مبنای محاسبه نهایی دموراژ ؛ نرخ روز بازگشت آخرین کانتینر ملاک است

به گزارش پرتال حمل و نقل به نقل از ترابرد ، دبیر انجمن کشتیرانی و خدمات وابسته ایران با تشریح ضوابط دریافت و استرداد سپرده کانتینری ، نحوه محاسبه دموراژ و تأثیر تغییر نرخ ارز بر آن گفت : مبنای محاسبه نهایی صورتحساب دموراژ، نرخ اعلامی در زمان بازگشت آخرین کانتینر است .

مسعود پل‌مه با تشریح سازوکار دریافت سپرده کانتینری ، هزینه‌های محلی ، نحوه محاسبه دموراژ و شرایط استرداد وجوه ، تأکید کرد که سپرده کانتینری ماهیتی متفاوت از هزینه‌های جاری عملیات حمل دارد و در صورت بازگرداندن کانتینر در مهلت فری‌تایم ، اصل بر استرداد آن است .

سپرده کانتینری با هزینه‌های محلی متفاوت است

پل‌مه اظهار کرد : در جریان عملیات حمل دریایی و ترخیص کالا، مبالغی که از شرکت‌های حمل‌ونقل دریافت می‌شود ، به دو بخش اصلی تقسیم می‌شود ؛ بخشی به‌عنوان سپرده ۳۰ روزه برای پوشش دموراژ احتمالی و بخش دیگر به‌عنوان هزینه‌های محلی و جاری عملیات کانتینری دریافت می‌شود .

به گفته وی ، هزینه‌های محلی ماهیت هزینه عملیاتی دارند و از همین رو قابل استرداد نیستند ؛ اما سپرده کانتینری ماهیتی متفاوت دارد و در صورتی که کانتینر در مهلت تعیین‌شده و در دوره فری‌تایم بازگردانده شود ، اساساً دموراژی محقق نمی‌شود و سپرده باید به صاحب آن مسترد شود .

مهلت استرداد سپرده کانتینری چقدر است ؟

دبیر انجمن کشتیرانی و خدمات وابسته ایران درباره زمان استرداد سپرده گفت : براساس سازوکار پیش‌بینی‌شده در آیین‌نامه مربوط به بهره‌برداری از کانتینر ، استرداد سپرده می‌تواند در بازه‌ای از ۴۸ ساعت تا یک هفته انجام شود .

وی افزود : در صورتی که سپرده در چارچوب ضوابط مقرر مسترد نشود ، برای شرکت نمایندگی کشتیرانی نیز ضمانت اجرا و جریمه پیش‌بینی شده است . در آیین‌نامه روابط کانتینر ، برای تأخیر در استرداد سپرده، جریمه یک در هزار در نظر گرفته شده است .

اگر کانتینر خارج از فری‌تایم بازگردد چه اتفاقی می‌افتد ؟

پل‌مه در ادامه درباره وضعیت کانتینری که خارج از مهلت فری‌تایم بازگردانده می‌شود ، توضیح داد : در این شرایط ، هزینه دموراژ از محل سپرده دریافت‌شده محاسبه و کسر می‌شود و اگر مبلغ دموراژ بیشتر از سپرده باشد ، مابه‌التفاوت از ذی‌نفع مطالبه خواهد شد .

وی درباره فرآیند تسویه صورتحساب نیز گفت : اگر صورتحساب صادرشده ظرف هفت روز تسویه شود ، افزایش دیگری به مبلغ تعلق نمی‌گیرد ؛ اما در صورت عدم تسویه، جریمه یک در هزار تا زمان تصفیه اعمال خواهد شد .

نرخ روز بازگشت آخرین کانتینر ؛ مبنای محاسبه نهایی دموراژ

یکی از مهم‌ترین موضوعات مطرح‌شده از سوی دبیر انجمن کشتیرانی ، مبنای تعیین مبلغ نهایی دموراژ است .

پل‌مه با تفکیک عدد ارزی سپرده از نرخ تسعیر آن تأکید کرد که مبنای محاسبه نهایی صورتحساب دموراژ ، نرخ اعلامی در زمان بازگشت آخرین کانتینر خواهد بود .

بر این اساس ، اگر چند کانتینر تحت یک محموله یا فرآیند حمل قرار داشته باشند ، زمان بازگشت آخرین کانتینر در تعیین صورتحساب نهایی دموراژ اهمیت خواهد داشت .

تفکیک مبلغ ارزی سپرده از نرخ تبدیل به ریال

پل‌مه همچنین درباره تأثیر تغییرات نرخ ارز بر سپرده کانتینری گفت : موضوع نرخ ارز در سپرده باید از هزینه‌های محلی تفکیک شود .

به گفته وی ، سپرده به دلیل ارتباط با محاسبات ارزی دموراژ ، سازوکار متفاوتی دارد . ممکن است مبلغ ارزی مبنای سپرده مشخص باشد ، اما معادل ریالی آن بر اساس نرخ اعلامی بانک مرکزی و نرخ مربوط به تالار دوم تغییر کند .

این تفکیک به این معناست که باید میان «مبلغ ارزی مبنای محاسبه دموراژ» و «نرخ تسعیر ارز برای محاسبه معادل ریالی» تفاوت قائل شد .

