اهمیت بنادر خارجی برای زنجیرۀ تامین چین

به گزارش پرتال حمل و نقل ، بر اساس داده‌های رسمی ؛ چین در ۱۰۱ پروژه بندری خارج از کشور در قالب مالکیت ، سرمایه‌گذاری ، توسعه و غیره حضور دارد که می‌تواند کاربرد تجاری یا نظامی داشته باشد . در واقع ، این کشور حداقل یک بندر در هر قاره به جز قطب جنوب دارد . از میان ۱۰۱ پروژه ، ۹۲ عدد از آنها فعال هستند و ۹ پروژه بندری تا پایان سپتامبر ۲۰۲۳ میلادی ، غیرفعال شده‌اند . دلایل لغو یا تعلیق آن‌ها شامل نگرانی‌های زیست محیطی ، تیره شدن روابط سیاسی ، مشکلات مالی و مسائل امنیتی است . البته برخی از پروژه‌های معلق مانند ساخت بندر خلیفه در امارات متحده عربی توسط چین ، می‌تواند از سر گرفته شود .

چین به بزرگترین کشور تجاری و دومین اقتصاد بزرگ جهان تبدیل شده و حدود ۹۵ درصد تجارت بین‌المللی خود را از طریق خطوط دریایی انجام می‌دهد . راه اندازی «ابتکار کمربند و جاده» توسط شی جین پینگ رئیس جمهور چین در سال ۲۰۱۳ میلادی و معرفی جاده ابریشم دریایی قرن بیست و یکم که چین را از طریق دریای چین جنوبی و اقیانوس هند به اروپا و اقیانوس منجمد شمالی متصل می کند، بنادر خارجی چین را فعال کرده است .

سرمایه گذاری و فعالیت‌های عمرانی رئیس جمهور چین بر اهمیت بنادر برای توسعه اقتصادی تأکید کرده است . شی هنگام بازدید از بندر تیشان در استان گوانگشی در آوریل ۲۰۱۷ میلادی ، در مورد اهمیت بنادر در توسعه اقتصادی گفت : «اغلب می‌گوییم که برای ثروتمند شدن باید جاده بسازیم. اما در مناطق ساحلی ، برای ثروتمند شدن ابتدا باید بنادر را بسازیم.»

از سپتامبر ۲۰۲۳ میلادی ، چین هفتاد توافقنامه کشتیرانی دوجانبه و منطقه‌ای را با شصت و شش کشور و منطقه امضا کرده است . امروزه ، مسیرهای حمل‌و‌نقل و شبکه‌های خدماتی چین ، کشورها و مناطق عمده در سراسر جهان را پوشش می‌دهند . اگر چه چین هنوز یک قدرت دریایی جهانی نیست و در حال حاضر پایگاه‌های دریایی محدودی در خارج از کشور دارد ، اما به یک قدرت تجاری پیشرو تبدیل شده است که نفوذ ژئواکونومیک قابل توجهی بر خطوط دریایی بین‌المللی و بنادر تجاری دارد .

البته این سرمایه‌گذاری و مشارکت بنادر داخلی چین را هدف‌گذاری نمی‌کند ، اما باید توجه داشت که چین براساس شاخص اتصال به خطوط کشتیرانی لاینر (LSCI) که ادغام کشورها در شبکه‌های جهانی کشتیرانی را اندازه‌گیری می‌کند ، دارای بزرگ‌ترین بنادر کانتینری جهان است . از سال ۲۰۲۲ میلادی ، شانگهای جایگاه خود را به عنوان شلوغ ترین بندر کانتینری جهان برای سیزده سال متوالی حفظ کرد و بنادر دیگر کانتینری چین در زمره مهمترین بنادر جهان قرار دارند .

هنگام ارزیابی پتانسیل یک بندر برای استفاده نظامی ، محدودیت‌های فیزیکی و ویژگی ساخت‌و‌ساز بندر مثلاً طول و تعداد اسکله‌ها ، سطح آب عمیق ، در دسترس بودن شبکه‌های حمل‌و‌نقل و سوخت‌رسانی در نظر گرفته می‌شود . البته در این زمینه تعاملات سیاسی نیز تأثیرگذار است ، برای نمونه اگرچه بندر لس‌آنجلس آمریکا کشتی‌های تجاری چین را می‌پذیرد ، اما نمی‌توان تصور کرد که با توجه به تنش‌های ژئوپلیتیک کنونی ، ایالات متحده اجازه پهلوگیری کشتی‌های نظامی نیروی دریایی چین را نیز بدهد. در مقابل، بندر پیرئوس یونان دارای پتانسیل استفاده نیروی دریایی بوده و قبلاً نیز میزبان ناوگان دریایی چین در سال ۲۰۱۷ میلادی بود .

اخیراً نگرانی دولت‌های غربی در مورد توسعه بالقوه پایگاه‌های دریایی چین در خارج از کشور افزایش یافته است . هر چند که این نگرانی گاهاً بی‌مورد بوده و چین همچنان می‌تواند بر تجارت و لجستیک دریایی جهانی تأثیر بگذارند . سرمایه گذاری بالای چین در بنادر مهم جهان ، تأثیر بسیاری را بر زنجیرۀ تأمین تجارت جهانی دارد . در واقع ، اهرم واقعی دولت چین در مقابل غرب نه در ساختن پایگاه‌های دریایی جدیدتر و بزرگتر ، بلکه در تقویت سرمایه‌گذاری و مالکیت آن در شلوغ‌ترین و متصل‌ترین بنادر جهان است که جریان جهانی کالاها را تسهیل و هدایت می‌کند .