راه ترامپ ، هرمز دوم ایران خواهد بود اگر امنیت و خطوط قرمز ایران نادیده گرفته شوند
به گزارش پرتال حمل و نقل به قلم احسان موحدیان ، سالهاست که دو کشور آذربایجان و ترکیه از طریق طرح جعلی و توطئهآمیز «کریدور زنگزور» ، چشمداشتهایی به تمامیت ارضی ارمنستان و به ویژه استان «سیونیک» داشته و مدعی آن هستند .
ایران از همان روزهای نخست شکلگیری این تهدید علیه ارمنستان ، تا به امروز ، بسیار قاطعانه و صریح به همه بازیگران منطقهای و فرامنطقهای درباره خطوط قرمز خود هشدار داده است ؛ خط قرمزی که همان غیرقابل قبول بودن هرگونه تغییر ژئوپلیتیک و مرزی در منطقه است .
ایران همچنین نقض تمامیت ارضی ، حاکمیت و تغییر بافت قومی ارمنستان از سوی هر طرفی را خط قرمز خود دانست . هشدار ایران به آذربایجان ، ترکیه و نیروهای پشت پرده آنها تنها در حد حرف و بیانیه نبود ؛ ایران دو بار با برگزاری دو رزمایش گسترده در امتداد مرزهای ایران - ارمنستان و ایران - آذربایجان ، خطر جنگ علیه سیونیک را خنثی کرد .
رزمایش دوم ماهیت تهاجمی داشت ؛ تانکهای ایرانی در جریان این رزمایش با استفاده از پلهای متحرک از رودخانه ارس عبور کردند .
رجب طیب اردوغان ، رئیسجمهور ترکیه ، در یکی از مصاحبههای خود به نقش بازدارنده اصلی و تاثیرگذار ایران در عدم شکلگیری کریدور زنگزور اعتراف کرد .
ایران در خاک خود جادهای مجهزتر و مناسبتر برای اتصال آذربایجان به نخجوان احداث کرد تا چشمداشتهای آذربایجان به سیونیک و هذیانگوییهای آن در مورد کریدور زنگزور را مهار کند .
اما پس از مدتی ، ناگهان پروژه جدیدی در قفقاز ظاهر شد که آذربایجان را از طریق خاک سیونیک به نخجوان و ترکیه را به کشورهای آسیای مرکزی متصل میکند . این بار با نامی جدید و در بستهبندی پر زرقوبرقتر و وسوسهانگیزتر ، تحت حمایت ایالات متحده آمریکا ، با نام پروژه «تریپ» (TRIP) یا «راه ترامپ» .
ایران از همان روزهای نخست به جریان افتادن سیاسی این طرح ، نگرانیهای شدید خود را در خصوص محتوا و اهداف پنهان و توطئهآمیز این پروژه به همتایان ارمنی خود اعلام کرد . البته ایروان رسمی بارها تلاش کرده و میکند تا به ایران اطمینان دهد که این پروژه خطوط قرمز ایران ، از جمله حفظ حاکمیت و تمامیت ارضی ارمنستان را نقض نخواهد کرد و همچنین ضدیت این طرح با امنیت ملی ایران را رد میکند .
تلاش ایروان رسمی برای رفع نگرانیهای ایران ناکافی است ، چرا که این توافق واشنگتن در خصوص پروژه TRIP و صلح ، دارای سه طرف است .
هر چقدر هم که ایران بتواند به ایروان رسمی اعتماد کند ، اعتماد به سایر طرفهای این توافق سهجانبه غیرممکن است . صحبت از ایالات متحده و آذربایجان است که بارها معاهدات و قوانین بینالمللی را نقض کرده و میکنند و در زمان مناسب با نادیده گرفتن آنها ، بر اساس کارنامه تاریک خود ، دست به تجاوزات تهاجمی علیه کشورهای مستقل میزنند .
یکی از ذینفعان اصلی «راه ترامپ» در حال حاضر در وضعیت جنگی با کشور همسایه ، ایران ، قرار دارد . در چارچوب پروژه تریپ ، ایالات متحده با امتیازات انحصاری ۴۹ ساله و با خطرات امنیتی متعدد برای ایران و منطقه ، در چند کیلومتری مرزهای ایران مستقر میشود .
استقرار قدرت نرم کشوری که علیه ایران جنگ به راه انداخته ، در نزدیکی مرزهای ایران و از سوی دیگر آرام کردن ایران با حرف که حضور بلندمدت آمریکا علیه این کشور نیست ، همخوانی نداشته و متقاعدکننده نیست .
آمریکا در دو جنگ اخیر علیه ایران ، از تمام ظرفیتهای خود در خاک کشورهای همسایه ایران علیه این کشور استفاده کرده است .
علیاکبر ولایتی ، مشاور رهبر ایران در امور بینالملل ، بارها اظهارات و هشدارهایی در این زمینه مطرح کرده است :
(۱۵ دسامبر ۲۰۲۵) ولایتی در دیدار با گریگور هاکوبیان ، سفیر جمهوری ارمنستان ، اعلام کرد که به اصطلاح «پروژه ترامپ» در قفقاز هیچ تفاوتی با «کریدور زنگزور» ندارد و جمهوری اسلامی قاطعانه با آن مخالف است . وی تاکید کرد که این پروژه بستر را برای حضور ناتو در شمال ایران فراهم میکند و امنیت منطقه را به خطر میاندازد .
