در حال بارگذاری ...
  • لنج

    نام لاتین: Launch
    موقعیت: تهران

    لنج گونه‌ ای از کشتی کوچک یا قایق بزرگ باری و مسافری است که در خلیج فارس و دریای عمان و اقیانوس هند دیده می‌شود. لنج‌ها بر پایه قایق‌های بادبانی رایج در خلیج فارس ساخته می‌شود ، با این تفاوت که به جای بادبان با موتور حرکت می‌کند. عرشه باز یا نیمه‌ باز دارد. از دهه ۱۹۵۰ میلادی موتور بنزینی یا دیزل برای پیشراندن لنج‌ها بکار رفت و امروز بیشتر لنج‌ ها موتور دارند.

     

     

    رضا طاهری در کتاب از مرواید تا نفت درباره‌ وجه تسمیه کلمه لنج آورده است که :

    در گذشته به تمام کشتی‌های بادی که با شراع و بادبان حرکت می‏‌کردند جهاز می‌گفتند و امروزه به کشتی‏‌ هایی که با موتور رفت و آمد می‌ کنند لنج می‏‌گویند. لنج از دیدگاه لغت‌ شناسی به معنای راه رفتن با ناز و کبر است و شاید از آن‏جا که لنج با آهستگی می‏‌ خرامد و به جلو می‏‌ رود به این نام خوانده می شود.

    در گذشته به تمام کشتی‌های بادی که با شراع و بادبان حرکت می‏‌کردند جهاز می‌گفتند و امروزه به کشتی‏‌ هایی که با موتور رفت و آمد می‌ کنند لنج می‏‌گویند. لنج از دیدگاه لغت‌ شناسی به معنای راه رفتن با ناز و کبر است و شاید از آن‏جا که لنج با آهستگی می‏‌ خرامد و به جلو می‏‌ رود به این نام خوانده می شود.

     

    در جنوب به کسانی که در کار ساخت لنج می‌ باشند جلاف یا گلاف گفته می‌شود. به اتاق ناخدا قماره و به انبار پایینی خن گفته می‌شود. در ایران لنج‌ها در کرانه‌های خلیج فارس بسیار یافت می‌شوند و لنج‌ سازی یکی از صنایع بومی مردمان خلیج فارس است. لنج‌ سازى و قایق‌ سازى از قدیمى‌ ترین و مهمترین صنایع دستى جنوب ایران است و سابقه آن به دوره افشاریه مى‌رسد. این صنعت در سال‌هاى اخیر به واسطه افزایش مبادلات دریایى و صید ماهى از رونق زیادى برخوردار شده است. نیروى شاغل این صنعت منحصر به همان «گلافان»(سازندگان لنج و قایق) قدیمى است. مصالح اولیه مورد نیاز چوب‌ هاى جنگلى مقاوم در مقابل رطوبت براى اسکلت و تخته‌ هاى مرغوب هندى به نام «ساى» براى بدنه آن است. هنوز وسیله کار گلافان بسیار ابتدایى است که سبب کندى کار و کمى تولید سالیانه مى‌شود. مهمترین مراکز تولید این صنعت عبارت‌ اند از : بوشهر، بندر ریگ ، بندر گناوه ، جزیره شیف و برخى دیگر از بنادر جنوب ایران.

    بوشهر، بندر ریگ ، بندر گناوه ، جزیره شیف و برخى دیگر از بنادر جنوب ایران.

     

    رضا طاهری در کتاب از مروارید تا نفت به قسم زیر لنج‌ های حاشیه‌ خلیج فارس ، خصوصا حوالی بندر کنگان بسته به طرح بدنه آن‌ها دسته بندی می‌کند :

     

    ۱- سَماچ :

    سماچ یک نوع قایق ماهی‏گیری است و امروزه برروی آن موتور می‏‌بندند و کارایی‌ اش برای ماهی‏گیری است و تا حدود ۵ تن ماهی در آن می‏‌ریزند. سمک یا سمچ به معنای ماهی است.

