از مدیریت مخاطرات تا حکمرانی اقلیم ؛ ۴۶ اقدام راه‌آهن برای تاب‌آوری شبکه ریلی
به گزارش پرتال حمل و نقل ، نورالله بیرانوند ، معاون اقتصاد و تأمین سرمایه شرکت راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران ، با تأکید بر اینکه تاب‌آوری شبکه ریلی صرفاً یک موضوع فنی و زیرساختی نیست ، گفت : راه‌آهن باید از مرحله مدیریت مخاطرات عبور کرده و به سمت استقرار نظام مدیریت اقلیم حرکت کند؛ رویکردی که در قالب برنامه ۴۶ اقدامی راه‌آهن برای افزایش تاب‌آوری شبکه ریلی دنبال می‌شود .
وی در نشست «تاب‌آوری شبکه ریلی در برابر تغییرات اقلیمی» اظهار کرد : موضوع تغییرات اقلیم در بخش حمل‌ونقل یکی از مهم‌ترین مسائل کشور است و راه‌آهن در این میان تنها بخشی آسیب‌پذیر در برابر پیامدهای اقلیمی نیست ، بلکه خود یکی از راه‌حل‌های اصلی برای کاهش آثار این بحران به شمار می‌رود .
راه‌آهن ؛ قربانی تغییر اقلیم یا بخشی از راه‌حل ؟
بیرانوند با اشاره به نقش حمل‌ونقل ریلی در کاهش مصرف انرژی و آلایندگی‌ها گفت : تغییر مدل حمل‌ونقل از جاده به ریل ، یکی از مهم‌ترین اقدامات اقلیمی در بخش حمل‌ونقل است ؛ چرا که توسعه سهم ریلی در جابه‌جایی بار و مسافر می‌تواند به کاهش مصرف سوخت ، کاهش انتشار آلاینده‌ها و افزایش بهره‌وری اقتصادی منجر شود .
وی افزود : موضوع راه‌آهن فقط این نیست که چگونه شبکه را توسعه دهیم و اداره کنیم ، بلکه باید بررسی کنیم چگونه می‌توان این شبکه را در شرایط جدید اقلیمی ، با مصرف انرژی کمتر و بهره‌وری بیشتر مدیریت کرد . کاهش مصرف سوخت ، کاهش آثار آلایندگی و استفاده بهینه از ظرفیت‌های ریلی ، بخشی از نقش راه‌آهن در حل مسئله اقلیم است .
تاب‌آوری ریلی فراتر از توسعه زیرساخت
بیرانوند با بیان اینکه تاب‌آوری شبکه ریلی محدود به ساخت خطوط جدید نیست ، اظهار کرد : برای مواجهه با شرایط اقلیمی جدید ، باید مجموعه‌ای از اقدامات در حوزه فناوری ، بهره‌برداری ، نگهداری ، پایش و مدیریت هوشمند شبکه دنبال شود .
وی توسعه سیستم‌های کنترل هوشمند و استفاده از فناوری‌های نوین را از الزامات افزایش تاب‌آوری شبکه ریلی دانست و گفت : فناوری می‌تواند نقش مهمی در پیش‌بینی مخاطرات ، کاهش آسیب‌ها و افزایش بهره‌وری عملیات ریلی داشته باشد .
وی با اشاره به اجرای پروژه مشترک با دانشگاه شهید بهشتی در زمینه «سامانه پیشگیری و پایش مخاطرات طبیعی در محور لرستان» افزود : این پروژه با هدف شناسایی و مدیریت مخاطرات طبیعی در مسیرهای ریلی در حال اجراست و می‌تواند به توسعه رویکردهای پیشگیرانه در شبکه ریلی کمک کند .
از مخاطرات طبیعی تا چالش‌های جدید اقلیمی
بیرانوند با اشاره به مخاطراتی مانند سیلاب، تغییرات منابع آب و طوفان‌های ماسه‌ای گفت : شبکه ریلی کشور با مجموعه‌ای از چالش‌های جدید مواجه است که مدیریت آنها نیازمند شناخت دقیق، داده‌محوری و حرکت از اقدامات واکنشی به سمت اقدامات پیشگیرانه است .
