گفتمان جدید مناطق آزاد ، لجستیک است نه صرفا تجارت

به گزارش پرتال حمل و نقل ، مدیرعامل منطقه آزاد مازندران در نشست تاب‌آوری لجستیک ، حمل‌ونقل و ترانزیت اتاق بازرگانی تهران ، با تشریح ظرفیت‌های بندری و ترانزیتی این منطقه ، بر ضرورت تقویت ناوگان دریایی خزر ، فعال‌سازی مسیرهای منظم حمل‌ونقل ، کاهش زمان ماندگاری کالا در بنادر و بهره‌گیری از مزیت‌های قانونی مناطق آزاد برای افزایش تاب‌آوری زنجیره تأمین کشور تأکید کرد .

امین افقی با اشاره به جایگاه راهبردی این منطقه در تجارت دریایی خزر گفت : منطقه آزاد مازندران یکی از جدیدترین مناطق آزاد کشور است که با تصویب هیئت دولت و ابلاغ رئیس‌جمهور ، فعالیت اجرایی خود را آغاز کرده و امروز با اتکا به ظرفیت‌های بندری ، لجستیکی ، تجاری ، صنعتی و کشاورزی استان مازندران ، می‌تواند نقش مهمی در توسعه مبادلات ایران با کشورهای CIS و اوراسیا ایفا کند .

وی با بیان اینکه منطقه آزاد مازندران به صورت منفصل و در محدوده‌های بندر امیرآباد ، بندر نوشهر و بخش‌هایی از شهرستان‌های بابلسر و جویبار تعریف شده است ، افزود : بنادر مستقر در محدوده منطقه آزاد مازندران سهم قابل توجهی از مبادلات دریایی کشور در دریای خزر را بر عهده دارند و حدود ۶۸ درصد مبادلات دریایی ایران در خزر از طریق این بنادر انجام می‌شود .

افقی هدف اصلی ایجاد منطقه آزاد مازندران را توسعه صادرات ، صادرات مجدد ، جذب سرمایه‌گذار ، اشتغال‌زایی ، انتقال فناوری و تقویت همگرایی اقتصادی با کشورهای هدف عنوان کرد و گفت : در سال‌های اخیر ، گفتمان مناطق آزاد از صرفاً تجارت و صنعت ، به سمت توسعه لجستیکی حرکت کرده است . امروز بسیاری از مناطق آزاد کشور در نقاط ژئوپلیتیکی و مرزی قرار دارند و می‌توانند در شرایط جدید ، به‌ویژه در حوزه تاب‌آوری لجستیک و زنجیره تأمین ، نقش مؤثری ایفا کنند .

مدیرعامل منطقه آزاد مازندران با اشاره به مزیت‌های قانونی مناطق آزاد از جمله معافیت‌ها ، مشوق‌ها ، رویه‌های گمرکی ، ثبت آماری ، ثبت گمرکی و امکان تسهیل ورود کالا اظهار کرد : مناطق آزاد می‌توانند با استفاده از ظرفیت‌های قانونی خود ، بخشی از مشکلات مرتبط با واردات مواد اولیه ، کالاهای واسطه‌ای ، نهاده‌های تولید و کالاهای اساسی را کاهش دهند .

وی با تأکید بر اهمیت کریدورهای بین‌المللی ، از جمله کریدور شمال ـ جنوب و مسیرهای مرتبط با چین ، قزاقستان ، ایران و روسیه گفت : ایران از نظر موقعیت جغرافیایی ظرفیت بی‌نظیری دارد ، اما فعال‌سازی واقعی کریدورها نیازمند کاهش هزینه ، کاهش زمان ، تکمیل زیرساخت‌ها ، تقویت ناوگان و هماهنگی میان دستگاه‌های تصمیم‌گیر است .

افقی در بخش دیگری از سخنان خود به تجربه پیشین فعال‌سازی مسیر چین ـ قزاقستان ـ ایران اشاره کرد و افزود : در گذشته توانستیم مسیر انتقال کالا از چین و قزاقستان به ایران را فعال کنیم و حدود ۱۵ هزار کانتینر ۴۰ فوت های‌کیوب از این مسیر جابه‌جا شد . این تجربه نشان داد که اگر مسیر ، برنامه‌ریزی منظم و پشتیبانی اجرایی داشته باشد ، امکان ایجاد جریان پایدار کالایی وجود دارد .

او با اشاره به رقابت مسیرهای ترانزیتی منطقه‌ای ، به‌ویژه دالان میانی ، تصریح کرد : امروز بخشی از جریان کالا در مسیر چین ، قزاقستان ، باکو ، تفلیس ، آنکارا و اروپا در حال شکل‌گیری است . اگر ایران بخواهد سهم خود را در این رقابت حفظ کند، باید جذابیت مسیرهای عبوری از کشور را از نظر هزینه ، زمان ، امنیت ، خدمات بندری و پشتیبانی لجستیکی افزایش دهد .

