قزاقستان و جمهوری آذربایجان برای تثبیت تعرفه‌ها و افزایش ظرفیت کریدور میانی توافق کردند
توافق جدید آستانه و باکو ، هماهنگی تعرفه‌های حمل ، افزایش ظرفیت مسیر ترانس‌خزر ، یکپارچه‌سازی خدمات لجستیکی و استفاده از اسناد حمل مشترک را هدف گرفته است؛ اقداماتی که می‌تواند قابلیت اتکای مسیر شرق ـ غرب را در رقابت بر سر جذب بار میان آسیا و اروپا افزایش دهد .
به گزارش پرتال حمل و نقل ، قزاقستان و جمهوری آذربایجان در ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶، هم‌زمان با برگزاری هشتمین مجمع تجاری بین‌المللی حمل‌ونقل و لجستیک «New Silk Way» در آستانه ، توافق‌نامه همکاری برای توسعه کریدور بین‌المللی ترانس‌خزر ، موسوم به کریدور میانی ، امضا کردند ؛ توافقی که بر هماهنگی عملیاتی و تجاری مسیر و افزایش قابلیت اطمینان خدمات حمل‌ونقل تمرکز دارد .
بر اساس اطلاعیه رسمی وزارت حمل‌ونقل قزاقستان ، دو طرف در این سند بر تأمین ظرفیت موردنیاز کریدور و حفظ ثبات تعرفه‌های حمل تأکید کرده‌اند . هماهنگی فعالیت بنادر ، اولویت‌دهی به کشتی‌های خطوط طرفین ، استفاده از سند حمل یکپارچه در جابه‌جایی ریلی ـ دریایی و ارائه خدمات لجستیکی از طریق سازوکار «پنجره واحد» نیز از محورهای توافق است .
در این چارچوب ، رعایت زمان تحویل محموله‌ها ، افزایش ایمنی حمل‌ونقل و هماهنگی میان عوامل زنجیره جابه‌جایی به‌عنوان مؤلفه‌های ارتقا عملکرد کریدور مورد توجه قرار گرفته است . مطابق اطلاعیه قزاقستان ، امکان پیوستن کشورهای دیگر به این توافق نیز پیش‌بینی شده است .
رشد جریان بار ؛ از توسعه ظرفیت تا هماهنگی عملیات
در پنل تخصصی کریدور میانی در همین مجمع ، نورژان کلبوگانوف ، رئیس کمیته حمل‌ونقل ریلی و آبی وزارت حمل‌ونقل قزاقستان ، درباره افزایش حجم بار و بهبود عملکرد مسیر توضیح داد . آندری میخنف ، مدیر بانک جهانی برای قزاقستان و ترکمنستان و بکزود خالماتوف ، مدیر مرکز مطالعات مسائل توسعه حمل‌ونقل و لجستیک وزارت حمل‌ونقل ازبکستان ، نیز در این پنل حضور داشتند .
طبق آمار منتشرشده از سوی وزارت حمل‌ونقل قزاقستان ، حجم حمل بار در کریدور میانی طی ژانویه تا سپتامبر ۲۰۲۶ نسبت به دوره مشابه سال قبل ۳۰ درصد افزایش یافته است . همچنین حمل کانتینری ترانزیتی در مسیر چین ـ غرب رشد ۶۴ درصدی داشته است . این ارقام ، آمار اعلام‌شده از سوی طرف قزاقستانی است و برای ارزیابی مستقل آن باید تعریف شاخص‌ها و داده‌های عملیاتی مسیر نیز بررسی شود .
مباحث پنل نشان می‌دهد که توسعه کریدور صرفاً به افزایش ظرفیت فیزیکی محدود نیست؛ هماهنگی عملیات ریلی و دریایی ، ثبات تعرفه‌ها ، مدیریت زمان تحویل و تبادل اطلاعات میان کشورهای مسیر نیز در دستور کار قرار دارد .
پیامدهای کریدور میانی برای ایران
کریدور میانی ، با اتصال شبکه‌های حمل‌ونقل چین و آسیای مرکزی به دریای خزر ، قفقاز و اروپا ، یکی از گزینه‌های عبور تجارت شرق ـ غرب است که از خاک ایران عبور نمی‌کند . بنابراین ، هر اقدامی که هزینه و زمان حمل در این مسیر را کاهش دهد یا قابلیت پیش‌بینی خدمات آن را افزایش دهد ، می‌تواند بر انتخاب مسیر از سوی صاحبان کالا اثر بگذارد .
با این‌حال ، اثر این توافق بر سهم ایران از بازار ترانزیت را نمی‌توان صرفاً از روی امضای سند یا رشد بار کریدور میانی تعیین کرد . مقایسه هزینه کل حمل ، زمان تحویل ، ظرفیت عملیاتی و میزان پایبندی به برنامه حرکت در مسیرهای رقیب ، برای سنجش اثر واقعی آن ضروری است .
منبع : وزارت حمل‌ونقل قزاقستان ؛ توافق قزاقستان و جمهوری آذربایجان برای توسعه کریدور میانی و گزارش نشست تخصصی