وی افزود : توسعه شبکه ریلی خود یکی از راهکارهای مهم برای کاهش آثار اقلیمی در حمل‌ونقل است ، اما در داخل همین شبکه نیز باید برنامه‌های مشخصی برای افزایش مقاومت زیرساخت‌ها و کاهش آسیب‌پذیری دنبال شود .
کاهش مصرف سوخت ؛ نمونه‌ای از تبدیل اقدام اقلیمی به ارزش اقتصادی
معاون اقتصاد و تأمین سرمایه شرکت راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران با اشاره به تجربه‌های موفق راه‌آهن در حوزه بهینه‌سازی مصرف سوخت گفت : ساماندهی ایستگاه‌های سوخت‌رسان با استفاده از ظرفیت بخش خصوصی و بهره‌گیری از فناوری‌های روز ، یکی از پروژه‌های ارزشمند در این حوزه بوده است .
وی افزود : در یکی از این پروژه‌ها ، با اصلاح فرآیندها و افزایش بهره‌وری ، روزانه حدود یک میلیون لیتر کاهش مصرف سوخت محقق شد و بازگشت سرمایه اجرای پروژه نیز در مدت حدود یک سال اتفاق افتاد .
بیرانوند تأکید کرد : این تجربه نشان می‌دهد اقدامات اقلیمی صرفاً هزینه‌زا نیستند ، بلکه می‌توانند به کاهش هزینه‌های عملیاتی ، افزایش بهره‌وری و خلق ارزش اقتصادی منجر شوند .
تاب‌آوری بدون سرمایه‌گذاری و حکمرانی امکان‌پذیر نیست
بیرانوند با تأکید بر اینکه مسئله اقلیم صرفاً یک موضوع فنی یا محیط‌زیستی نیست ، اظهار کرد : برای موفقیت برنامه‌های اقلیمی باید این موضوع در چارچوب گسترده‌تری شامل اقتصاد ، سرمایه‌گذاری و حکمرانی دیده شود . اگر اقدامات اقلیمی در قالب یک نظام منسجم دنبال نشوند ، حتی پروژه‌های ارزشمند نیز اثرگذاری محدودی خواهند داشت .
معاون اقتصاد و تأمین سرمایه شرکت راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران افزود : تجربه کشورهای مختلف نشان می‌دهد موفقیت برنامه‌های اقلیمی نیازمند هدایت منابع مالی ، ایجاد سازوکارهای سرمایه‌گذاری و تبدیل موضوع اقلیم به یک اولویت مدیریتی است .
برنامه ۴۶ اقدامی راه‌آهن برای استقرار نظام مدیریت اقلیم
بیرانوند در پایان با اشاره به تدوین برنامه ۴۶ اقدام برای تاب‌آوری شبکه ریلی اظهار کرد : در این برنامه برای هر اقدام ، یک واحد مشخص و مسئول اجرایی تعیین شده است تا مسیر اجرای برنامه‌ها و مسئولیت‌ها شفاف باشد .
وی افزود : این برنامه چارچوب مناسبی برای تعریف پروژه‌های آینده در حوزه تاب‌آوری ریلی فراهم می‌کند و هدف آن حرکت راه‌آهن به سمت استقرار یک نظام مدیریت اقلیم است ؛ نظامی که در آن توسعه زیرساخت ، فناوری ، اقتصاد ، سرمایه‌گذاری ، حکمرانی و محیط زیست در کنار یکدیگر دیده شوند .
بر این اساس ، برنامه ۴۶ اقدامی راه‌آهن صرفاً مجموعه‌ای از پروژه‌های فنی نیست ، بلکه تلاشی برای تغییر رویکرد مدیریت شبکه ریلی از واکنش به بحران‌ها به سمت پیش‌بینی ، سازگاری و مدیریت هوشمند اقلیم است .
