فرصت‌های اقتصادی از دست رفته به دلیل ناکارآمدی لجستیک ایران

به گزارش پرتال حمل و نقل به قلم سید علی سید صدر ، گزارش تحلیلی جامع از وضعیت شاخص عملکرد لجستیکی ایران (LPI) در سال ۲۰۲۳ نشان‌دهنده افت چشمگیر و نگران‌کننده این شاخص است که ایران را از جایگاه ۶۴ در سال ۲۰۱۸ به رتبه ۱۲۳ از بین ۱۳۹ کشور نزول داده است . این افت قابل توجه ، ناشی از ضعف‌های ساختاری در زیرساخت‌ها ، خدمات گمرکی و کیفیت خدمات لجستیکی است که ایران را در رقابت منطقه‌ای و جهانی به شدت عقب انداخته است .

وضعیت کلی شاخص عملکرد لجستیکی ایرانشاخص عملکرد لجستیکی که توسط بانک جهانی منتشر می‌شود ، معیار کلیدی سنجش توان لجستیکی کشورها است که بر اساس شش مؤلفه اصلی ارزیابی می‌شود : زیرساخت‌ها ، خدمات گمرکی ، کیفیت خدمات لجستیکی ، توان ردیابی و رهگیری محموله‌ها، تحویل به‌موقع و توان رقابت بین‌المللی . ایران با کسب نمره ۲.۳ در سال ۲۰۲۳ نه‌تنها در میان نمرات پایین جهانی قرار گرفته ، بلکه نسبت به وضعیت سال ۲۰۱۸ که نمره ۲.۸۵ و رتبه ۶۴ داشت ، به شدت تنزل داشته است . این روند نشان‌دهنده مشکلات جدی در حوزه لجستیک و حمل‌ونقل است که بر هزینه‌ها و زمان در زنجیره تأمین تاثیر منفی گذاشته است .

نقاط ضعف اصلی ایران در شاخص LPI بخش‌های زیرساخت‌ها و خدمات گمرکی ضعیف‌ترین عملکرد را در میان شش مؤلفه شاخص لجستیکی ایران داشته‌اند . علاوه بر این ، عملکرد در شاخص‌های تحویل به‌موقع و توان رقابت لجستیکی نیز نمرات پایینی کسب کرده که بیانگر ضعف‌های ساختاری عمیق در فرآیندهای حمل و نقل بین‌المللی و مدیریت زنجیره تأمین است . همچنین ، مشکلاتی مانند تعدد مراکز تصمیم‌گیری ، قوانین پیچیده و ناهماهنگی‌های اداری ، بر ضعف کارایی گمرکات و سهولت حمل‌ونقل بین‌المللی افزوده است . این چالش‌ها به طور مضاعف بر کاهش رتبه و نمره ایران در LPI تاثیرگذار بوده‌اند .

مقایسه ایران با کشورهای منطقهدر مقایسه با کشورهای منطقه ، ایران به وضوح از رقبای خود مانند امارات متحده عربی ، ترکیه و عربستان عقب‌تر است . این کشورها با سرمایه‌گذاری‌های گسترده در زیرساخت‌های حمل‌ونقل ، سهولت در امور گمرکی و بهبود شایستگی لجستیکی ، توانسته‌اند جایگاه‌های بهتری کسب کنند . رتبه پایین ایران در شاخص LPI موجب افزایش هزینه‌های تجاری ، طولانی شدن زمان ترخیص کالا و کاهش جذابیت برای سرمایه‌گذاری خارجی شده است . همچنین ، کشورهای حوزه خلیج فارس و برخی همسایگان ایران در عرصه لجستیک پیشرفت‌های قابل توجهی داشته‌اند که رقابت ایران را در بازارهای بین‌المللی تضعیف کرده است .

اهمیت بهبود شاخص لجستیکی برای رشد اقتصادیطبق برآوردهای ارائه شده ، هر افزایش یک درصدی در نمره LPI می‌تواند به رشد ۱.۵ تا ۲ درصدی تولید ناخالص داخلی (GDP) کمک کند . به همین دلیل ، بهبود عملکرد لجستیکی به سرمایه‌گذاری در توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل ، دیجیتالی‌سازی فرآیندهای گمرکی و اصلاح قوانین و خدمات لجستیکی وابسته است . بدون انجام چنین اصلاحاتی ، اقتصاد ایران در مواجهه با رقابت جهانی آسیب‌پذیر باقی خواهد ماند و فرصت‌های اقتصادی مهمی از دست خواهد رفت .

پیشنهادات حرفه‌ای برای بهبود عملکرد لجستیکی ایران سرمایه‌گذاری هدفمند و به‌روز در زیرساخت‌های حمل‌ونقل ریلی ، جاده‌ای و بندری اصلاح و ساده‌سازی فرآیندهای گمرکی با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین دیجیتال و اتوماسیون ارتقاء کیفیت خدمات لجستیکی از طریق آموزش ، تسهیل تعامل بین بخش خصوصی و دولتی و جذب سرمایه‌گذاری خارجی تقویت توان رقابت لجستیکی با بهبود ردیابی و رهگیری محموله‌ها و تضمین تحویل به موقع کالاها هماهنگی و یکپارچه‌سازی سیاست‌ها و مقررات لجستیکی در سطوح ملی و منطقه‌ای جهت افزایش سهولت در حمل‌ونقل بین‌المللی .

منتظر حضور شما در پیج اینستاگرام iranway هستیم