لجستیک ، مسیر تازه رونق اقتصادی سیستان ؛ منطقه آزاد در آستانه نقشآفرینی در تجارت با افغانستان
مدیرعامل منطقه آزاد سیستان با تأکید بر اینکه آینده اقتصادی این منطقه بیش از هر چیز به توسعه تجارت ، ترانزیت و خدمات لجستیکی وابسته است ، گفت : منطقه آزاد سیستان میتواند با اتکا به مرز میلک، گمرک ، تیرپارک ، زیرساختهای ترخیص کالا و پیوند با مسیر چابهار ، به یکی از کانونهای اصلی مبادلات ایران با افغانستان و آسیای میانه تبدیل شود .
حسین سنجرانی در نشست بررسی روند توسعه منطقه آزاد سیستان اظهار داشت : حضور فعال دبیرخانه شورایعالی مناطق آزاد و کارگروههای تخصصی توسعه و راهاندازی مناطق آزاد جدید در سیستان ، صرفاً یک بازدید اداری نیست ؛ بلکه نشانه ورود منطقه به مرحلهای تازه از برنامهریزی اجرایی ، انتقال تجربه ، هماهنگی نهادی و تعریف پروژههای پیشران اقتصادی است .
وی با اشاره به اینکه سیستان طی سالهای گذشته با خشکسالیهای طولانی ، طوفانهای شن ، کاهش فرصتهای معیشتی و مهاجرتهای پیدرپی مواجه بوده است ، افزود : مردم منطقه انتظار دارند منطقه آزاد سیستان از یک عنوان اداری فراتر برود و به ابزاری واقعی برای ایجاد اشتغال ، افزایش درآمد خانوار ، جذب سرمایهگذاری و بازگشت امید به اقتصاد محلی تبدیل شود .
سنجرانی با بیان اینکه شرایط اقلیمی سیستان امکان تکیه یکجانبه بر کشاورزی سنتی را محدود کرده است ، تصریح کرد : راهبرد توسعه در این منطقه باید بر ظرفیتهایی بنا شود که با واقعیتهای جغرافیایی و مرزی سیستان سازگار است . از این منظر ، تجارت ، حملونقل ، انبارداری ، ترخیص کالا ، خدمات گمرکی ، واردات ، صادرات ، ترانزیت و پشتیبانی ناوگان ، مهمترین محورهای توسعه پایدار در منطقه آزاد سیستان به شمار میروند .
مدیرعامل منطقه آزاد سیستان ادامه داد : مرز میلک به دلیل همجواری با افغانستان و نزدیکی به شهر زرنج در ولایت نیمروز ، یکی از نقاط مهم تبادل کالا میان دو کشور است . اگر این ظرفیت با زیرساختهای مناسب لجستیکی ، سامانههای هوشمند گمرکی ، پایانههای استاندارد ، پارکینگهای ناوگان ، مراکز خدمات رانندگان ، انبارهای تخصصی و مسیرهای پشتیبان حملونقل همراه شود ، سیستان میتواند از یک منطقه مرزی کمبرخوردار به یک گره اقتصادی فعال در شرق کشور تبدیل شود .
وی افزود : اقداماتی مانند تأمین کالاهای مصرفی و اساسی، تسهیل فرآیند ثبت شرکتها ، فراهم شدن بستر واردات خودرو ، پیگیری پلاکگذاری خودروهای منطقه آزاد ، هماهنگی با گمرک میلک و بررسی روند ترخیص کالا ، نشانههایی از شکلگیری زیستبوم جدید اقتصادی در سیستان است . این اقدامات در کنار هم میتواند فعالان اقتصادی را به حضور در منطقه ترغیب کند و سطح مبادلات رسمی را افزایش دهد .
در سفر معاون اقتصادی و سرمایهگذاری دبیرخانه شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی به شمال استان سیستان و بلوچستان ، هیأت اعزامی از مجموعهای از زیرساختهای تجاری و لجستیکی منطقه بازدید کرد . محل عوارض خودروهای ترانزیتی ، ساختمان مرکزی سازمان منطقه آزاد ، بازارچه مرزی میلک ، پایانه و گمرک میلک ، ساختمان شماره دو ، تیرپارک منطقه آزاد و روند ترخیص کالا و پلاکگذاری خودرو از جمله بخشهایی بود که مورد بررسی قرار گرفت .
