راهی که زیر بار تورم خم می‌شود
به گزارش پرتال حمل‌ونقل ، پروژه‌های زیرساختی پیش از آنکه با بتن ، آسفالت و ماشین‌آلات ساخته شوند ، بر پایه یک توافق اقتصادی و اعتماد میان طرفین شکل می‌گیرند ؛ اما زمانی که سرعت تغییر هزینه‌ها از سازوکارهای قراردادی پیشی می‌گیرد ، مسیر توسعه نیز با چالشی جدی مواجه می‌شود ؛ چالشی که تنها به افزایش قیمت‌ها محدود نیست و می‌تواند توان سرمایه‌گذاری ، کیفیت اجرا و استمرار پروژه‌های عمرانی را تحت تأثیر قرار دهد .
خدایار خاشع ، دبیر کمیته شرکت‌های سرمایه‌گذار در آزادراه‌ها ، در یادداشتی با عنوان «وقتی راهساز به بن‌بست می‌رسد» به بیان دغدغه‌های فعالان حوزه راهسازی درباره فشارهای اقتصادی بر پروژه‌های عمرانی پرداخته و هشدار داده است که تداوم فاصله میان هزینه‌های واقعی اجرا و تعهدات قراردادی، می‌تواند اعتماد شکل‌گرفته میان بخش خصوصی و نظام اجرایی کشور را فرسایش دهد .
او در این یادداشت نوشته است : «جنگ ، تحریم ، کمبود منابع ، رکود و تورم را دیده‌ام ، اما هرگز احساس بن‌بست نکرده بودم ؛ امروز با مشکلی روبه‌رو هستم که تنها با تجربه و تلاش یک نفر حل نمی‌شود .
وقتی واقعیت اقتصادی از قراردادها جلو می‌زند
خاشع با اشاره به شرایط حاکم بر پروژه‌های عمرانی ، تأکید کرده است که مسئله امروز پیمانکاران صرفاً افزایش هزینه‌ها نیست ؛ بلکه فاصله‌ای است که میان برآوردهای اولیه قراردادها و واقعیت‌های اقتصادی زمان اجرا ایجاد شده است .
به گفته وی ، در شرایطی که قیمت مصالح ، تجهیزات ، نیروی انسانی و هزینه‌های جاری به‌طور مستمر افزایش می‌یابد ، ادامه اجرای پروژه‌ها با همان چارچوب‌های گذشته ، فشار مضاعفی بر سرمایه‌گذاران و پیمانکاران وارد می‌کند .
این فعال حوزه راهسازی در یادداشت خود نوشته است که پیمانکاران در چنین شرایطی میان چند انتخاب دشوار قرار می‌گیرند ؛ ادامه فعالیت با پذیرش زیان، کاهش سرعت اجرا ، مواجهه با مشکلات مالی یا توقف پروژه .
وی تأکید کرده است که هیچ‌یک از این مسیرها نمی‌تواند به نفع توسعه زیرساختی کشور باشد .
فراتر از هزینه ؛ مسئله حفظ اعتماد است
به باور خاشع ، پروژه‌های عمرانی تنها مجموعه‌ای از اعداد و ردیف‌های مالی نیستند ؛ پشت هر کارگاه ، مجموعه‌ای از نیروی انسانی ، تولیدکنندگان ، تأمین‌کنندگان و خانواده‌هایی قرار دارند که به استمرار فعالیت پروژه وابسته‌اند .
او در این یادداشت نوشته است : سرمایه من فقط پول نیست؛ نام، سابقه، اعتماد همکاران و آرامش وجدانم نیز سرمایه است .
از نگاه وی ، آسیب دیدن توان پیمانکاران ، صرفاً یک مسئله اقتصادی نیست ؛ زیرا کاهش کیفیت ، توقف پروژه‌ها یا خروج سرمایه‌گذاران از حوزه زیرساخت ، در نهایت هزینه‌ای اجتماعی برای کشور ایجاد خواهد کرد .
راهسازی ؛ آزمون حکمرانی قراردادها
راهسازی تنها ایجاد مسیر عبور خودروها نیست ؛ هر کیلومتر راه ، نتیجه زنجیره‌ای از تصمیم‌های اقتصادی ، مدیریتی و قراردادی است . کیفیت یک پروژه عمرانی در نهایت به همان میزان که به توان فنی وابسته است ، به امکان اجرای پایدار تعهدات نیز وابستگی دارد .
خاشع معتقد است نمی‌توان انتظار داشت پیمانکاران با هزینه‌های امروز، تعهداتی را اجرا کنند که بر مبنای شرایط اقتصادی گذشته شکل گرفته‌اند؛ زیرا ادامه این روند، فاصله میان واقعیت میدان و تصمیم‌های قراردادی را بیشتر خواهد کرد .
آزادراه تبریز – مرند ؛ نمونه‌ای از چالش‌های پیش‌رو
دبیر کمیته شرکت‌های سرمایه‌گذار در آزادراه‌ها با اشاره به ماه‌های پایانی فاز دوم آزادراه تبریز – مرند ، ابراز امیدواری کرده است که این پروژه با موفقیت به سرانجام برسد ، اما تحقق این هدف را نیازمند تصمیم‌های عملی و متناسب با شرایط واقعی اقتصاد دانسته است .
وی تأکید کرده است که توسعه زیرساخت‌ها نیازمند حضور پایدار بخش خصوصی است و این حضور زمانی ادامه خواهد یافت که میان ریسک‌های اقتصادی ، تعهدات قراردادی و واقعیت‌های اجرایی توازن برقرار باشد .
در نهایت ، مسئله‌ای که این راهساز مطرح می‌کند تنها درباره یک پروژه یا یک قرارداد نیست ؛ بلکه درباره آینده مدلی از توسعه است که بدون اعتماد میان دولت و سرمایه‌گذار ، ادامه مسیر آن دشوار خواهد بود .
وقتی بار تورم بر دوش پروژه‌های عمرانی سنگین می‌شود ، حفظ مسیر توسعه بیش از هر چیز به بازسازی اعتماد ، اصلاح سازوکارهای قراردادی و نزدیک کردن تصمیم‌ها به واقعیت‌های اقتصادی نیاز دارد .