     

    ۲ـ حُوری :

    حوری یک نوع قایق کوچک است که گونه‏‌ های آن از ۱ تا ۱۰ نفر را با خود جابجا می‌کند. بیش‏تر از تنه‏‌ های عظیم درختان و به‌ صورت یک تکه می‌‏سازند و چون از این درختان و یا چوب‌ ها وجود ندارد ، حوری را از چند تکه چوب که به هم می‌بندند ، به وجود می‏‌آورند ظرفیت حوری کوچک ۱۰۰ و حوری بزرگ ۴۰۰ کیلو می‌‏باشد. در گذشته هر لنج ماهی‏گیری یا کشتی‏‌ های باری یک حوری به همراه خود داشته است ، حوری یک تکه سبک تر از کتراست و در زمان‏‌های مورد نیاز و نجات غریق زودتر از کتر آماده به دریا انداختن می‏‌شود. در زمانی که دریا آرام است و کسی به دریا افتاده ‎است از حوری استفاده می‏‌کنند و اگر دریا ناآرام باشد از کتر و اگر طوفانی باشد از ماشوه استفاده می کنند.

     

    ۳ـ سَمعِه :

    سمعه جهازی بود که در گذشته مورد استفاده قرار می‏‌گرفت و برای نصب بادبان بسیار مناسب بود ولی برای قراردادن موتور به بدنه‌ اش به کار نمی‏‌خورد.

     

    ۴ـ بِتیل :

    بتیل یک نوع جهاز ماهی‏گیری است که در گذشته برای ماهیگیری از آن استفاده می‏‌شد.

     

    ۵ـ شُوعی :

    شوعی جهازهای کوچکی بودند که هم با بادبان حرکت می‌کردند و هم با پارو.. از نوع شوعی امروزه هم وجود دارد ولی بر روی آن موتور گذاشته‌اند.

     

    ۶ـ کَتِر :

    کتر قایق ‌کوچکی است که گنجایش دو یا سه نفر را دارا می‌‏باشد. در حقیقت قایق نفر بر مخصوص ناخداست ،‌ او را در زمان درخواست به کشتی یا ساحل می‏‌رساند. در قدیم لنج‌ های بزرگ آن را همراه می‌بردند تا اگر یکی از خدمه به‌ دریا سقوط‌ کند به وسیله آن که وزن کمتری دارد و می‏‌شود به‌ سرعت آن را از کشتی جدا و به‌ دریا انداخت او را نجات دهند. قبلا اگر جهاز کتر نداشت نجار‌ کشتی در حین مسافرت طولانی که معمولا تا هندوستان ۲۰ روز طول می‌‏کشید یک کتر برای کشتی می‏‌ساخت.

     

    ۷ـ تَشاله :

    چون لنج آب‌ خور زیادی دارد و نمی‌‏تواند کاملا به ساحل برسد بیش‏تر بار لنج را با تشاله که می‌ توانست تا نزدیک ساحل برود به مقصد می‏‌ رسانده‌ اند.

     

     

    ۸ـ ماشُوه :

    ماشوه (قایق ‎نجات) را در زمان عادی یک وسیله نفربر یا بارکش است و جاشوها را از کنار ساحل به کشتی می‌برد. درگذشته با پارو حرکت می‏‌کرد ولی امروزه موتور کوچکی را روی آن قرار داده‏‌اند و همان کار گذشته را انجام می‏‌دهد. گنجایش ۱۵ نفر دارد و به هنگام طوفان و غرق لنج کارکنان کشتی داخل آن شده و خود را نجات می‏‌دهند.

     

    ۹ـ بَغَلِه‌ :

    بغله به‌ وسیله بادبان به‌ حرکت درمی‏‌ آمده است. از این جهت این نوع لنج را بغله گفته‌‏ اند که سینه صدر یا راس آن گرد بوده‌ است و قسمت پشت آن پهن تر، به بخش پشت آن تفر می‏‌ گفته‏‌ اند. در سینه بغله بر آمدگی وجود دارد ، چون سر پرنده‏ای (طوطی) که گویی درون بغله را می‌‏نگرد. بغله به‌ کشتی‏‌ های بزرگ گفته‌ می‌‏شود و در عربی به معنای قاطر است و چون در دریا به‌ سادگی و با سکان کشتی را حرکت می‏ داده ‏اند بغله نامگذاری کرده ‏اند. اعراب در بدو دریانوردی ، کشتی‏‌ های سکان دار ایرانی را به شتری با افسار تشبیه می‏‌ کرده‌اند. بغله برای سفرهای دوردست در اقیانوس هند مورد استفاده قرار می‏‌ گرفته‏ است. می‏‌گویند از نظر شکل ظاهری فرق زیادی بین بغله و کوتی و غنچه نبوده است ، ولی از جهت اندازه ، بغله از همه بزرگ‏تر بوده ، بعد از آن کوتی و در آخر غنچه قرار داشته است. شمار جاشوهایی که در بغله کار می‌‏کردند کمینه ۳۰ نفر و بیشینه ۴۰ نفر بوده است. باربری بغله بین ۳۰۰ تا ۷۰۰ تن بوده ‎است.

