۵ هزار کامیون متوقف در مرز دوغارون ؛ ترانزیت ایران در آزمون بزرگ
به گزارش پرتال حمل و نقل ، رئیس انجمن صنفی شرکتهای حملونقل بینالمللی خراسان رضوی گفت : بیش از هزار دستگاه کامیون در مسیرهای منتهی به افغانستان و مرزهای شرقی ایران با توقف و انتظار برای انجام فرآیندهای اداری مواجه اند ؛ وضعیتی که هزینه های حمل و نقل را افزایش داده و مزیت رقابتی ایران در مسیرهای ترانزیتی منطقه را با تهدید جدی رو به رو کرده است .
احمد زمانیان با اشاره به وضعیت مرزهای شرقی ایران از جمله مرزهای منتهی به افغانستان و ترکمنستان اظهار کرد : اختلاف میان آمارهای اعلامی دستگاههای دولتی و دادههای موجود در بخش خصوصی نباید باعث نادیده گرفتن اصل مسئله شود ؛ زیرا توقف ناوگان ، چه در محوطههای مرزی ، چه در پایانهها و چه در صفهای انتظار ، یک واقعیت عملیاتی است که فعالان این حوزه هر روز با آن مواجه هستند .
وی گفت : گاهی اعلام میشود چنین آماری از توقف وجود ندارد یا ارقام بخش خصوصی مورد تایید نیست ، اما زمانی که مجموعههای دولتی مختلف از جمله گمرک، پایانه و مسئولان مناطق مرزی اصل وجود توقفها را تایید میکنند ، باید به جای اختلاف بر سر عدد ، به دنبال حل ریشهای مشکل بود .
توقف هزاران کامیون ؛ زنجیرهای که هزینه ترانزیت ایران را افزایش میدهد
زمانیان با اشاره به آمارهای رسمی موجود ، اظهار کرد : براساس آخرین آمار اعلامشده، بیش از ۵ هزار دستگاه کامیون برای ورود به افغانستان یا انجام فرآیندهای مرتبط در مسیرهای شرقی با توقف مواجه هستند . این آمار ، حتی اگر تنها بخشی از واقعیت باشد ، نشاندهنده یک چالش جدی در شبکه ترانزیتی کشور است . توقف کامیون فقط به معنای خواب یک وسیله نقلیه نیست ، بلکه زنجیرهای از هزینهها را به اقتصاد حملونقل تحمیل میکند .
رئیس انجمن صنفی شرکتهای حملونقل بینالمللی خراسان رضوی افزود : یک کامیون ترانزیتی که باید از مسیر دوغارون یا سایر مرزهای شرقی به مقصد افغانستان برسد ، زمانی که روزها در انتظار تشریفات اداری باقی میماند ، عملاً زمان تحویل کالا افزایش پیدا میکند . این موضوع برای تاجر افغانستانی اهمیت زیادی دارد ؛ زیرا او به دنبال کاهش هزینه و رساندن سریع کالا به بازار مصرف است .
وی هشدار داد : ادامه این روند میتواند باعث شود صاحبان کالا مسیرهای جایگزین مانند حمل دریایی را انتخاب کنند و مزیت رقابتی مسیر ایران کاهش یابد. در شرایطی که کشورهای منطقه برای جذب ترانزیت رقابت میکنند ، از دست دادن اعتماد تجار خارجی هزینهای جبرانناپذیر خواهد داشت .
مشکل از بخش خصوصی نیست؛ حلقه مفقوده ، هماهنگی میان دستگاههای اجرایی است
زمانیان با رد نقش بخش خصوصی در ایجاد توقفهای مرزی خاطرنشان کرد : هیچ شرکت حملونقلی تمایل ندارد کامیون خود را متوقف کند . توقف برای شرکت حملونقل یعنی افزایش هزینه ، نارضایتی صاحب کالا ، فشار بر راننده و افزایش ریسکهای عملیاتی .
وی ادامه داد : بخش خصوصی امروز هزینه تصمیمها و فرآیندهایی را پرداخت میکند که در اختیار آن نیست . ما باید پاسخگوی صاحب کالا باشیم ، نگران سلامت بار باشیم و همزمان هزینه خواب کامیون را نیز مدیریت کنیم .
زمانیان با بیان اینکه یکی از مشکلات اصلی ، نبود یک مدیریت واحد در مرزهاست، تاکید کرد : امروز هر دستگاهی بخشی از فرآیند مرز را در اختیار دارد ؛ گمرک مسئولیت خود را مطرح میکند ، پایانه مسئولیت خود را دارد و سایر سازمانها نیز وظایف خود را دنبال میکنند ، اما در نهایت یک کامیون و یک صاحب کالا با مجموعهای از توقفها و فرآیندهای پراکنده مواجه میشوند .
مرز باید محل عبور باشد ، نه محل توقف و هزینهسازی
رئیس انجمن صنفی شرکتهای حملونقل بینالمللی خراسان رضوی با انتقاد از تبدیل شدن مرزهای ایران به نقاط تجمع و انتظار ، گفت : مرز در بسیاری از کشورهای موفق در حوزه ترانزیت ، محل عبور سریع کالا است ؛ اما در ایران گاهی مرز به محلی برای توقف ، بازدیدهای متعدد و فرآیندهای طولانی تبدیل شده است .
