حمل یکسره ؛ کلید توسعه مسیر ترانزیتی چین ـ ایران
به گزارش پرتال حمل و نقل ، عضو انجمن حملونقل بینالمللی خراسان رضوی ، حمل یکسره و کاهش ترانشیپمنت را از عوامل کلیدی توسعه ترانزیت جادهای چین ـ ایران دانست و بر تسهیل تردد ناوگان و هماهنگی دستگاههای داخلی تأکید کرد .
مهران علیخانی با اشاره به رقابت حمل جادهای و دریایی در مسیر چین ـ ایران اظهار کرد : حمل جادهای لزوماً قرار نیست در همه محمولات از نظر قیمت مطلق با حمل دریایی رقابت کند ؛ بلکه مزیت جاده در شرایط فعلی ، زمان ، انعطافپذیری و قابلیت پیشبینی بیشتر است . زمانی که حمل دریایی با افزایش ریسک ، تغییر هزینهها و عدم قطعیت در زمان ترانزیت مواجه میشود، صاحب کالا صرفاً کرایه حمل را محاسبه نمیکند و زمان رسیدن کالا و هزینه خواب سرمایه نیز برای او اهمیت پیدا میکند .
عضو انجمن شرکتهای حملونقل بینالمللی خراسان رضوی تصریح کرد : در شرایط فعلی ، برای بخشی از کالاها حمل جادهای میتواند کاملاً رقابتی باشد ؛ بهویژه کالاهایی که زمان تحویل برای آنها اهمیت دارد . امروز باید حمل جادهای را نه به عنوان یک مسیر اضطراری ، بلکه به عنوان یکی از گزینههای واقعی تجارت ایران با چین در نظر گرفت .
انتخاب مرز تابع نوع کالا و محدودیتهای مسیر است
وی درباره انتخاب مسیرهای مناسب برای اتصال جادهای چین به ایران گفت : نمیتوان تنها یک مرز را به عنوان بهترین گزینه معرفی کرد ، زیرا انتخاب مسیر کاملاً به نوع کالا ، مبدأ و مقصد ، مشخصات کامیون و محدودیتهای کشورهای مسیر بستگی دارد .
علیخانی ادامه داد: برای ناوگان فعال در خراسان رضوی ، مسیرهای ارتباطی چین با کشورهای آسیای مرکزی اهمیت زیادی دارند . در ارتباط چین و قرقیزستان ، مرز تورغارت و همچنین مرز ایرکشتام از گذرگاههای مهم هستند و در ارتباط چین و قزاقستان نیز خورگوس یکی از مسیرهای مهم و شناختهشده محسوب میشود .
وی با تأکید بر اینکه انتخاب مسیر تنها بر اساس فاصله و هزینه انجام نمیشود ، گفت : برخی کالاها در کشورهای مسیر با محدودیت عبور مواجه هستند و همین موضوع میتواند مسیر حمل را به طور کامل تغییر دهد . در مورد برخی محمولات خطرناک با طبقهبندی ADR ، محدودیتهای عبور از قزاقستان یا قرقیزستان میتواند متفاوت باشد و در برخی عملیات ، مسیر قرقیزستان گزینه عملیاتیتری محسوب میشود .
علیخانی افزود : پیش از انتخاب مسیر باید نوع کالا ، کلاس ADR ، مقررات کشورهای مسیر و شرایط مرزی به صورت همزمان بررسی شود .
گلوگاه اصلی در هماهنگی دستگاههای داخلی
عضو انجمن شرکتهای حملونقل بینالمللی خراسان رضوی درباره مهمترین گلوگاههای مسیر ایران و چین اظهار کرد : اگر واقعبینانه نگاه کنیم ، مهمترین گلوگاه این مسیر الزاماً جاده یا فاصله جغرافیایی نیست ؛ یکی از مهمترین گلوگاهها، نبود ارتباط و هماهنگی پایدار بین دستگاههای متولی در داخل کشور است . در یک عملیات حمل بینالمللی ، مرزبانی ، گمرک ، سازمان راهداری و حملونقل جادهای ، شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی و سایر دستگاههای مرتبط ، هر کدام بخشی از فرآیند را بر عهده دارند .