     

    کالاهایی که با بغله حمل می‌‏شده‏ است :

    - از آبادان به‌ بصره و کراچی خرما می‏‌بردند و از کراچی به براوه پنبه و از بَراوه به شهرهای هندوستان

    - به آفریقا مَنقور کاپریل و نمک حمل می‏‌کردند.

    - از آفریقا از بندر ها سیمبارنگه / لامو و بمباسه چوب چَندَل می‏‌آوردند.

     

    مدت زمان مسافرت با بغله ۲ تا ۶ ماه بوده است. جاشوها و کارکنان بغله در راه سفر دشواری‏ های بسیار داشتند و چه بسا در مسافرت‏‌ های دریایی بر اثر ناخوشی‌ های گوناگون و یا در رویدادهای گوناگون از قبیل طوفان و برخورد با کوه سنگ‌ ها و یا حیوانات غول‌ پیکر دریایی از بین می‏‌ رفتند.

     

    ۱۰ـ بَگارِه :

    در بندر کنگان از بگاره زیاد استفاده می‏‌ شده‏ است این کشتی کوچک را دریانوردان کنگانی برای ماهی‏گیری با تور (جَل) استفاده می‏‌ کرده‌‏ اند که به آن عامله نیز می‌ گفته‏‌ اند. بیش‏تر صید عامله را حشینه تشکیل می‏‌ داده ‏است و تا کنون نیز صید حشینه به همین روش است.

     

     

    ۱۱ و ۱۲ - کُچی (کوتی) و مَنجی :

    منجی و کوتی دو لنج بی‌ موتور می‏‌ باشند ، به‌ وسیله بادبان حرکت می‌کردند و برای مسافرت به‌ جزیره‌ ها و شیخ نشین‌ های نزدیک مورد استفاده قرار می‌گرفتند. با آنها خرما و گاهی مصالح ساختمانی به دبی می ‌بردند و گاهی نیز با آن به صید ماهی می‏‌ پرداختند. شمار سرنشینان آن تا ۱۵ نفر است. مانند بگاره از آن استفاده می‏‌کردند و امروزه کم‏تر از آن‏ها استفاده می‌شود.

     

     

    ۱۳ـ سَمبُوک :

    باربری سمبوک ۱۰۰ تن است. در حال حاضر نوعی سمبوک ماهی‏گیری به اسم سماچ نیز ساخته می‏‌شود. سماچ در برابر اندازه سمبوک کوچک‏تر است فقط با آن به صید ماهی می‏‌پردازند. سینه‏‌ی سمبوک در قدیم کمی منحنی شکل بوده است ولی سمبوک ماهی‏گیری امروزی دارای سینه‏‌ ای به شکل زاویه منفرجه است. کارکنان سمبوک قدیمی بیش از ۱۰ نفر بوده است ، ولی در سمبوک ماهی‏گیری جدید ۵ نفر کار می‏‌کنند. سمبوک های جدید دارای موتور می‏‌باشند.

     

     

    ۱۴ـ جالبُوت :

    باربری جالبوت حداقل ۵ تن تا حداکثر ۱۰۰ تن می‏‌ باشد. کارکنان به ۷ نفر می‏‌رسند ، در حال حاضر به جالبوت‌ ها موتور وصل شده‏ است. جالبوت‌ ها به سواحل جنوبی خلیج فارس مسافرت می‏‌کردند. آنها برای بازرگانی چوب ، شکر، برنج و حیوانات و اشیاء دیگراستفاده می شدند. ساختمان سینه جالبوت یا راس آن راست است ، برای همین به آن جالبوت می‏‌گویند. مرحوم سدیدالسلطنه کبابی در کتاب «المناص فی احوال الغوس و الغواص» در صفحه ۵۹ چنین می‏‌نویسد :

