ارکستر بی‌رهبر لجستیک ؛ هر دستگاه ساز خود را می‌زند
کالا از مبدأ راه می‌افتد ، اما پیش از رسیدن به مقصد ، میان مقررات و تصمیم‌های دستگاه‌های مختلف سرگردان می‌شود ؛ یکی مجوز می‌دهد ، دیگری شرط می‌گذارد و هرکدام تنها بخشی از مسیر را می‌بینند . هزینه این ناهماهنگی اما در میانه راه نمی‌ماند ؛ همراه کالا پیش می‌رود تا سرانجام به سفره مردم برسد . در این زنجیره ، چه کسی پاسخگوی تمام مسیر است ؟
به گزارش پرتال حمل و نقل ، محمد سیاوشی ، رئیس کارگروه لجستیک مجمع کارآفرینان ایران با انتقاد از نبود حکمرانی یکپارچه در این حوزه گفت : اکوسیستم لجستیک کشور نتوانسته است بازیگران خود را هماهنگ کند و ظرفیت آنها را در خدمت جریان روان کالا قرار دهد ؛ در نتیجه ، صاحب کالا در میان حلقه‌های مختلف زنجیره گرفتار می‌شود .
او تأکید کرد که پیامد این گرفتاری ، محدود به فعالان اقتصادی نیست و افزایش هزینه‌های جابه‌جایی و تأخیر در رسیدن محموله‌ها ، در نهایت بر قیمت کالا و هزینه زندگی مردم اثر می‌گذارد .
نوازندگان حاضرند ، رهبر ارکستر غایب است
سیاوشی با تفکیک مدیریت دستگاه‌های اجرایی از حکمرانی لجستیک اظهار کرد : گمرک ، بانک و بخش حمل‌ونقل ، هرکدام ساختار مدیریتی و مسئولیت‌های خود را دارند ، اما مرجعی که مسئولیت هماهنگی و پاسخگویی درباره تمام زنجیره را بر عهده بگیرد ، مشخص نیست .
وی با تشبیه زنجیره لجستیک به یک تیم ورزشی توضیح داد : عملکرد مطلوب یک بازیگر ، لزوماً به موفقیت مجموعه منجر نمی‌شود ؛ حتی اگر یک بخش بهترین عملکرد را داشته باشد ، ناتوانی سایر حلقه‌ها می‌تواند نتیجه نهایی را مخدوش کند .
به اعتقاد او ، مسئله اصلی ، فقدان مرجعی است که بتواند بازیگران را هدایت کند ، میان آنها هماهنگی ایجاد کند و مسئولیت نتیجه مشترک را بپذیرد .
این فعال حوزه لجستیک ، اجرا نشدن برخی مصوبات و دستورات را نیز از نشانه‌های این خلأ دانست و تأکید کرد که بدون تعیین مسئولیت کل زنجیره ، مشکلات در شکل‌های مختلف بازتولید می‌شوند .
صاحب کالا در راهروهای بی‌انتها
سیاوشی با انتقاد از غلبه نگاه عرضه‌محور در تصمیم‌گیری‌های لجستیکی گفت : برنامه‌ریزی باید از نیاز صاحب کالا آغاز شود ؛ کسی که می‌خواهد محموله‌اش در زمان مشخص ، با هزینه معلوم و تحت شرایط قابل پیش‌بینی به مقصد برسد .
وی افزود : صاحب کالا نباید برای حل یک مسئله ، میان گمرک ، سازمان‌های حمل‌ونقلی ، بنادر و سایر دستگاه‌ها سرگردان شود . مطالبه او ، عملکرد درست تمام مسیر است و باید مرجعی وجود داشته باشد که درباره این مسیر پاسخ بدهد .
او با اشاره به تشکیل کارگروه لجستیک در مجمع کارآفرینان ایران اظهار کرد : مطالبه محوری این کارگروه از حاکمیت ، روشن‌شدن مسئولیت زنجیره از مبدأ تا مقصد است .
به گفته سیاوشی ، گروهی مطالعاتی نیز در حال بررسی تجربه کشورهای دیگر و تطبیق آن با ساختار کشور است تا پیشنهاد مشخصی برای سامان‌دهی حکمرانی لجستیک ارائه شود .
ریل زیر بار فرسودگی
این فعال حوزه لجستیک در بخش دیگری از سخنانش ، نسبت به فاصله میان نیازهای نگهداری شبکه ریلی و منابع تخصیص‌یافته هشدار داد و گفت: انباشت تکالیف انجام نشده و تأمین نشدن هزینه‌های ضروری نگهداری ، پایداری دارایی‌های موجود را تهدید می‌کند .
او با اشاره به تجربه فعالیت خود در بخش مهندسی راه‌آهن توضیح داد که درباره نیازهای نگهداری و پیامدهای کمبود منابع ، محاسبات و هشدارهایی ارائه شده است .
وی تأکید کرد : ادامه بی‌توجهی به نگهداری زیرساخت‌ها می‌تواند شبکه ریلی را با چالش‌های جدی مواجه کند ؛ بنابراین ، سیاست‌گذاری لجستیک باید حفظ ظرفیت‌های موجود را نیز در مرکز توجه قرار دهد .
پشت ویترین کریدورها ، بار کجاست ؟
سیاوشی همچنین خواستار ارزیابی دقیق اقتصادی پروژه‌های اتصال ریلی به کشورهای همسایه شد و گفت : پیش از اجرای این طرح‌ها ، باید حجم بار قابل جذب ، هزینه احداث ، شرایط تأمین مالی و منفعت عملیاتی آنها روشن باشد .
او با اشاره به اتصال ریلی به جمهوری آذربایجان و تجربه اینچه‌برون ، تأکید کرد که ایجاد اتصال فیزیکی باید با بررسی ظرفیت واقعی جابه‌جایی بار و الزامات بهره‌برداری همراه شود .
وی همچنین از پیگیری مسیر جایگزین برای جابه‌جایی کانتینرهای گرفتار در جبل‌علی ، با استفاده از ظرفیت ام‌القصر و مرز شلمچه ، به‌عنوان نمونه‌ای از تلاش برای رفع گره‌های عملیاتی یاد کرد .
سیاوشی در پایان تصریح کرد که نقد او متوجه اشخاص نیست ؛ مسئله ، ساختاری است که در آن تلاش و عملکرد دستگاه‌ها به نتیجه‌ای هماهنگ منتهی نمی‌شود .
از نگاه او ، تا زمانی که هر حلقه تنها مسئول محدوده خود باشد و کسی پاسخگوی پیوستگی مسیر نباشد ، هزینه ناهماهنگی همچنان همراه کالا حرکت می‌کند و در نهایت به مصرف‌کننده می‌رسد .