وی افزود : در بسیاری از مرزهای بینالمللی ، فرآیندها به گونهای طراحی شدهاند که کامیون با کمترین زمان ممکن عبور کند اما در برخی مرزهای ایران ، یک دستگاه پس از دیگری وارد فرآیند کنترل میشود و هر سازمان بخشی از زمان را به خود اختصاص میدهد .
زمانیان تاکید کرد : بازدیدهای متعدد ، توقفهای چندباره و نبود هماهنگی میان دستگاهها باعث افزایش زمان ماندگاری کالا و ایجاد هزینههای پنهان در تجارت خارجی میشود .
بروکراسی طولانی ، زمینهساز فساد و بازارهای غیرشفاف است
زمانیان با اشاره به تاثیر فرآیندهای طولانی اداری بر سلامت زنجیره ترانزیت اظهار کرد : وقتی یک کامیون ترانزیتی برای مدت طولانی در انتظار نوبت قرار میگیرد ، علاوه بر افزایش هزینه ، زمینه ایجاد مشکلات جانبی نیز فراهم میشود .
وی افزود : براساس اصول مدیریت ترانزیت ، کالا باید در کوتاهترین زمان ممکن از مسیر عبور کند . اینکه یک بار ترانزیتی روزها یا حتی هفتهها روی کامیون باقی بماند و برای ورود به فرآیند بعدی نوبت دریافت کند ، با منطق تجارت بینالمللی همخوانی ندارد . فرآیندهای پیچیده و زمانبر ، علاوه بر آسیب اقتصادی ، نگرانیهای مدیریتی و حقوقی برای شرکتهای حملونقل ایجاد میکند ؛ زیرا مسئولیت سلامت و تحویل کالا همچنان بر عهده شرکتها باقی میماند .
لزوم لغو دستورالعملهای بازدارنده و ایجاد فرماندهی واحد ترانزیت
زمانیان با اشاره به ضرورت بازنگری در مقررات موجود گفت : اگر اختیار تصمیمگیری برای اصلاح شرایط مرزی وجود داشت ، نخستین اقدام ، حذف دستورالعملهایی بود که بدون توجه به واقعیتهای عملیاتی ، سرعت ترانزیت را کاهش دادهاند .
وی تاکید کرد : ما نیازمند یک فرماندهی واحد در حوزه ترانزیت هستیم ؛ مجموعهای که بتواند میان دستگاههای مختلف هماهنگی ایجاد کند و یک مسئول مشخص برای پاسخگویی وجود داشته باشد .
رئیس انجمن صنفی شرکتهای حملونقل بینالمللی خراسان رضوی افزود: ترانزیت یک فعالیت چنددستگاهی است ، اما زمانی که مسئولیت میان سازمانهای مختلف تقسیم میشود و پاسخگویی مشخصی وجود ندارد ، نتیجه آن همین دور باطل موجود خواهد بود .
فرصت ترانزیتی ایران هنوز باقی است اما زمان برای اصلاح محدود است
زمانیان با اشاره به شرایط منطقه و رقابت شدید میان مسیرهای ترانزیتی گفت : ایران هنوز فرصت دارد جایگاه خود را حفظ کند ، اما این فرصت دائمی نیست . شرایط منطقهای ، تحولات اقتصادی و محدودیتهای موجود باعث شده حفظ مسیرهای ترانزیتی اهمیت بیشتری پیدا کند . بخش خصوصی همچنان تلاش میکند صاحبان کالا و تجار خارجی را در مسیر ایران نگه دارد اما ادامه مشکلات موجود میتواند این اعتماد را کاهش دهد .
وی تاکید کرد : برای احیای واقعی مسیر ترانزیتی ایران ، باید تمام بروکراسیهای غیرضروری از مبدا ورود کالا تا مقصد نهایی حذف شود . از بندر گرفته تا مرز و مسیرهای داخلی، هر مرحلهای که باعث توقف غیرضروری میشود باید اصلاح شود .
ایجاد معاونت قدرتمند حملونقل با اختیارات فرابخشی ضروری است
رئیس انجمن صنفی شرکتهای حملونقل بینالمللی خراسان رضوی در پایان با اشاره به ساختار مدیریتی حملونقل در کشور گفت: در بسیاری از کشورهای دنیا، حملونقل از جایگاه مستقلی برخوردار است و مدیریت آن با اختیارات مشخص انجام میشود . اگر چه امروز ساختار وزارت راه و شهرسازی متفاوت است، اما حداقل باید یک معاونت قدرتمند حملونقل با اختیارات گسترده ایجاد شود تا بتواند دستگاههای مختلف را هماهنگ کند و تصمیمهای لازم را برای توسعه ترانزیت اتخاذ کند .
زمانیان خاطرنشان کرد : مسیر ترانزیتی ایران یک سرمایه ملی است . حفظ این سرمایه نیازمند تصمیمهای سریع ، مدیریت واحد و عبور از نگاههای سازمانی است. ادامه وضعیت فعلی، نه تنها هزینههای اقتصادی ایجاد میکند ، بلکه میتواند فرصتهای بلندمدت ایران در تجارت منطقهای را تهدید کند .