( ۹ اوت ۲۰۲۵ ) ولایتی با اشاره به پروژه ترامپ مبنی بر «اجاره ۹۹ ساله» مسیر ارتباطی باکو به نخجوان از طریق استان سیونیک ارمنستان گفت : مگر قفقاز جنوبی منطقه بیصاحب است که ترامپ آن را اجاره کند؟
در روزهای اخیر سخنگوی وزارت امور خارجه ایران نیز به این موضوع پرداخته است که نشان میدهد نگرانی ایران نه تنها کاهش نیافته ، بلکه عمیقتر شده است . پس از جنگ اخیر علیه ایران ، واقعیت دیگری از خاورمیانه تا قفقاز جنوبی حاکم شده است که همه کشورهای همسایه ایران دیر یا زود باید آن را بپذیرند .
واقعیت این است که آمریکا نمیتواند و قادر نیست صلح و امنیت را در منطقه برقرار کند ، همانطور که نتوانست امنیت متحدان استراتژیک خود یعنی کشورهای عربی خلیج فارس و اسرائیل را تضمین و حفظ کند .
آمریکا حتی در حفظ امنیت پایگاههای نظامی خود نیز ناتوان بود و برای بازگشایی تنگه هرمز از ناتو و سایر کشورها درخواست کمک میکرد .
ایالات متحده نه تنها در تامین امنیت کشورهای منطقه ، بلکه در توسعه اقتصادی آنها نیز ناموفق بوده است ؛ مانند آنچه در عراق ، لیبی ، سوریه و افغانستان رخ داد . علاوه بر این ، حضور ایالات متحده در کشورهای مذکور و استفاده از خاک آنها علیه ایران ، جنگ را برای این کشورها به همراه داشت که پیامدهای امنیتی و اقتصادی کوتاهمدت و بلندمدتی را در پی داشت .
متاسفانه کشورهای همسایه ایران ، قبل و بعد از جنگ ، همچنان به نادیده گرفتن دغدغههای امنیتی ایران و همچنین هشدارها و درخواستهای آن ادامه میدهند ؛ بدون توجه به این واقعیت که اگر امنیت ایران از خاک کشور آنها تهدید شود ، همان تهدید متوجه خود آنها نیز خواهد شد ، چرا که سیستم امنیتی منطقه یکپارچه است و نمیتوان آن را موضوع داخلی یا سیاست یک کشور واحد دانست .
این سیستم امنیتی را نباید به طور غیرمسئولانه متزلزل کرد . جنگ اخیر علیه ایران ثابت کرد که هیچ کشوری در منطقه قادر به کنترل رفتار و اقدامات تهاجمی آمریکا و تضمین مهار آن نیست .
ایالات متحده هر کاری که بخواهد در جهان خارج از قوانین بینالمللی انجام میدهد ؛ به هیچ معاهده ، توافق ، قانون و کنوانسیونی احترام نمیگذارد و هر زمان که به نفعش باشد ، چهره و موضع کاملاً متفاوتی به خود میگیرد .
اینها استدلالهایی هستند که در صورت نادیده گرفتنشان ، ایروان رسمی هر چقدر هم تلاش کند به ایران درباره امن بودن پروژه TRIP اطمینان دهد ، نمیتواند به جای آمریکا و رفتار آینده آن تضمینی ارائه دهد . به همین دلیل ، پروژه TRIP ممکن است نه تنها صلح را به منطقه نیاورد ، بلکه چالشهای جدید و تضاد منافع میان مراکز قدرت جهانی و ابرقدرتها را این بار در خاک ارمنستان رقم بزند .
پروژه TRIP که کشورهای مختلف جهان ترک را به یکدیگر متصل میکند و در وهله اول در خدمت منافع خود آنهاست ، به عنوان یک پروژه معجزهآسا به افکار عمومی معرفی میشود که صلح ، امنیت و جهش توسعه اقتصادی را در خود جای داده است و هر کسی که سوال ، نقد سالم و منطقی یا شکی در مورد پروژه TRIP داشته باشد ، به عنوان مخالف صلح ، امنیت و توسعه اقتصادی ملت ارمنستان جلوه داده میشود .
ایران بارها اعلام کرده است که به طور قاطع از صلح واقعی ، توسعه ، امنیت ، تمامیت ارضی ، حاکمیت و استقلال ارمنستان حمایت میکند و ایران به یک ارمنستان باثبات ، در حال توسعه ، قابل اعتماد و امن نیاز دارد .
در ارمنستان ، مگاپروژه «خلیج فارس - دریای سیاه» باید به عنوان یک اولویت اصلی در دستور کار قرار گیرد؛ پروژهای که ارمنستان را به یک شاهراه ترانزیتی و انرژی بینالمللی مهم برای اتصال اروپا و آسیا تبدیل میکند و امنیت واقعی ، جهش اقتصادی ، سرمایهگذاریهای کلان و دستاوردهای دیگری را برای ارمنستان به همراه خواهد داشت .
نگرانیهای ایران در خصوص امنیت ملی خود و محیط امنیتی منطقه جدی است و پیش رفتن با نادیده گرفتن این نگرانیها ، چالشبرانگیز و پرمخاطره خواهد بود .