تابآوری ریلی بدون داده اقلیمی ممکن نیست ؛ راهآهن به سامانه پیشبینی و هشدار هوشمند نیاز دارد
به گزارش پرتال حملونقل ، سحر تاجبخش ، رئیس سازمان هواشناسی کشور ، در نشست «تابآوری شبکه ریلی در برابر تغییرات اقلیمی» با تأکید بر ضرورت توجه به پیامدهای تغییر اقلیم در برنامهریزیهای حملونقل گفت : تغییر اقلیم یکی از مهمترین چالشهای امروز جهان است و بسیاری از کشورها برنامههای اقتصادی ، زیرساختی و توسعهای خود را با در نظر گرفتن پیامدهای آن تنظیم میکنند .
وی افزود : تغییر اقلیم صرفاً یک موضوع مرتبط با هواشناسی یا محیطزیست نیست ، بلکه مسئلهای اقتصادی ، مدیریتی و زیرساختی است که میتواند بر بخشهای مختلف کشور ، از جمله شبکههای حملونقل ریلی ، اثرگذار باشد .
تغییر اقلیم ؛ چالش جهانی با پیامدهای اقتصادی
تاجبخش با اشاره به اهداف توسعه پایدار سازمان ملل متحد اظهار کرد : هدف سیزدهم این اهداف به اقدامات اقلیمی اختصاص دارد و امروز بسیاری از کشورهای جهان ، موضوع تغییر اقلیم را در اولویت برنامهریزیهای اقتصادی و توسعهای خود قرار دادهاند .
رئیس سازمان هواشناسی با اشاره به گزارشهای جهانی درباره ریسکهای پیشرو گفت : مخاطرات جوی حدی مانند خشکسالی ، طوفان ، بارشهای شدید و سایر رخدادهای اقلیمی ، از مهمترین عواملی هستند که میتوانند اقتصاد کشورها را در کوتاهمدت و بلندمدت تحت تأثیر قرار دهند .
وی افزود : افزایش دمای کره زمین طی دهههای اخیر ، موجب تغییر در الگوهای اقلیمی شده و ادامه این روند میتواند تعداد و شدت رخدادهای حدی را افزایش دهد .
ایران در مسیر خشکتر شدن ؛ افزایش فشار بر زیرساختها
تاجبخش با اشاره به روندهای اقلیمی کشور اظهار کرد : بررسی دادههای ۵۰ سال گذشته نشان میدهد ایران همزمان با کاهش بارش ، افزایش دما و افزایش تبخیر و تعرق مواجه بوده است . روند کلی اقلیم کشور به سمت خشکتر شدن حرکت کرده است ؛ هرچند ممکن است در برخی دورههای کوتاهمدت ، سالهای با شرایط متفاوت نیز مشاهده شود .
رئیس سازمان هواشناسی ادامه داد : تغییر الگوی خشکسالی در کشور نشان میدهد شرایط از خشکسالی هواشناسی به سمت خشکسالیهای کشاورزی و هیدرولوژیکی حرکت کرده و این مسئله میتواند فشار بیشتری بر منابع و زیرساختهای حیاتی وارد کند .
شبکه ریلی در برابر مخاطرات اقلیمی
تاجبخش با اشاره به اثرات تغییر اقلیم بر حملونقل ریلی گفت: شبکههای ریلی در جهان تحت تأثیر مخاطراتی مانند موج گرما ، سرمای شدید ، سیلاب ، خشکسالی ، طوفانهای گردوخاک ، آتشسوزی ، رانش زمین و سایر رخدادهای جدی قرار دارند .
وی افزود : افزایش دما یکی از مهمترین مخاطرات آینده برای زیرساختهای ریلی است، زیرا میتواند موجب تغییر شکل خطوط، افزایش مشکلات نگهداری و کاهش ایمنی بهرهبرداری شود .
رئیس سازمان هواشناسی تصریح کرد : در کنار افزایش دما، تغییر الگوی بارشها و حرکت به سمت بارشهای کوتاهمدت و شدید نیز میتواند تداوم حرکت قطارها و ایمنی شبکه را تحت تأثیر قرار دهد .
مخاطرات ترکیبی ؛ تهدید پیچیده آینده
وی با تأکید بر اهمیت توجه به مخاطرات ترکیبی اظهار کرد : بسیاری از بحرانهای آینده حاصل یک رخداد منفرد نیستند ، بلکه بهصورت زنجیرهای و ترکیبی اتفاق میافتند .
تاجبخش افزود : برای مثال ، موج گرما میتواند افزایش مصرف انرژی ، فشار بر شبکه برق و اختلال در سایر زیرساختها را به دنبال داشته باشد یا بارشهای شدید همراه با شرایط زمینشناسی خاص ، زمینهساز خسارتهای گستردهتر شود . بنابراین مدلهای ارزیابی ریسک باید علاوه بر مخاطرات منفرد، اثرات ترکیبی رخدادهای اقلیمی را نیز در نظر بگیرند.
