قزاقستان چگونه مرزهای ترانزیت را جابهجا میکند ؟
به گزارش پرتال حمل و نقل ، چین با پیشرفتهای چشمگیر در حملونقل پرسرعت مرزهای فناوری را جابهجا میکند ، در اوراسیا معیارهای موفقیت ترانزیتی تغییر کرده و ثبات و قابلیت اتکا جای سرعت را گرفته است ؛ روندی که قزاقستان را به یکی از بازیگران اصلی ترانزیت منطقه تبدیل کرده است .
آزمایش موفق چین روی یک سکوی مگلو به وزن حدود یک تن که ظرف دو ثانیه به سرعت ۷۰۰ کیلومتر در ساعت رسید ، بار دیگر جاهطلبیهای پکن در حوزه حملونقل را نمایان کرد . چین با بیش از ۵۰ هزار کیلومتر خطوط قطار سریعالسیر که شهرهایی مانند پکن ، شانگهای ، گوانگژو ، شنژن و چنگدو را به هم متصل میکند ، مسیر نسل آینده جابهجایی را هموار کرده است .
با این حال ، فراتر از مرزهای چین ، سرعت دیگر عامل تعیینکننده نیست . در اوراسیا و بهویژه آسیای مرکزی ، ثبات ، پیشبینیپذیری و قابلیت اتکا به معیارهای اصلی موفقیت ترانزیتی تبدیل شدهاند . در چنین شرایطی ، قزاقستان در حال تثبیت جایگاه خود بهعنوان یک هاب مرکزی در چشمانداز در حال تحول لجستیک اوراسیاست .
داخل چین ، قطارهای سریعالسیر فوکسینگ و مسیرهای مگلو اتصال داخلی را متحول کرده و ستون فقرات یکپارچگی اقتصادی کشور شدهاند اما انتقال این مدل به خارج از چین با محدودیتهایی روبهروست . خطوط پرسرعت مسافری نیازمند ریلهای اختصاصی ، استانداردهای ایمنی سختگیرانه و سرمایهگذاری عظیم هستند ؛ عواملی که با زیرساخت ریلی مبتنی بر حمل بار در بیشتر نقاط اوراسیا سازگار نیست . به همین دلیل ، کریدور چین – آسیای مرکزی – اروپا بر تسریع حملونقل باری متمرکز است و هدف، رسیدن به بیشترین سرعت نیست ، بلکه زمانبندی ثابت ، تحویل قابلاعتماد و حداقل اختلال است که عناصری حیاتی برای زنجیرههای تأمین مدرن به شمار میآیند .
قزاقستان یکی از مسیرهای اصلی ترانزیت زمینی چین به سمت غرب است و کریدورهای کلیدی به اتحادیه اقتصادی اوراسیا ، اروپا و آسیای مرکزی از خاک این کشور عبور میکنند . طبق اعلام کمیته درآمدهای دولتی قزاقستان ، در ده ماه نخست سال ۲۰۲۵ بیش از ۱۱ میلیون تُن کالا از چین از طریق قزاقستان ترانزیت شده که رشد دو رقمی نسبت به سال قبل را نشان میدهد . این موفقیت تنها ناشی از افزایش حجم نیست ، بلکه نتیجه بهبودهای کیفی در مدیریت ترانزیت است .
دیجیتالیسازی نقش مهمی در این روند داشته است. سامانه خودکار ثبت و صدور اظهارنامههای ترانزیتی ، زمان پردازش را از چند ساعت به ۳۰ دقیقه برای هر قطار کانتینری کاهش داده و امکان عبور میلیونها تُن کالا را فراهم کرده است . این تحول برای کسبوکارها به معنای کاهش هزینهها و زمانبندی قابلاعتمادتر است . سرمایهگذاری در زیرساخت نیز این روند را تقویت کرده و وزارت حملونقل قزاقستان اعلام کرده حجم حمل بار به رکوردهای جدید رسیده و جریان ترانزیت در حال رشد پایدار است . پروژههایی مانند خط دوستیک – موینتی و کمربندی آلماتی برای افزایش ظرفیت ترانزیت طراحی شدهاند .
با وجود موفقیت چین در قطارهای پرسرعت ، اجرای چنین پروژههایی میان چین و قزاقستان در کوتاهمدت غیرعملی و غیراقتصادی است . زیرساخت فعلی منطقه عمدتاً برای حمل بار و ترافیک ترکیبی طراحی شده و با استانداردهای لازم برای قطارهای پرسرعت سازگار نیست . ساخت خطوط جداگانه نیازمند سرمایهگذاری عظیم و تقاضای مسافری پایدار است ؛ شرایطی که فعلاً وجود ندارد ؛ بنابراین تمرکز همچنان بر ترانزیت باری و همراستا با ابتکار کمربند و جاده باقی میماند .
با وجود رشد ترانزیت ریلی ، مسیر دریای خزر همچنان یک گلوگاه ظرفیت است . برنامه ساخت یک بندر جدید در منطقه کاراکیان استان منگستاو با مشارکت شرکت چینی ژونگیونگ اینترنشنال برای رفع این محدودیت طراحی شده است . این پروژه شامل اجرای مرحلهای ، بهرهبرداری مشترک و انتقال تدریجی مدیریت به قزاقستان است . زیرساخت ریلی یکپارچه و پایانه کانتینری خودکار این بندر ، فشار بر بنادر آکتائو و کوریک را کاهش خواهد داد . افزایش ترافیک کانتینری در خزر ، ضرورت این توسعه را برجسته میکند .
تبدیل قزاقستان به یک هاب حملونقل و لجستیک اوراسیا اکنون بخشی از سیاست رسمی دولت است . رئیسجمهور قاسمژومارت توقایف این هدف را یک اولویت ملی اعلام کرده و بر توسعه نهتنها جادهها و بنادر ، بلکه ایجاد یک اکوسیستم کامل لجستیکی شامل خدمات دیجیتال ، مراکز لجستیک و زیرساختهای مدرن مرزی تأکید کرده است .
در حالی که چین مرزهای سرعت را جابهجا میکند ، قزاقستان ارزش کارآمدی و قابلیت اتکا را به نمایش میگذارد . در رقابت ترانزیتی اوراسیا ، پیروزی از آن سریعترین نیست ، بلکه از آن قابلاعتمادترین است . قزاقستان با دیجیتالیسازی ، اصلاحات نهادی و توسعه هدفمند زیرساختها ، جایگاه خود را بهعنوان هاب مرکزی ترانزیت اوراسیا تثبیت میکند .
