نقشه راه صمت برای کاهش هزینه‌های لجستیک ؛ شهرک‌های تخصصی و پایانه‌های صادراتی در اولویت

به گزارش پرتال حمل و نقل ، سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران در حال تغییر رویکرد خود از توسعه شهرک‌های صنعتی با الگوی عمومی به سمت ایجاد شهرک‌های تخصصی ، زیرساخت‌های لجستیکی و پایانه‌های صادراتی است ؛ تغییری که هدف اصلی آن ، تکمیل زنجیره تأمین ، تسهیل صادرات و کاهش هزینه‌های لجستیکی واحدهای تولیدی عنوان شده است .

طهمورث لاهوتی اشکوری ، معاون وزیر صمت و مدیرعامل سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران ، با تشریح سیاست‌های جدید این سازمان، بر ضرورت ایجاد زیرساخت‌هایی متناسب با نیازهای جدید صنعت ، تولید و تجارت تأکید کرده است .

چرخش از شهرک‌های عمومی به شهرک‌های تخصصی

مدل سنتی توسعه شهرک‌های صنعتی که عمدتاً بر ایجاد شهرک‌های عمومی متمرکز بوده ، در رویکرد جدید سازمان صنایع کوچک به سمت تخصصی‌سازی زیرساخت‌ها در حال تغییر است .

در این رویکرد ، ایجاد شهرک‌های تخصصی متناسب با ظرفیت‌های هر منطقه و نیاز زنجیره‌های تولید و تجارت ، می‌تواند امکان تمرکز فعالیت‌های مرتبط ، استفاده بهینه از زیرساخت‌ها و کاهش هزینه‌های عملیاتی واحدهای صنعتی را فراهم کند .

یکی از محورهای مهم این سیاست ، توجه به حوزه لجستیک و صادرات است ؛ به این معنا که شهرک صنعتی صرفاً محل استقرار واحد تولیدی نباشد ، بلکه بخشی از زنجیره تأمین و توزیع کالا نیز در همان مجموعه یا در ارتباط مستقیم با آن شکل بگیرد .

شهرک‌های لجستیکی ؛ حلقه مفقوده زنجیره تأمین

یکی از مهم‌ترین محورهای مطرح‌شده از سوی معاون وزیر صمت ، ایجاد شهرک‌های لجستیکی است .

تولیدکننده زمانی می‌تواند در بازار داخلی و خارجی رقابت‌پذیر باشد که علاوه بر هزینه تولید ، هزینه‌های حمل‌ونقل ، انبارداری ، بارگیری ، تخلیه ، توزیع و صادرات نیز مدیریت شود .

از این منظر ، ایجاد زیرساخت‌های لجستیکی در مجاورت یا پیوسته با مراکز صنعتی می‌تواند از جابه‌جایی‌های غیرضروری کالا جلوگیری کرده و زمان و هزینه انتقال محصول از کارخانه تا بازار مصرف یا مرز صادراتی را کاهش دهد .

این رویکرد در واقع تلاش برای نزدیک کردن سیاست صنعتی و سیاست لجستیکی است ؛ موضوعی که یکی از الزامات شکل‌گیری زنجیره‌های تأمین کارآمد در کشور محسوب می‌شود .

پایانه‌های صادراتی در دستور کار

در کنار شهرک‌های لجستیکی ، ایجاد پایانه‌های صادراتی نیز در اولویت برنامه‌های سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران قرار گرفته است .

پایانه‌های صادراتی می‌توانند با تجمیع بخشی از خدمات مورد نیاز صادرکنندگان ، فرآیند آماده‌سازی ، تجمیع ، نگهداری ، بسته‌بندی ، بارگیری و ارسال کالا را تسهیل کنند .

ایجاد چنین زیرساخت‌هایی به‌ویژه برای واحدهای کوچک و متوسط اهمیت بیشتری دارد ؛ زیرا بسیاری از این واحدها به تنهایی امکان ایجاد شبکه مستقل انبارداری ، توزیع و خدمات صادراتی را ندارند .

هدف اصلی ؛ کاهش هزینه‌های لجستیکی تولید

یکی از نکات کلیدی این برنامه ، توجه به هزینه لجستیک در قیمت تمام‌شده کالا است .

