن مرکز ، برای هر محوطه تخصصی پیش از آغاز عملیات اجرایی ، سه تا چهار متقاضی سرمایه‌گذاری وجود داشته است .
وی این موضوع را یکی از تفاوت‌های مهم در فرایند توسعه مراکز لجستیکی دانست و بر ضرورت ایجاد جذابیت اقتصادی و فراهم کردن زمینه حضور سرمایه‌گذاران در پروژه‌های مشابه ایران تأکید کرد .
این تجربه از نگاه راه‌آهن ، نشان می‌دهد که توسعه مراکز لجستیکی باید بر پایه شناسایی تقاضای واقعی بازار، تفکیک فعالیت‌ها و جذب سرمایه‌گذار پیش از اجرای پروژه‌ها دنبال شود؛ نه اینکه ابتدا زیرساخت ساخته شود و سپس برای یافتن بهره‌بردار و مشتری اقدام شود .
آپرین ؛ از بندر خشک تا میدان بهره‌برداری اقتصادی
هادی‌نژاد در بخش دیگری از سخنان خود به مرکز لجستیکی آپرین اشاره کرد و آن را یکی از نمونه‌های مهم توسعه فعالیت‌های لجستیکی و بهره‌برداری از ظرفیت بندر خشک در شبکه ریلی کشور دانست .
وی با اشاره به فعالیت‌های انجام شده در این مرکز ، بر ضرورت عبور از مرحله ایجاد زیرساخت و حرکت به سمت بهره‌برداری اقتصادی تأکید کرد .
از نگاه وی ، مراکزی مانند آپرین زمانی می‌توانند به اهداف اصلی خود دست پیدا کنند که خدمات متنوع لجستیکی در آن‌ها شکل بگیرد و شرکت‌های فعال در زنجیره حمل‌ونقل بتوانند از ظرفیت‌های ایجادشده استفاده کنند .
این رویکرد ، مراکز لجستیکی را از یک پروژه صرفاً زیرساختی به حلقه‌ای عملیاتی در اتصال شبکه ریلی به بازار ، تولید و تجارت تبدیل می‌کند .
سرمایه‌گذار باید بداند چرا وارد می‌شود
سرپرست معاونت بازرگانی و بهره‌برداری راه‌آهن با اشاره به ضرورت مشارکت بخش خصوصی ، تأکید کرد که توسعه مراکز لجستیکی بدون حضور سرمایه‌گذاران و شرکت‌های فعال اقتصادی امکان‌پذیر نخواهد بود .
وی با بیان اینکه سرمایه‌گذاری‌های جدید در این حوزه همچنان با محدودیت‌هایی مواجه است ، خواستار ایجاد شرایطی شد که بخش خصوصی برای ورود به پروژه‌ها انگیزه و اطمینان کافی داشته باشد .
هادی‌نژاد همچنین بر ضرورت همکاری مجموعه‌های دولتی و دستگاه‌های اجرایی برای تسهیل فعالیت سرمایه‌گذاران تأکید کرد و گفت که حمایت از بخش خصوصی باید از سطح شعار فراتر برود و در اقدامات اجرایی و رفع موانع نمود پیدا کند .
به اعتقاد وی ، سرمایه‌گذاران زمانی برای ورود به پروژه‌های لجستیکی ترغیب می‌شوند که از حمایت دستگاه‌های مسئول برخوردار باشند و بتوانند چشم‌انداز روشنی از فعالیت و بازگشت سرمایه خود داشته باشند .
وی با اشاره به اینکه برخی شرکت‌های خصوصی با اتکا به حمایت‌ها و پیگیری‌های انجام‌شده فعالیت خود را آغاز کرده و به نتایج مثبتی رسیده‌اند، تأکید کرد که این اقدامات هنوز کافی نیست و ظرفیت قابل‌توجهی برای توسعه بیشتر وجود دارد .
خواف ؛ ایستگاه راهبردی اتصال به افغانستان و چین
یکی از محورهای مهم سخنان هادی‌نژاد به توسعه مراکز لجستیکی مرزی و به‌ویژه مرکز خواف اختصاص داشت .
وی با اشاره به برنامه‌های راه‌آهن برای توسعه مراکز لجستیکی مرزی ، از آستارا ، سرخس و خواف به‌عنوان نقاط مهم این برنامه‌ها نام برد و وضعیت هر یک را نیازمند پیگیری و اقدامات تکمیلی دانست .