بر اساس رویکرد جدید ، منطقه آزاد سیستان قرار است نقش حلقه واسط میان تجارت مرزی ، گمرک رسمی ، حملونقل جادهای و مسیرهای ترانزیتی شرق کشور را ایفا کند . این نقش زمانی پررنگتر میشود که ظرفیت بندر چابهار ، مسیر چابهار – میلک ، پروژههای ریلی و جادهای شرق کشور و نیاز افغانستان به دسترسی مطمئنتر به مسیرهای تجاری در کنار هم دیده شود .
کارشناسان اقتصادی معتقدند مزیت اصلی سیستان در زمین خالی یا معافیتهای قانونی خلاصه نمیشود ؛ مزیت واقعی این منطقه در موقعیت مرزی، دسترسی به بازار افغانستان ، امکان ایجاد مراکز لجستیکی مرزی ، کاهش هزینه مبادله ، کوتاهسازی زمان توقف کامیونها و هدایت تجارت غیررسمی به مسیرهای قانونی و شفاف است .
در همین چارچوب ، تقویت همکاری میان گمرک میلک و سازمان منطقه آزاد سیستان اهمیت ویژهای دارد. تبادل داده ، کنترل هوشمند کالا ، نظارت دقیق بر فرآیندهای واردات ، صادرات و ترانزیت و کاهش بروکراسی در ترخیص ، میتواند زمان ماندگاری کالا در مرز را کاهش دهد و اعتماد سرمایهگذاران و صاحبان کالا را افزایش دهد .
یکی دیگر از پروژههای اثرگذار در مسیر ارتقای جایگاه لجستیکی سیستان ، راهاندازی دستگاه ایکسری کامیونی در پایانه مرزی میلک است . استقرار این سامانه میتواند همزمان دو هدف مهم را دنبال کند : افزایش سرعت کنترل محمولهها و ارتقا شفافیت و امنیت در مبادلات مرزی . کاهش توقف کامیونها ، مقابله با قاچاق و تسهیل عبور کالاهای قانونی از جمله پیامدهای مهم این پروژه خواهد بود .
از سوی دیگر ، طرح احداث پل دوم میلک نیز بهعنوان یکی از مطالبات زیرساختی مهم منطقه مطرح است . اجرای این پروژه میتواند ظرفیت تردد میان ایران و افغانستان را افزایش دهد ، فشار بر مسیرهای موجود را کاهش دهد و جایگاه میلک را در شبکه ترانزیتی شرق کشور تقویت کند . تکمیل این طرح ، در کنار توسعه تیرپارک ، گمرک ، بازارچه مرزی و خدمات پشتیبان حملونقل ، میتواند زنجیره لجستیکی منطقه آزاد سیستان را کاملتر کند .
سنجرانی با تأکید بر اینکه منطقه آزاد سیستان باید به سکوی تجارت رسمی و سرمایهگذاری مولد تبدیل شود ، گفت : هدف نهایی ، ایجاد فرصتهای پایدار برای مردم منطقه است . توسعه لجستیک زمانی ارزشمند خواهد بود که اثر آن در اشتغال جوانان ، رونق کسبوکارهای محلی ، افزایش درآمد مرزنشینان ، جذب سرمایه و کاهش مهاجرت دیده شود .
به گفته وی، سیستان برای عبور از مشکلات مزمن اقتصادی نیازمند نگاه پروژهمحور ، زمانبندی دقیق ، همافزایی دستگاهها و رفع موانع اجرایی است . منطقه آزاد زمانی میتواند پاسخگوی انتظارات مردم باشد که زیرساختهای آن با سرعت تکمیل شود و فرآیندهای اداری برای فعالان اقتصادی ساده ، شفاف و قابل پیشبینی باشد .
در پایان این سفر یکروزه ، نشست بررسی توسعه منطقه آزاد سیستان با حضور هیأت اعزامی برگزار شد و فرصتها ، موانع و اولویتهای پیشروی منطقه مورد بحث قرار گرفت . محور اصلی این نشست ، تبدیل منطقه آزاد سیستان به کانون تجارت و لجستیک شرق کشور بود ؛ مسیری که در صورت تکمیل زیرساختها ، میتواند سیستان را از حاشیه اقتصاد ملی به متن مبادلات منطقهای وارد کند .