علیخانی تصریح کرد : اگر این دستگاهها در یک زنجیره هماهنگ و یکپارچه عمل نکنند ، کامیون ممکن است برای انجام یک فرآیند ساده در چند نقطه متوقف شود و مجموع این توقفها زمان ترانزیت را به شکل قابل توجهی افزایش دهد .
وی همچنین سامانه بارفرابران و دوزوله یا برگ تردد را از فرآیندهای مهم در عملیات حمل دانست و گفت : این فرآیند از زمان بارگیری تا تحویل نهایی کالا به گیرنده، نقش مهمی در کنترل و رهگیری عملیات دارد و اگر اجرای آن روان ، یکپارچه و متناسب با واقعیت حمل بینالمللی نباشد ، میتواند به یکی از عوامل افزایش زمان ترانزیت تبدیل شود .
اینترنت پایدار ، بخشی از زیرساخت حمل بینالمللی
علیخانی با اشاره به نقش ارتباطات الکترونیکی در حملونقل بینالمللی گفت : نبود دسترسی پایدار به اینترنت برای شرکتهای حملونقل بینالمللی نیز امروز یک چالش جدی است .
وی ادامه داد : بخش قابل توجهی از عملیات حملونقل بینالمللی به سامانههای برخط ، تبادل اسناد و ارتباط مستمر با راننده، مرز، گمرک و مشتری وابسته است . وقتی این ارتباط قطع یا ناپایدار میشود ، زنجیره ارتباطی شرکت حملونقل مختل شده و تصمیمگیری و هماهنگی با تأخیر انجام میشود . مرزهای لطفآباد و سرخس در خراسان رضوی از مهمترین نقاط منطقه در حوزه صادرات ، واردات و ترانزیت هستند و ظرفیت و روانسازی این دو مرز بر زمان حمل تأثیر مستقیم دارد .
وی تأکید کرد : برای کاهش زمان ترانزیت ایران تا چین ، صرفاً توسعه جاده کافی نیست و باید کل زنجیره ، از زمان بارگیری و صدور اسناد تا سامانههای الکترونیکی ، مجوزها ، سوخترسانی ، کنترلهای مرزی و خروج کامیون از کشور ، یکپارچه شود . اگر این هماهنگی ایجاد شود ، بخش قابل توجهی از زمانی که امروز در توقفها و فرآیندهای اداری از دست میرود ، قابل کاهش خواهد بود .
وی با بیان اینکه بخشی از زمان ترانزیت به جای ضعف جادهای ناشی از ناهماهنگی است ، تصریح کرد : در حملونقل بینالمللی گاهی کامیون به دلیل خراب بودن جاده متوقف نمیشود ؛ به دلیل ناهماهنگی ما متوقف میشود و این بخش از زمان ترانزیت با مدیریت و هماهنگی قابل اصلاح است .
ظرفیت حمل رفت و برگشت وجود دارد
عضو انجمن شرکتهای حملونقل بینالمللی خراسان رضوی درباره ظرفیت حمل بار در مسیر چین و ایران اظهار کرد : در حال حاضر مشکل اصلی در ارتباط با حمل صادرات و واردات و همچنین بار رفت و برگشت نیست . ما ظرفیت و تجربه لازم برای جابهجایی بار در هر دو جهت را داریم و بازار حمل بین ایران ، آسیای مرکزی و چین ظرفیت مناسبی برای حمل رفت و برگشت دارد . مهمترین چالش امروز صادرکنندگان و واردکنندگان الزاماً پیدا کردن بار نیست؛ بلکه موانعی است که در فرآیند تجارت ، صادرات و واردات ایجاد شده است .
علیخانی یکی از این موانع را موضوع کارت بازرگانی دانست و گفت : دریافت و استفاده از کارت بازرگانی برای صادرکنندگان و واردکنندگان در بسیاری از موارد به فرآیندی دشوار و زمانبر تبدیل شده و از مرحله دریافت مجوزها و ثبت فرآیندهای تجارت تا انجام تعهدات ارزی ، موانعی وجود دارد که مستقیماً بر هزینه و سرعت تجارت تأثیر میگذارد .
وی همچنین به موضوع بازگشت ارز حاصل از صادرات و الزامات مرتبط با آن اشاره کرد و افزود : زمانی که هزینهها و الزامات بازگشت ارز با شرایط واقعی بازار و هزینه تمامشده کالا همخوانی نداشته باشد ، هزینه نهایی تجارت افزایش پیدا میکند .