در شرایطی که تولیدکننده با هزینه‌های مختلف حمل ، انبارداری ، جابه‌جایی و تشریفات صادراتی مواجه است ، ضعف زیرساخت‌های لجستیکی می‌تواند بخشی از مزیت رقابتی محصول ایرانی را از بین ببرد .

بر همین اساس ، توسعه زیرساخت‌های لجستیکی در کنار مراکز صنعتی می‌تواند به کاهش هزینه‌های سربار ، کوتاه شدن مسیرهای جابه‌جایی و افزایش سرعت گردش کالا در زنجیره تأمین کمک کند .

هوشمندسازی ؛ زیربنای مدیریت شهرک‌های صنعتی

در کنار توسعه زیرساخت‌های فیزیکی ، سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران حرکت به سمت هوشمندسازی شهرک‌های صنعتی را نیز دنبال می‌کند .

بر اساس برنامه اعلام‌ شده ، استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان و فناوری‌های نوین برای جمع‌آوری و تحلیل اطلاعات واحدهای تولیدی و پایش فعالیت آنها در دستور کار قرار گرفته است .

اجرای پایلوت این طرح در یکی از شهرک‌های صنعتی بزرگ استان تهران ، گام نخست این برنامه عنوان شده است .

هدف از هوشمندسازی ، تنها دیجیتالی کردن خدمات نیست ؛ بلکه ایجاد بستری برای تصمیم‌گیری مبتنی بر داده ، پایش وضعیت تولید و شناخت دقیق‌تر مسائل واحدهای صنعتی است .

حذف بروکراسی و حرکت به سمت خدمات غیرحضوری

یکی دیگر از محورهای این تحول ، دیجیتالی شدن فرآیندهای اداری سازمان است .

بر این اساس ، فرآیندهایی همچون قیمت‌گذاری ، واگذاری زمین ، ارائه خدمات و پایش وضعیت واحدهای صنعتی به سمت سازوکارهای الکترونیکی و غیرحضوری حرکت خواهد کرد .

کاهش مراجعات حضوری ، افزایش شفافیت و کوتاه شدن فرآیندهای اداری از مهم‌ترین نتایج مورد انتظار از این طرح است .

از شهرک صنعتی تا زنجیره لجستیک

اهمیت برنامه جدید صمت را باید فراتر از ایجاد چند شهرک یا پایانه جدید دید .

اگر شهرک‌های صنعتی در آینده بر اساس موقعیت جغرافیایی ، ظرفیت تولید ، دسترسی به شبکه حمل‌ونقل ، بازار مصرف ، مرزهای صادراتی و زیرساخت‌های لجستیکی طراحی شوند ، می‌توان انتظار داشت که شهرک صنعتی از یک فضای صرفاً استقرار واحدهای تولیدی به بخشی از یک زنجیره کامل تولید، لجستیک و صادرات تبدیل شود .

این تغییر نگاه می‌تواند زمینه همکاری نزدیک‌تر میان وزارت صمت ، وزارت راه و شهرسازی ، گمرک ، سازمان بنادر ، راه‌آهن ، سازمان راهداری و سایر دستگاه‌های دخیل در زنجیره حمل‌ونقل و تجارت را نیز فراهم کند .

یک فرصت برای بازطراحی زنجیره تأمین ایران

حرکت به سمت شهرک‌های لجستیکی و پایانه‌های صادراتی ، در صورت اجرای صحیح ، می‌تواند یکی از حلقه‌های مهم اصلاح نظام لجستیکی کشور باشد .

اما تحقق این هدف نیازمند آن است که این پروژه‌ها صرفاً به ساخت مجموعه‌های فیزیکی جدید محدود نشوند ؛ بلکه از ابتدا اتصال به شبکه جاده‌ای و ریلی ، دسترسی به پایانه‌های مرزی ، مراکز انبارش ، گمرک، بنادر ، بازارهای مصرف و سامانه‌های هوشمند در طراحی آنها لحاظ شود .

از این منظر ، برنامه جدید سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران می‌تواند فرصتی برای نزدیک‌تر شدن سیاست صنعتی کشور به الزامات یک نظام لجستیکی یکپارچه باشد ؛ نظامی که در نهایت باید نتیجه آن کاهش هزینه ، کاهش زمان ، افزایش قابلیت پیش‌بینی و ارتقا رقابت‌پذیری کالاهای ایرانی در بازارهای داخلی و خارجی باشد .