نقشه راه حمل‌ونقل اکو تا ۲۰۳۵ ؛ کریدورهای منطقه‌ای در مدار یکپارچگی
تصویب راهبرد حمل‌ونقل پایدار و تاب‌آور سازمان همکاری اقتصادی در آستانه ، افق تازه‌ای برای هماهنگی زیرساخت‌ها ، توسعه حمل‌ونقل چندوجهی و تقویت پیوندهای تجاری کشورهای عضو ترسیم می‌کند ؛ چارچوبی که برای ایران ، هم ظرفیت توسعه مسیرهای ترانزیتی مشترک و هم ضرورت تثبیت جایگاه در شبکه کریدورهای منطقه‌ای را برجسته می‌سازد .
به گزارش پرتال حمل و نقل ، چهاردهمین نشست وزیران حمل‌ونقل کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی (اکو) در ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ در آستانه، پایتخت قزاقستان ، برگزار شد و راهبرد حمل‌ونقل پایدار و تاب‌آور این سازمان برای دوره ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۵ و بیانیه آستانه به تصویب رسید . این نشست در چارچوب هفته حمل‌ونقل قزاقستان و هم‌زمان با هشتمین مجمع بین‌المللی حمل‌ونقل و لجستیک «New Silk Way» برگزار شد .
بر اساس گزارش وزارت حمل‌ونقل قزاقستان ، توسعه ارتباطات منطقه‌ای، افزایش کارایی حمل‌ونقل بین‌المللی ، نوسازی زیرساخت‌ها ، دیجیتالی‌سازی و تسهیل جریان تجارت و ترانزیت ، از محورهای مورد توجه در گفت‌وگوهای کشورهای عضو بود .
کریدورهای بین‌المللی در کانون همکاری‌های منطقه‌ای
در فرایند بررسی و تدوین چارچوب همکاری حمل‌ونقلی اکو ، مسیرهای شرق ـ غرب و شمال ـ جنوب ، از جمله کریدور بین‌المللی ترانس‌خزر و مسیر قزاقستان ـ ترکمنستان ـ ایران ، مورد توجه قرار گرفتند . این مسیرها از منظر اتصال شبکه‌های حمل‌ونقل آسیای مرکزی به بازارهای منطقه‌ای و بین‌المللی اهمیت دارند و می‌توانند زمینه توسعه همکاری میان کشورهای عضو را فراهم کنند .
طرف قزاقستانی همچنین پیشنهادهایی درباره توسعه حمل‌ونقل چندوجهی ، سازگاری سامانه‌های دیجیتال کشورهای عضو ، پایش عملکرد کریدورها و تعیین پروژه‌های زیرساختی اولویت‌دار ارائه کرد . بر اساس گزارش رسمی ، پیشنهادهای مطرح‌شده در فرایند کارشناسی بررسی و در تدوین اسناد همکاری مورد توجه قرار گرفتند .
با این حال ، تصویب یک راهبرد منطقه‌ای به معنای تأمین مالی یا آغاز قطعی تمام پروژه‌های پیشنهادی نیست . تحقق اهداف این چارچوب به تدوین برنامه‌های اجرایی، تعیین اولویت‌های سرمایه‌گذاری ، توافق میان کشورهای عضو و فراهم‌شدن منابع مالی موردنیاز وابسته خواهد بود .
مسیر ایران ـ ترکمنستان ؛ ظرفیت همکاری در شبکه ترانزیتی منطقه
توجه به مسیر قزاقستان ـ ترکمنستان ـ ایران در چارچوب همکاری‌های منطقه‌ای ، از منظر توسعه دسترسی کشورهای آسیای مرکزی به شبکه حمل‌ونقل ایران و بنادر جنوبی اهمیت دارد . این مسیر می‌تواند در صورت برخورداری از ظرفیت عملیاتی مناسب ، تعرفه‌های رقابتی و زمان تحویل قابل پیش‌بینی ، به افزایش جریان بار و تقویت پیوندهای تجاری منطقه کمک کند .
در مقابل ، توسعه هم‌زمان سایر کریدورهای منطقه‌ای نشان می‌دهد کشورهای عضو اکو و شرکای آن‌ها در پی افزایش گزینه‌های دسترسی به بازارهای جهانی هستند . از این منظر ، جایگاه ایران در شبکه حمل‌ونقل اوراسیا تنها به موقعیت جغرافیایی وابسته نیست ؛ کیفیت خدمات ، هماهنگی مرزی ، هزینه کل حمل و قابلیت اتکای مسیر نیز در انتخاب صاحبان کالا نقش دارند .
از تصویب راهبرد تا اجرای پروژه‌های مشترک
راهبرد حمل‌ونقل اکو برای دوره ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۵، چارچوبی برای جهت‌دهی به همکاری‌های آینده کشورهای عضو فراهم می‌کند؛ اما اثر عملی آن بر جریان تجارت و ترانزیت ، در مراحل بعدی و از طریق پروژه‌های مشخص ، توافق‌های اجرایی و شاخص‌های قابل اندازه‌گیری روشن خواهد شد .
برای ایران ، بهره‌گیری از ظرفیت این چارچوب مستلزم پیگیری فعال پروژه‌های مشترک ، تقویت اتصال ریلی و جاده‌ای با کشورهای منطقه ، توسعه خدمات چندوجهی و کاهش هزینه و زمان جابه‌جایی است . در چنین شرایطی ، همکاری منطقه‌ای می‌تواند به افزایش استفاده از زیرساخت‌های موجود و جذب بار بیشتر منجر شود ؛ مشروط بر آنکه اهداف اعلام شده به برنامه‌های عملیاتی و خدمات رقابت‌پذیر تبدیل شوند .
