۱. مقدمه
در پی استقرار تدریجی زیرساخت‌های مرتبط با حمل‌ونقل نسل پنجم (5GM) و تسریع روند تحول دیجیتال در بسترهای شهری و برون‌شهری ، لزوم نگاه آینده‌محور به نسل آتی حمل‌ونقل ، یعنی نسل ششم حمل‌ونقل (6GM) ، به‌عنوان ضرورتی راهبردی در سیاست‌گذاری‌های کلان حمل‌ونقلی کشور مطرح است . این گزارش با هدف تبیین مختصر ابعاد مفهومی ، فناوری‌محور و ساختاری حمل‌ونقل نسل ششم ، به بررسی مقدماتی ظرفیت‌ها ، پیامدها و الزامات توسعه آن پرداخته است .
۲. تعریف نسل ششم حمل‌ونقل
نسل ششم حمل‌ونقل به مجموعه‌ای از فناوری‌ها و سامانه‌های تعاملی اطلاق می‌گردد که با بهره‌گیری از هوش مصنوعی پیشرفته ، ارتباطات کوانتومی ، زیست‌فناوری ، مواد هوشمند و زیرساخت‌های فراواقعی (Metaverse-Driven) ، الگوی جدیدی از جابجایی انسان و کالا را رقم می‌زند . این نسل مبتنی بر تحرک فرامتصل ، خودآگاه و فرازمینی بوده و مرزهای فیزیکی ، زمانی و عملکردی را در حوزه حمل‌ونقل بازتعریف می‌نماید .
۳. مشخصه‌های کلیدی نسل ششم حمل‌ونقل
۱. تحرک شناختی (Cognitive Mobility) :
وسایل نقلیه با قابلیت درک محیط ، تحلیل سیستمی و اتخاذ تصمیم‌های مستقل مبتنی بر شرایط بلادرنگ و اهداف فردی کاربر .
۲. همگرایی فیزیکی و دیجیتال :
بهره‌گیری از فناوری‌های واقعیت ترکیبی (XR) ، تعامل کاربر با محیط مجازی و امکان جابجایی مجازی در بسیاری از کارکردهای شهری و بین‌شهری .
۳. حمل‌ونقل چندساحتی :
استفاده توأمان از لایه‌های زیرزمینی ، سطحی ، هوایی و مدارات مداری (Low Earth Orbit) برای انتقال سریع و ایمن انسان و کالا .
۴ . فناوری‌های زیستی و کوانتومی :
ادغام هوش مصنوعی عمومی ، ارتباطات کوانتومی و نانوفناوری در طراحی سامانه‌های هدایت‌پذیر ، پویا و انعطاف‌پذیر ناوگان .
۵ . تحرک بین‌سیاره‌ای :
طراحی سازوکارهای حمل‌ونقل فرامرزی و فضایی به منظور پشتیبانی از فعالیت‌های زیستی و لجستیکی در مدار ماه ، مریخ و فضاهای مجازی – فیزیکی آینده .
۴. روندهای پشتیبان تحقق نسل ششم
بلوغ فناوری‌های AI ، AGI و رابط‌های مغز ـ ماشین (BCI)
سرمایه‌گذاری فزاینده شرکت‌های بین‌المللی در حمل‌ونقل زیستی و فضایی
همگرایی علوم داده ، علوم اعصاب ، مواد هوشمند و فضاپیماهای قابل بازیابی
عبور از مدل‌های مالکیت‌محور به سامانه‌های اشتراکی و تطبیق‌پذیر با نیازهای فردی
۵. پیامدهای کلان اجتماعی ، اقتصادی و زیرساختی
حوزه اثرات کلان
اجتماعی افزایش عدالت دسترسی ، تحول در سبک زندگی ، کاهش نیاز به جابجایی فیزیکی سنتی
اقتصادی خلق بازارهای نو ، بهره‌وری زمانی ، ارتقاء رقابت‌پذیری اقتصادهای نوظهور
زیست‌محیطی کاهش آلایندگی ، افزایش بهره‌وری انرژی ، به‌کارگیری منابع انرژی نو و پایدار
حکمرانی ضرورت تدوین مقررات فراگیر اخلاقی ، حقوقی و فناورانه برای مدیریت حمل‌ونقل فراهوشمند
۶. جمع‌بندی و پیشنهادات سیاستی
با در نظر گرفتن چشم‌انداز شکل‌گیری نسل ششم حمل‌ونقل تا افق ۲۰۴۰ میلادی ، پیشنهاد می‌گردد :
۱. ایجاد کارگروه ملی آینده‌پژوهی حمل‌ونقل هوشمند با مشارکت نهادهای ذی‌ربط
۲. طراحی نقشه‌راه فناورانه برای ورود تدریجی به نسل ششم در افق ۱۵ ساله
۳. سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های آزمایشگاهی ، آموزشی و شبیه‌سازی دیجیتال
۴. برنامه‌ریزی برای همکاری بین‌المللی در حوزه حمل‌ونقل فرازمینی و واقعیت ترکیبی
۷. نتیجه‌گیری
نسل ششم حمل‌ونقل ، نماد ظهور تحرکی ادراکی ، چندساحتی و هم‌افزا میان انسان ، ماشین و محیط است . نگاه آینده‌پژوهانه به این نسل ، ضرورت انکارناپذیر برای کشورهایی است که در پی جایگاه‌سازی فناورانه در نظام حمل‌ونقل جهانی آینده هستند .
مولف : شهرام آدم نژاد
منتظر حضور شما در پیج اینستاگرام iranway هستیم
منبع: پرتال حمل و نقل
دیدگاه‌ها
اولین دیدگاه را دربارهٔ این خبر بنویسید.