مرز آستارا ؛ چالش قدیمی توقف کامیونها فقط به زمستان محدود نمیشود
در مقاطع اوج صادرات ، بهویژه در فصل برداشت محصولات کشاورزی ، تعداد کامیونهای متقاضی خروج به ۴۰۰ تا ۵۰۰ دستگاه در روز میرسد و همین شکاف میان ظرفیت واقعی و تقاضای فشرده ، صفهای طولانی و نارضایتی رانندگان را رقم میزند .
به گزارش پرتال حمل و نقل ، یک کارشناس ترانزیت گفت : توقف و صف کامیونها در مرز آستارا فصلی نیست و شکاف ظرفیت پذیرش ، دیپلماسی مرزی و مدیریت تقاضا ، این گذرگاه صادراتی را با چالش دائمی مواجه کرده و ادامهدار است .
محمدمهدی کریمی قهی با بیان اینکه تجمع طولانی کامیونها در مرز آستارا تنها محدود به دورههای خاص یا شرایط جوی نیست ، اظهار کرد : مرز آستارا بهعنوان یکی از اصلیترین مسیرهای صادرات جادهای ایران به کشورهای قفقاز ، سالهاست با صفهای طولانی کامیونها مواجه است ؛ صفهایی که گاه روزها ادامه دارد و حتی در زمانهای عادی سال نیز تکرار میشود .
وی افزود : بررسی روند تردد نشان میدهد ظرفیت عملیاتی مرز آستارا به طور متوسط پاسخگوی خروج روزانه حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ کامیون است ؛ ظرفیتی که بر اساس توان پذیرش طرف آذربایجانی تعریف شده است . با این حال ، در مقاطع اوج صادرات ، بهویژه در فصل برداشت محصولات کشاورزی ، تعداد کامیونهای متقاضی خروج به ۴۰۰ تا ۵۰۰ دستگاه در روز میرسد و همین شکاف میان ظرفیت واقعی و تقاضای فشرده ، صفهای طولانی و نارضایتی رانندگان را رقم میزند .
این کارشناس ترانزیت با اشاره به اینکه مشکل مرز آستارا صرفاً به تشریفات داخلی محدود نمیشود ، تصریح کرد : حتی زمانی که فرآیندهای گمرکی در داخل کشور بدون اختلال انجام میشود ، محدودیتهای پذیرش در سوی مقابل مانع خروج روان کامیونهاست . این موضوع نشان میدهد ریشه چالشها فراتر از مسائل فنی و اجرایی بوده و به مجموعهای از عوامل از جمله دیپلماسی مرزی ، هماهنگی بیندستگاهی و سیاستگذاری در حوزه صادرات و ترانزیت بازمیگردد .
کریمیقهی بیان کرد : با وجود این بهبود نسبی ، حل مقطعی صفها به معنای رفع ریشهای مشکل نیست . بخشی از فشار وارد شده به مرز ناشی از تصمیمات داخلی مانند محدودیتهای مقطعی کارتهای بازرگانی و فعالسازی ناگهانی آنهاست که در بازه زمانی کوتاه ، موجی از اظهارنامههای صادراتی را به سمت مرز هدایت میکند . در کنار این موضوع ، تشدید کنترلهای امنیتی و بهداشتی در سوی مقابل نیز روند پذیرش کامیونها را کندتر میکند .
این کارشناس ترانزیت با تأکید بر لزوم نگاه راهبردی به مرز آستارا گفت : کاهش پایدار ازدحام در این مرز نیازمند رویکردی فراتر از مدیریت روزمره است . تقویت دیپلماسی حملونقل برای افزایش ظرفیت پذیرش طرف آذربایجانی ، برنامهریزی هوشمند ورود کامیونها به پایانهها ، اطلاعرسانی دقیق به رانندگان و توزیع زمانی تردد بر اساس ظرفیت واقعی مرز ، از جمله راهکارهای کوتاهمدت محسوب میشود .
کریمی قهی با اشاره به اهمیت مسیرهای جایگزین ، افزود : در سطح کلانتر ، توسعه مسیرهای مکمل میتواند نقش مؤثری در کاهش فشار بر مرز آستارا داشته باشد . فعالسازی ظرفیتهای مغفولمانده دریای خزر ، از جمله اسکله رو-رو بندر امیرآباد که سالها بلااستفاده مانده ، این امکان را فراهم میکند تا بخشی از بار صادراتی و ترانزیتی از مسیر دریایی به بنادر کشورهای همسایه منتقل شود .
وی خاطرنشان کرد : راهاندازی سرویسهای منظم کشتیرانی در دریای خزر ، به ویژه با محوریت بخش خصوصی ، میتواند وابستگی به مسیر زمینی آستارا را کاهش داده و توازن پایدارتری در شبکه حملونقل کشور ایجاد کند . آنچه مرز آستارا را از یک گلوگاه پرتنش به گذرگاهی پایدار تبدیل میکند ، تداوم هماهنگی میان دیپلماسی ، مدیریت مرزی و تنوعبخشی به مسیرهای حملونقل است؛ مسیری که تحقق آن به نفع تجارت خارجی ، رانندگان و اقتصاد کشور خواهد بود .