ضرورت ایجاد پایگاه داده ملی آسیبپذیری
رئیس سازمان هواشناسی با تأکید بر نقش داده در مدیریت مخاطرات گفت : برای افزایش تابآوری شبکههای حیاتی ، نیازمند شناسایی دقیق نقاط آسیبپذیر و در معرض خطر هستیم .
وی افزود : یکی از نیازهای اساسی کشور ، ایجاد پایگاه داده ملی آسیبپذیری است تا اطلاعات مربوط به زیرساختها ، جمعیت و مناطق حساس در کنار دادههای هواشناسی و پیشبینیهای اقلیمی قرار گیرد .
تاجبخش اظهار کرد : امروز سازمان هواشناسی میتواند وقوع پدیدههایی مانند باد شدید ، بارش سنگین یا سیلاب را پیشبینی کند، اما برای مدیریت مؤثرتر بحران باید مشخص باشد این رخدادها دقیقاً چه زیرساختها و چه مناطقی را تحت تأثیر قرار میدهند .
اتصال دادههای هواشناسی به تصمیمهای عملیاتی راهآهن
وی با اشاره به ضرورت همکاری میان سازمان هواشناسی و راهآهن گفت : اتصال دادهها و پیشبینیهای هواشناسی به تصمیمگیریهای عملیاتی ، یکی از مهمترین مسیرها برای افزایش ایمنی سفرهای ریلی و کاهش اثرات مخاطرات اقلیمی است .
تاجبخش افزود : دادههای هواشناسی باید متناسب با نیاز کاربران تولید شود و برای شبکه ریلی ، اطلاعاتی مانند دمای سطح ریل ، احتمال بارشهای شدید ، شرایط سیلاب ، وزش باد و سایر عوامل مؤثر بر بهرهبرداری باید به شکل کاربردی ارائه شود .
وی ادامه داد : حرکت به سمت استفاده از حسگرهای هوشمند ، سامانههای پیشبینی و هشدار بههنگام میتواند نقش مهمی در مدیریت پیشگیرانه مخاطرات داشته باشد .
تجربه ژاپن و آلمان ؛ دو الگوی موفق تابآوری ریلی
رئیس سازمان هواشناسی با اشاره به تجربه کشورهای پیشرو در حوزه تابآوری ریلی اظهار کرد : ژاپن و آلمان از جمله کشورهایی هستند که برنامههای موفقی برای افزایش تابآوری شبکه ریلی در برابر تغییرات اقلیمی اجرا کردهاند .
وی افزود : ژاپن با تمرکز بر استفاده از ظرفیت پیشبینیها و هشدارهای کوتاهمدت ، تلاش کرده است فرآیندهای عملیاتی شبکه ریلی را در مواجهه با مخاطرات مدیریت کند ؛ در مقابل ، آلمان بیشتر بر راهکارهای سازگاری زیرساختهای حملونقل ریلی با شرایط اقلیمی جدید تمرکز کرده است .
تاجبخش تأکید کرد : تجربه این کشورها نشان میدهد سرمایهگذاری در پیشبینی ، پایش و سازگاری ، بسیار کمهزینهتر از جبران خسارتهای پس از وقوع بحران است .
تابآوری ؛ تغییر در زیرساخت و مدیریت
رئیس سازمان هواشناسی با بیان اینکه تغییر اقلیم باید به یک موضوع مدیریتی و راهبردی تبدیل شود ، گفت : تابآوری تنها در ایجاد زیرساختهای مقاوم خلاصه نمیشود ، بلکه باید در تفکر ، برنامهریزی و نظام مدیریت نیز شکل بگیرد .
وی افزود : برای حرکت به سمت حملونقل ایمنتر و پایدارتر ، سرمایهگذاری در حوزه سازگاری باید هوشمندانه و مبتنی بر اطلاعات دقیق انجام شود . تولید نقشههای ریسک اقلیمی و مشخص کردن میزان آسیبپذیری بخشهای مختلف شبکه ریلی میتواند مبنای مناسبی برای اولویتبندی اقدامات و سرمایهگذاریها باشد .
خدمات اقلیمی ؛ زیرساخت تصمیمگیری آینده
وی با اشاره به نقش خدمات اقلیمی در افزایش تابآوری گفت : ترکیب دادههای هواشناسی ، خروجی مدلهای اقلیمی ، سناریوهای آینده تغییر اقلیم و اطلاعات پایگاه داده آسیبپذیریها میتواند ابزار مؤثری برای انتخاب بهترین راهکارها در افزایش تابآوری شبکه ریلی باشد . توسعه خدمات اقلیمی ، پیشبینیهای کوتاهمدت ، میانمدت و بلندمدت و ارائه هشدارهای کاربردی میتواند به راهآهن کمک کند تا پیش از وقوع بحران ، تصمیمهای مناسب اتخاذ کند .
تاجبخش در پایان خاطرنشان کرد : هدف نهایی باید ایجاد یک شبکه ریلی پایدار ، ایمن و آماده مواجهه با شرایط اقلیمی آینده باشد ؛ شبکهای که با استفاده از داده، فناوری و مدیریت پیشگیرانه بتواند خسارتها را کاهش داده و تداوم خدمترسانی را حفظ کند .