خطر مسیر قطار ترکیه به کشورهای عربی برای امنیت ملی ایران
به گزارش پرتال حمل و نقل به قلم احسان موحدیان ، هاکان فیدان ، وزیر امور خارجه ترکیه گفت : ما مذاکراتی را با عربستان سعودی برای احیای مسیر قطار از ترکیه به سوریه ، از سوریه به اردن ، عربستان سعودی و بقیه خلیج فارس آغاز کرده‌ایم .
طرح ترکیه برای اتصال ریلی خود به سوریه ، اردن ، عربستان و خلیج فارس ، فراتر از یک پروژه زیرساختی ساده ، ابتکاری راهبردی با هدف تضعیف جایگاه ژئواکونومیک ایران است . این مسیر با دور زدن تنگه هرمز و باب‌المندب ، به دنبال ایجاد کریدوری امن و مستقل از نفوذ ایران است . پیامد چنین اقدامی ، کاهش تدریجی نقش ایران به عنوان چهارراه ترانزیتی منطقه و نادیده گرفته شدن مزیت راهبردی آن در کنترل آبراه‌های حیاتی جنوب خواهد بود .
هماهنگی این پروژه با کریدورهای رقیبی همچون IMEC (با حمایت اسرائیل) و هم‌پوشانی منافع آن با کشورهای ترک‌زبان در شمال ، تصویر یک محاصره اقتصادی هوشمندانه را ترسیم می‌کند . ترکیه به عنوان عضوی از ناتو و با حمایت مالی عربستان ، در حال بازتعریف نقش سوریه پسابحران است . در این معادله ، ایران با خطر حذف تدریجی از زنجیره تأمین منطقه‌ای و کاهش اهرم‌های فشار خود در برابر غرب مواجه خواهد شد .
راهکارهای پیشنهادی
در برابر این تهدید ، ایران باید رویکردی فعال و تهاجمی در پیش گیرد :
۱- احیای کریدور شمال - جنوب : شتاب‌بخشی به تکمیل مسیر ریلی رشت - آستارا برای اتصال به روسیه و هند . این کریدور زمان و هزینه حمل‌کالا از جنوب آسیا به اروپا را به شدت کاهش می‌دهد و مزیت رقابتی نسبت به طرح ترکیه ایجاد می‌کند .
۲- ارائه تخفیف‌های ترانزیتی و امنیت بسته‌ای : ایران می‌تواند با قیمت‌گذاری رقابتی و تضمین امنیت مسیرهای عبوری خود ، کشورهای منطقه را به سمت ترانزیت از خاک خود ترغیب کند .
۳- اتصال به عراق به عنوان راه نفوذ : تبدیل عراق به هاب ترانزیتی متصل به ایران (از طریق شلمچه و مهران) می‌تواند مسیری کوتاه‌تر و ارزان‌تر برای کالاهای عربستان و خلیج فارس به سمت ترکیه و اروپا فراهم کند ، بدون اینکه نیاز به عبور از کل مسیر طولانی ترکیه - خلیج فارس باشد .
۴- دیپلماسی ریلی فعال : پیشنهاد الحاق ایران به پروژه‌های رقیب به عنوان یک «شریک ترانزیتی» و استفاده از اهرم مذاکره با عربستان در قبال مسائل سیاسی دیگر .
موفقیت ایران در این رقابت ، مستلزم تبدیل تهدیدها به فرصت از طریق رقابت‌پذیری هزینه و زمان است ، نه رویارویی انفعالی .