هزینه‌های محلی چگونه تعیین می‌شوند ؟

دبیر انجمن کشتیرانی و خدمات وابسته ایران درباره نحوه تعیین هزینه‌های محلی و هزینه‌های مربوط به عملیات حمل دریایی نیز گفت : این هزینه‌ها به‌صورت سالانه مورد بررسی قرار می‌گیرند و نرخ‌های جاری در منطقه و کشور ، در تعیین آنها مورد توجه قرار می‌گیرد .

وی افزود : نرخ تورم اعلامی بانک مرکزی نیز یکی از مؤلفه‌های مورد توجه در این فرآیند است . اجرای نرخ‌های مربوط به این بخش معمولاً از ۱۵ فروردین هر سال انجام می‌شود و نرخ‌های مربوط نیز معمولاً از ابتدای اسفندماه سال قبل ابلاغ می‌شوند .

تأخیر در شرایط خاص و مسئولیت نمایندگی کشتیرانی

در موضوع دموراژ ، تنها تأخیر صاحب کالا یا استفاده‌کننده از کانتینر مطرح نیست و در صورت وجود قصور از سوی نمایندگی کشتیرانی نیز مسئولیت‌ها باید مورد توجه قرار گیرد .

بر اساس توضیحات ارائه‌ شده از سوی دبیر انجمن کشتیرانی ، در صورتی که تأخیر ناشی از قصور یا عملکرد نمایندگی کشتیرانی باشد ، نمی‌توان آن را بدون بررسی مسئولیت طرف مربوط ، به‌عنوان مبنای مطالبه دموراژ از صاحب کالا تلقی کرد .

مهلت اعلام عدم ارتباط با محموله

پل‌مه همچنین درباره شرایط اعلام عدم ارتباط با محموله گفت : برای اعلام رسمی این موضوع ، مهلت مشخصی در نظر گرفته شده و مهلت یک‌هفته‌ای در این فرآیند اهمیت دارد .

در صورت اعلام رسمی عدم ارتباط با محموله در مهلت مقرر و تحقق شرایط مربوط ، دموراژ پس از آن قابل محاسبه نخواهد بود .

این موضوع به‌ ویژه از آن جهت اهمیت دارد که تعیین دقیق نقطه پایان مسئولیت صاحب کالا یا ذی‌نفع در قبال کانتینر ، می‌تواند مستقیماً بر مبلغ نهایی دموراژ اثرگذار باشد .

افزایش هزینه‌های حمل و ریسک‌های عملیاتی

دبیر انجمن کشتیرانی و خدمات وابسته ایران در بخش دیگری از توضیحات خود به شرایط حمل‌ونقل در دوره جنگ و افزایش ریسک‌های عملیاتی اشاره کرد .

افزایش ریسک در زنجیره حمل دریایی می‌تواند بر هزینه‌ها و فرآیندهای عملیاتی اثرگذار باشد ؛ با این حال ، میان ریسک‌های حمل، هزینه‌های عملیاتی ، هزینه‌های محلی و دموراژ باید تفکیک قائل شد و هر یک را براساس مبنای قراردادی و ضوابط مربوط بررسی کرد .

استناد انجمن به ماده ۱۰ قانون مدنی در روابط قراردادی

پل‌مه در تشریح مبنای حقوقی روابط میان طرف‌های این فرآیند ، به ماده ۱۰ قانون مدنی نیز اشاره کرد ؛ ماده‌ای که اصل اعتبار قراردادهای خصوصی میان طرفین را ، در صورتی که مخالف صریح قانون نباشند ، مورد شناسایی قرار می‌دهد .

از این منظر ، بررسی تعهدات طرفین در موضوعاتی مانند سپرده کانتینری ، دموراژ ، هزینه‌های محلی و شرایط تسویه ، علاوه بر مقررات تخصصی حوزه کانتینر ، نیازمند توجه به مفاد قرارداد و توافقات میان طرف‌های ذی‌نفع نیز خواهد بود .

جمع‌بندی ؛ دموراژ ، تابع زمان ، نرخ و شرایط بازگشت کانتینر

مجموع توضیحات دبیر انجمن کشتیرانی نشان می‌دهد که دموراژ کانتینر صرفاً یک هزینه ثابت نیست و محاسبه آن به مجموعه‌ای از عوامل از جمله مدت توقف کانتینر ، مهلت فری‌تایم ، زمان بازگشت کانتینر ، نرخ ارزی و شرایط تسویه بستگی دارد .

در این میان ، تفکیک میان سپرده کانتینری و هزینه‌های محلی اهمیت ویژه‌ای دارد . سپرده در صورت تحقق نیافتن دموراژ باید مسترد شود و برای تأخیر در استرداد آن نیز ضمانت اجرایی پیش‌بینی شده است .

همچنین براساس توضیحات ارائه‌ شده ، نرخ روز بازگشت آخرین کانتینر ، مبنای محاسبه نهایی صورتحساب دموراژ خواهد بود ؛ موضوعی که با توجه به نوسانات نرخ ارز می‌تواند در مبلغ نهایی قابل پرداخت یا قابل استرداد ، اثر مستقیم داشته باشد .

پرتال حمل‌ونقل این موضوع را با تمرکز بر آثار آن بر صاحبان کالا ، شرکت‌های حمل‌ونقل ، نمایندگی‌های کشتیرانی و هزینه نهایی زنجیره تأمین دنبال خواهد کرد .