هادی‌نژاد با اشاره به شرایط ویژه سرخس و ظرفیت‌های ایجادشده در منطقه ویژه اقتصادی و منطقه آزاد این محدوده ، عملکرد آن را در مقایسه با برخی مراکز مرزی دیگر مناسب‌تر ارزیابی کرد .
وی درباره آستارا نیز با وجود انجام سرمایه‌گذاری از سوی بخش خصوصی و حضور سرمایه‌گذار خارجی ، بر ضرورت تکمیل اقدامات و رفع مسائل باقی‌مانده تأکید کرد .
سرپرست معاونت بازرگانی و بهره‌برداری راه‌آهن همچنین خواستار آغاز و توسعه اقدامات زیرساختی در برخی دیگر از پایانه‌های مرزی از جمله اینچه‌برون و میرجاوه شد .
۳۷۹ هکتار زمین برای احیای ظرفیت خواف
هادی‌نژاد با اشاره به اهمیت راهبردی مرکز لجستیکی خواف ، از واگذاری حدود ۳۷۹ هکتار زمین در این محدوده خبر داد و بر ضرورت تسریع در احیا و راه‌اندازی آن تأکید کرد .
وی با اشاره به برنامه‌های همکاری حمل‌ونقل ریلی با افغانستان و چشم‌انداز اتصال این مسیر به چین و دیگر کشورهای همسایه افغانستان ، توسعه مرکز لجستیکی خواف را اقدامی ضروری دانست .
به گفته وی ، این مرکز می‌تواند در برنامه‌های آینده صادرات و واردات مرتبط با افغانستان نقش مهمی ایفا کند و زمینه بهره‌برداری اقتصادی از ظرفیت‌های ریلی منطقه را فراهم آورد .
هادی‌نژاد همچنین از پیش‌بینی مشوق‌ها و خدمات ویژه راه‌آهن و دولت برای حضور سرمایه‌گذاران بخش خصوصی در این مرکز خبر داد .
وی تأکید کرد که با توجه به چشم‌انداز توسعه مبادلات منطقه‌ای ، تسریع در راه‌اندازی این مرکز می‌تواند فرصت مناسبی برای سرمایه‌گذاری و فعالیت شرکت‌های لجستیکی ایجاد کند .
از واگذاری زمین تا رقابت برای جذب مشتری
مجموعه سخنان سرپرست معاونت بازرگانی و بهره‌برداری راه‌آهن نشان می‌دهد که مرحله بعدی توسعه مراکز لجستیکی کشور، صرفاً افزایش تعداد پروژه‌ها یا واگذاری اراضی نیست؛ بلکه مسئله اصلی، تبدیل این ظرفیت‌ها به مراکز اقتصادی فعال و متصل به جریان واقعی تجارت است .
تجربه مرکز لجستیکی چین که در روایت هادی‌نژاد طی سه سال در وسعت ۱۵۰۰ هکتار به بهره‌برداری رسیده و برای هر بخش آن چند متقاضی سرمایه‌گذاری وجود داشته ، یک پرسش اساسی را پیش روی برنامه‌ریزان داخلی قرار می‌دهد : آیا مراکز لجستیکی ایران نیز پیش از توسعه فیزیکی ، از تقاضای واقعی بازار و سرمایه‌گذار آماده برخوردار هستند ؟
در کنار این موضوع ، وضعیت مراکز مرزی از جمله خواف ، آستارا ، سرخس ، اینچه‌برون و میرجاوه نیز نشان می‌دهد که توسعه لجستیک مرزی به هماهنگی زیرساخت ، سرمایه‌گذاری ، تسهیل فرایندهای تجاری و ارتباط مؤثر با شبکه‌های ریلی کشورهای همسایه وابسته است .
در نهایت، موفقیت مراکز لجستیکی را نه مساحت زمین‌های واگذارشده و نه تعداد پروژه‌های مصوب ، بلکه میزان جذب سرمایه ، حجم بار پردازش شده و سهم آن‌ها در تجارت و زنجیره تأمین مشخص می‌کند . راه‌آهن اکنون در مرحله‌ای قرار دارد که باید زمین‌های آماده را به فرصت‌های اقتصادی تبدیل کند ؛ زیرا مرکز لجستیکی زمانی به مقصد می‌رسد که سرمایه‌گذار ، صاحب کالا و شبکه حمل‌ونقل هم‌زمان در آن حضور داشته باشند .
دیدگاه‌ها
اولین دیدگاه را دربارهٔ این خبر بنویسید.