مدیرعامل منطقه آزاد مازندران یکی از ظرفیت‌های مهم این منطقه را امکان کاهش برخی عوارض و هزینه‌های واردات کالا از مسیر بنادر منطقه آزاد دانست و گفت : دولت اختیاراتی در اختیار منطقه آزاد مازندران قرار داده که می‌تواند برای ورود برخی کالاها از مسیر بنادر امیرآباد و نوشهر مورد استفاده قرار گیرد . این مزیت‌ها در مواردی می‌تواند بخشی از اختلاف هزینه حمل از جنوب کشور به شمال را جبران کند و برای صاحبان کالا ارزش افزوده ایجاد کند .

افقی با اشاره به زیرساخت‌های بندری موجود در شمال کشور افزود : در بنادر خزر ظرفیت‌های قابل توجهی ایجاد شده است ؛ با این حال ، بخش مهمی از این ظرفیت‌ها به طور کامل فعال نیست .

به گفته وی ، در حالی که ظرفیت تخلیه و بارگیری بنادر خزر حدود ۳۰ میلیون تن برآورد می‌شود ، میزان بهره‌برداری سالانه از این ظرفیت در سطحی بسیار پایین‌تر قرار دارد و این موضوع نشان می‌دهد زیرساخت وجود دارد ، اما باید برای فعال‌سازی آن برنامه عملیاتی تدوین شود .

وی تقویت تجهیزات بندری ، ارتقای نرخ تخلیه و بارگیری ، توسعه حمل یکسره ، کاهش ماندگاری کالا و ایجاد وحدت فرماندهی در تصمیم‌گیری‌های لجستیکی را از جمله الزامات افزایش سهم بنادر شمالی در تجارت کشور دانست و گفت : اگر بتوان زمان ماندگاری کالا در بنادر خزر را به شکل معناداری کاهش داد ، امکان افزایش قابل توجه واردات و جابه‌جایی کالا از این مسیر وجود خواهد داشت .

افقی همچنین با انتقاد از ضعف ناوگان دریایی ایران در خزر ، بر ضرورت توسعه کشتی‌های رو-رو ، تانکر ، کانتینربر و خطوط منظم لاینری تأکید کرد و گفت : برای ایجاد جریان مستمر کالا ، وجود مسیرهای منظم دریایی میان بنادر ایران، قزاقستان و روسیه ضروری است . بدون تقویت ناوگان و ایجاد خطوط لاینر ، امکان اتکا به بنادر شمالی برای حمل مستمر کالا محدود خواهد بود .

او یکی دیگر از چالش‌های مهم تجارت دریایی خزر را افزایش احتمالی هزینه حمل در نیمه دوم سال و هم‌زمان با شرایط یخ‌بندان دانست و تأکید کرد : لازم است از هم‌اکنون برای مدیریت نرخ حمل دریایی، هماهنگی با ناوگان کشتیرانی و جلوگیری از افزایش ناگهانی هزینه‌ها برنامه‌ریزی شود . اتاق بازرگانی می‌تواند در این زمینه با پیگیری‌های تخصصی و مکاتبه با دستگاه‌های مسئول ، نقش مؤثری ایفا کند .

مدیرعامل منطقه آزاد مازندران در ادامه به ضرورت فعال‌تر شدن دیپلماسی اقتصادی اشاره کرد و گفت : بخشی از مسائل مربوط به سوخت، پروتکل‌های بندری ، توقف شناورها ، تعامل با بنادر روسیه و قزاقستان و رقابت با مسیرهای رقیب ، صرفاً با اقدامات محلی حل نمی‌شود و نیازمند ورود جدی وزارت امور خارجه ، دستگاه‌های اقتصادی و نهادهای مرتبط با تجارت خارجی است .

وی همچنین تشکیل شرکت‌ها یا کنسرسیوم‌های مشترک حمل‌ونقل بین‌المللی با حضور کشورهای مسیر را یکی از راهکارهای مهم برای فعال‌سازی کریدورها دانست و اظهار کرد : تجربه کشورهای موفق نشان می‌دهد که ایجاد منافع مشترک میان شرکت‌های حمل‌ونقل کشورهای مسیر ، می‌تواند جریان کالایی پایدار ایجاد کند. منطقه آزاد مازندران نیز به دلیل ظرفیت‌های قانونی خود آمادگی دارد میزبان سرمایه‌گذاری خارجی ، شرکت‌های مشترک و ساختارهای همکاری بین‌المللی در حوزه حمل‌ونقل و لجستیک باشد .

افقی در پایان با تأکید بر آمادگی منطقه آزاد مازندران برای همکاری با بخش خصوصی و اتاق بازرگانی گفت : بخش خصوصی پیشران اقتصاد کشور است و منطقه آزاد مازندران آمادگی دارد در کنار اتاق ایران ، اتاق تهران ، فعالان اقتصادی ، شرکت‌های حمل‌ونقل و سرمایه‌گذاران ، برای افزایش تاب‌آوری لجستیک کشور و توسعه مسیرهای تجاری شمالی نقش‌آفرینی کند .

وی خاطرنشان کرد : منطقه آزاد مازندران تلاش دارد با استفاده از ظرفیت بنادر امیرآباد و نوشهر ، مزیت‌های قانونی مناطق آزاد، زیرساخت‌های لجستیکی موجود و ارتباط با بازارهای اوراسیا و CIS، به یکی از محورهای اصلی تجارت و ترانزیت ایران در دریای خزر تبدیل شود .