علیخانی تصریح کرد : این موضوع فقط مشکل یک صادرکننده یا یک شرکت حملونقل نیست ؛ وقتی هزینههای غیرحملونقلی و الزامات اداری و ارزی افزایش پیدا میکند ، این هزینهها در نهایت در بهای تمامشده کالا خود را نشان میدهد و میتواند بر قیمت مصرفکننده و تورم نیز اثرگذار باشد .
افزایش ریسک دریایی ، فرصت حمل زمینی ایران
وی درباره میزان احتمالی انتقال بار از دریا به جاده گفت : هنوز برای اعلام یک عدد دقیق زود است ، زیرا میزان انتقال بار از دریا به جاده به نوع کالا ، ارزش کالا ، وزن ، مبدأ و مقصد و مهمتر از همه مدتزمان ادامه محدودیتهای دریایی بستگی دارد . با توجه به سایر پارامترهای موجود، حمل جادهای بهترین گزینه است .
وی خاطرنشان کرد : هرچه عدم قطعیت در مسیر دریایی بیشتر شود ، بخشی از صاحبان کالا به دنبال مسیر جایگزین خواهند رفت و این فرصت مهمی برای حمل زمینی ایران ایجاد میکند .
وی تصریح کرد : هدف انتقال کل بار دریایی به جاده نیست ، بلکه باید سهمی از بارهایی که زمان، امنیت و قابلیت پیشبینی برای آنها اهمیت دارد، به مسیر زمینی منتقل شود . اگر زیرساخت و فرآیندهای مرزی آماده باشد ، این تغییر میتواند برای ایران یک فرصت مهم ایجاد کند .
ظرفیت مرزی باید پیش از افزایش تقاضا توسعه یابد
عضو انجمن شرکتهای حملونقل بینالمللی خراسان رضوی با تأکید بر ضرورت آمادهسازی زیرساختها پیش از افزایش شدید تقاضا اظهار کرد : نباید تصور کنیم اگر حجم زیادی از بار از دریا به جاده منتقل شد ، تمام زیرساختهای مرزی بدون مشکل آن را جذب خواهند کرد . هرچند اقدامات خوبی در مرزهای سرخس و لطفآباد انجام شده ، اما با توجه به افزایش روزافزون حجم تردد ، همچنان با استانداردها فاصله قابل توجهی وجود دارد .
علیخانی گفت : افزایش ناگهانی بار میتواند در مرز ، گمرک ، پارکینگ ، خدمات رانندگان ، تشریفات اسنادی و حتی ظرفیت کشورهای مسیر ، گلوگاه ایجاد کند . اگر قرار است این مسیر توسعه پیدا کند، باید ظرفیتسازی قبل از افزایش شدید تقاضا انجام شود و ظرفیت مرزها و مسیر به صورت مرحلهبهمرحله افزایش یابد .
خراسان رضوی میتواند هاب عملیاتی اتصال چین به منطقه باشد
علیخانی درباره نقش شرکتهای حملونقل خراسان رضوی در بازار ترانزیت چین اظهار کرد : خراسان رضوی نباید منتظر بماند که بار چین به صورت خودکار وارد استان شود ؛ بلکه باید خودش در بازار حملونقل چین حضور پیدا کند . خراسان رضوی هم دانش حمل بینالمللی دارد، هم ناوگان ایرانی و خارجی و هم تجربه کار با کشورهای آسیای مرکزی؛ این مزیت کوچکی نیست .
عضو انجمن شرکتهای حملونقل بینالمللی خراسان رضوی تصریح کرد : شرکتهای استان میتوانند با ایجاد ارتباط مستقیم با صاحبان کالا ، شرکتهای لجستیکی و فورواردرهای چینی، استفاده از ظرفیت ناوگان پلاک خارجی تحت پوشش شرکتهای ایرانی در کنار ناوگان ایرانی و ایجاد شبکه بار رفت و برگشت، سهم خود را از این بازار افزایش دهند . خراسان رضوی میتواند فقط مقصد یا مبدأ بار نباشد و به یک هاب عملیاتی برای اتصال چین به ایران و حتی بازارهای منطقه تبدیل شود .
