راهکارهای اضطراری مدیریت بحران نقدینگی در صنعت هوانوردی و حملونقل هوایی ایران در شرایط فعلی – بخش سوم
مدیریت نقدینگی در فرودگاهها - قسمت اول
به گزارش پرتال حمل و نقل به قلم خلیل الله معمارزاده (محمد معمار) ، در صنعت هوانوردی ، هیچ شوکی به اندازه اختلال ناگهانی در شبکه پروازی نمیتواند زنجیرهای از بحرانهای مستقیم و گسترده ، از نگرانی های روانی مسافران تا فروپاشی ساختارهای مالی فرودگاهها و بخش ناوبری هوایی و همچنین شرکتهای هواپیمایی را به راه اندازد . جنگ ۱۲ روزه اخیر در منطقه ، نمونهای از چنین بحرانی بود ؛ وقفهای ناگهانی که زنجیره سنتی درآمدها را متاثر کرد ، شرایط درآمدزایی را در مسیرهای داخلی و بینالمللی و پروازهای عبوری بهشدت دگرگون ساخت و نشان داد فرودگاهها و بخش ناوبری هوایی در صورت قطع عملیات پروازی ، به دلیل هزینه های ثابت بسیار بالا ، تا چه حد می توانند آسیب پذیر باشند .
در تجربه ای مشابه ، با وجود آنکه صنعت حملونقل هوایی در سالهای اخیر گامبهگام از شوک عمیق ناشی از همهگیری کووید-۱۹ فاصله گرفت ، اما آمارها و تحلیلهای دقیق مالی نشان میدهند که حتی با وجود برگشت تدریجی ، این بازگشت پروازها برای همه مؤلفههای این صنعت ، به یک میزان صورت نمی گیرد . شاید از بیرون چنین بهنظر برسد که بازگشت مسافران به آسمان ، همزمانی کاملی با بازگشت درآمدهای فرودگاهها دارد ، اما واقعیت چیز دیگری است . بررسی تطبیقی دادههای سال ۲۰۲۳ با سال ۲۰۱۹ در فرودگاه های جهان تصویری روشن از این واگرایی ترسیم میکند .
در حالیکه ترافیک مسافران در سطح جهانی تنها پنج درصد نسبت به پیش از بحران کاهش یافته ، درآمد کل فرودگاهها (با در نظر گرفتن نرخ تورم) با کاهشی ۱۱ درصدی مواجه بوده است . این کاهش عمدتاً ناشی از افت ۱۴ درصدی در درآمدهای هوانوردی و بهویژه کاهش ۱۷ درصدی در حوزه درآمدهای غیرهوانوردی است . نکته مهم اینجاست که با وجود بازگشت پروازها ، الگوی رفتار اقتصادی مسافران دستخوش تغییر شده و فرودگاهها دیگر نمیتوانند مانند گذشته ، روی همان سطح از هزینهکرد مسافران در فروشگاهها و خدمات تجاری حساب کنند .
ترکیبی از عوامل ساختاری و رفتاری ، از جمله تحول در عادات مصرفی مسافران ، بیثباتیهای اقتصادی و رشد رقابت بیرونی در حوزه خردهفروشی و خدمات ، موجب شده است که فرودگاهها ، بهویژه در بخش درآمدهای غیرهوانوردی ، با چالشهای جدی مواجه شوند . این موضوع صرفاً یک پدیده گذرا نیست ، بلکه نشانهای عمیق از تغییرات بلندمدت در نحوه تعامل مسافر با فضای فرودگاهی است . کاهش چشمگیر خرید در فروشگاههای فرودگاهی مؤید این واقعیت است که دیگر صرف تکرار مدلهای سنتی فروشگاهی پاسخگوی نیازهای مالی و تجاری فرودگاهها نخواهد بود .
ترکیب درآمدهای غیرهوانوردی نیز طی این چند سال تغییر کرده است . اگر در سال ۲۰۱۹ حدود ۲۷ درصد از این درآمدها از طریق امتیازات فروش خردهفروشی تأمین میشد ، این سهم در سال ۲۰۲۳ به ۲۰ درصد کاهش یافته است . در مقابل ، سهم درآمد حاصل از پارکینگ از ۲۱ درصد به ۲۴ درصد افزایش یافته ، که البته این رشد عمدتاً ناشی از بازار آمریکای شمالی است . در سایر نقاط جهان ، همچنان خردهفروشی نقش غالب را ایفا میکند ، اما با روندی نزولی .
بازگشت دیگر حوزههای درآمدی نیز چهرهای ناهمگون دارد . درآمد اماکن رشد ۷ درصدی ، غذا و نوشیدنی رشد ۸ درصدی و پارکینگ رشد قابلتوجه ۱۸ درصدی را تجربه کردهاند ، اما در مقابل ، درآمد حاصل از فروشگاههای معاف از مالیات (Duty-Free) کاهش ۳۴ درصدی ، تبلیغات ۲۳ درصدی و امتیازات خردهفروشی کاهش ۱۸ درصدی را نشان میدهد . این ارقام تنها بازتاب آمار نیستند ، بلکه نشانهای از تحول الگوی رفتاری مصرفکننده در فضای سفر هوایی اند . فرودگاهها امروز دیگر پس از بحران ، با مسافری مواجهاند که کمتر از گذشته میل به خرید دارد ، مدت زمان توقفش کوتاهتر شده و انتخابهای متنوعتر و ضروری تری بیرون از فرودگاه دارد .
از زاویهای دیگر ، روند بلندمدت درآمدزایی از هر مسافر نیز سیری نزولی دارد . از سال ۲۰۱۶ ، درآمد غیرهوانوردی بهازای هر مسافر بهصورت پیوسته کاهش یافته ، بهطوریکه نرخ رشد سالانه مرکب آن به منفی ۲.۳ درصد رسیده است . اگر این شاخص را در شرایط واقعی و تورمپذیر در بازه ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۳ بررسی کنیم ، این نرخ به منفی ۴.۷۵ درصد میرسد . این یعنی فرودگاهها نهتنها با کاهش کلی درآمد مواجهاند ، بلکه از هر مسافر نیز کمتر از گذشته درآمد کسب میکنند ؛ موضوعی که زنگ خطر روشنی برای مدیران فرودگاههای جهان شده است .
منتظر حضور شما در پیج اینستاگرام iranway هستیم