حمل یکسره چین ـ ایران و حذف ترانشیپمنت
علیخانی یکی از موضوعات مهم در توسعه مسیر چین ـ ایران را امکان حمل یکسره کالا عنوان کرد و گفت : موضوع حمل یکسره کالا از چین به مقاصد مختلف، از جمله ایران و بالعکس ، اهمیت بسیار زیادی دارد .
وی افزود : اگر بتوان موضوع تسهیل روابط دیپلماتیک و دریافت ویزای چین برای رانندگان را فراهم کرد ، این مسئله میتواند به فرآیند حمل محمولات کمک قابل توجهی کند ؛ چه در مورد ناوگان خارجی با رانندگان ایرانی و چه ناوگان ایرانی با رانندگان ایرانی .
علیخانی تأکید کرد : منظور از ناوگان ایرانی ، ناوگان تحت تملک ایرانی و همچنین ناوگان تحت تملک خارجی با پوشش شرکتهای ایرانی و راننده ایرانی است . اکنون در بخشی از مسیر چین به قزاقستان یا قرقیزستان ، محمولات با کامیونهای چینی حمل شده و پس از ورود به مرز ، بارگیری مجدد توسط ناوگان ایرانی یا خارجی انجام میشود .
وی یاداور شد : این فرآیند علاوه بر ایجاد ترانشیپمنت ، بر هزینه حمل نیز اثرگذار است؛ زیرا در صورت استفاده از ناوگان خارجی ، بهای تن ـ کیلومتر این ناوگان در داخل ایران افزایش پیدا میکند و در نهایت بر هزینه حمل تأثیر میگذارد . حمل یکسره میتواند نقش بسیار مهمی در کاهش زمان ترانزیت و بهای تمامشده حمل داشته باشد و در صورت فراهم شدن شرایط ، عملاً ترانشیپمنت را از این فرآیند حذف میکند .
موانع ناوگان ایرانی در مسیر صادرات
وی یکی دیگر از چالشهای موجود را کاهش دسترسی به ناوگان ایرانی در برخی عملیات صادراتی دانست و گفت : ناوگان ایرانی نیز به دلیل مشکلات و چالشهایی که اخیراً برای صادرات کالاها ایجاد شده ، از جمله ممنوعیت برخی کالاها و موضوع کارت بازرگانی برای صادرات، در برخی موارد کمتر پیدا میشود . این مسئله نیز میتواند فرآیند حمل را با چالش مواجه کند .
وی خاطرنشان کرد : اگر این موانع برداشته شود، تردد در مسیر چین به ایران میتواند افزایش چشمگیری داشته باشد و با توجه به قیمتها و شرایط موجود ، حمل جادهای از چین به ایران توجیهپذیر است .
علیخانی در جمعبندی پیشنهادهای خود برای توسعه مسیر چین ـ ایران گفت : اگر قرار باشد تنها یک اقدام به عنوان مهمترین اقدام معرفی شود، ایجاد یک سازوکار رسمی ، شفاف و پایدار برای تردد ناوگان ایرانی و ناوگان پلاک خارجی تحت پوشش شرکتهای ایرانی در مسیر چین و کشورهای واقع در این کریدور است . راننده و شرکت حملونقل باید از قبل بدانند چه ویزایی لازم است ، چه مجوزی باید دریافت شود، از کدام مرز عبور کنند ، چه مدارکی نیاز دارند و فرآیند در هر کشور چگونه انجام میشود .
عضو انجمن شرکتهای حملونقل بینالمللی خراسان رضوی همچنین بر ضرورت تسهیل دریافت و ارسال نهایی محمولات، تسهیل روابط دیپلماتیک، دریافت برگ تردد و اختصاص و تأمین سوخت کامیونهای خارجی تأکید کرد .
وی گفت : اگر موضوعات تردد قابل پیشبینی شود و امکان ایجاد بار دوطرفه و روابط دیپلماتیک ، دریافت برگ تردد و تأمین سوخت کامیونهای خارجی تسهیل شود ، ظرفیت جادهای ایران و بهخصوص ظرفیت خراسان رضوی میتواند رشد بسیار قابل توجهی داشته باشد . امروز یک مسیر وجود دارد ، اما برای اینکه این مسیر به یک کریدور تبدیل شود ، باید آن را قابل پیشبینی ، اقتصادی و دوطرفه کرد .