    سفینه‌‏ای است با بادبان حرکت کند و سطح سفینه را برای بضاعت تجار دراز و بلند سازند و در موخر سفینه قبه‏‌ ای است مخصوص مسافرها و آن را عرشه گویند و مخصوص جالبوت‌ های‌ بزرگ است. آن‌ گونه جالبوت شبیه است به مهلیه که در عراق متداول است یا شبیه است به سنبوک‌ هایی که در بحر احمر معمول می‏‌باشند.

    سفینه‌‏ای است با بادبان حرکت کند و سطح سفینه را برای بضاعت تجار دراز و بلند سازند و در موخر سفینه قبه‏‌ ای است مخصوص مسافرها و آن را عرشه گویند و مخصوص جالبوت‌ های‌ بزرگ است. آن‌ گونه جالبوت شبیه است به مهلیه که در عراق متداول است یا شبیه است به سنبوک‌ هایی که در بحر احمر معمول می‏‌باشند.

    جالبوت‌ های کوچک عرشه ندارند و شبیه به بَلم می‏‌باشند و آن نمونه کشتی را فقط در بحرین جالبوت گویند. این اسم تحریفی از کلمه جلبه که معرف گلبت (گُل+بُت) ایرانی می‌باشد.

     

    ۱۵ـ بُوم :

    در حقیقت بوم‌ ها بزرگ‏ترین و زیباترین گونه لنج ‎ها می‏‌باشند. انواع و اقسام چوب در ساختمان بوم‎‌ها به کار می‏‌رود ، مقداری از چوب‎ های روی عرشه و انبار و اتاق ‎ها از داخل کشور تهیه می‏‌شود و بقیه چوب‏‌ های بدنه و زیر و جلوی بوم را از خارج مخصوصا از هندوستان می‏‌ آورند. بوم‌ های قدیمی مثل سایر انواع لنج‌ ها فاقد موتور بود و بادبان داشت ولی در حال حاضر دارای موتور است. باربری بوم‌ها ۲۰ تا ۳۰۰ تن می‌ باشد و به سرزمین‏ های دوری مانند دبی ، کویت ، هند ، بصره ، عدن ، یمن مسافرت می‌کردند.

     

     




    مطالب مرتبط

    جابه‌جایی ۲۱ میلیون تن کالا از مازندران به سایر نقاط کشور در یازده ماه امسال

    جابه‌جایی ۲۱ میلیون تن کالا از مازندران به سایر نقاط کشور در یازده ماه امسال

    ۱۳۲ شرکت حمل و نقل و شعبات در سطح استان فعال بوده و این استان دارای ۷ انجمن صنفی کارفرمایی شرکت های حمل و نقل کالا و یک کانون انجمن صنفی کارفرمایی شرکت های حمل و نقل کالا و یک کانون انجمن صنفی کارگری رانندگان و یک اتحادیه حمل بار و ۱۳ انجمن صنفی کارگری رانندگان وسائط نقلیه کالای ...

    |

    جابجایی ۲۰۵ میلیون تن بار توسط ناوگان باری جاده ای در استان آذربایجان شرقی

    جابجایی ۲۰/۵ میلیون تن بار توسط ناوگان باری جاده ای در استان آذربایجان شرقی

    در حال حاضر تعداد ناوگان باری سنگین دارای کارت هوشمند استان ۲۴۷۱۴ دستگاه , تعداد رانندگان باری دارای کارت هوشمند ۳۲۶۶۳ نفر و تعداد اتوبوس ناوگان حمل ونقل مسافری استان ۶۹۳ دستگاه است .

    |

    اقدامات خوبی در حوزه گردشگری دریایی در سازمان بنادر و دریانوردی انجام شده است

    اقدامات خوبی در حوزه گردشگری دریایی در سازمان بنادر و دریانوردی انجام شده است

    استفاده از ظرفیت‌های طبیعی کشور را در کنار ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی مورد توجه قرار دادیم که مورد توجه گردشگران داخلی و خارجی قرار گرفت و موجب ایجاد حجم بالای اشتغال در سراسر کشور و ایجاد نشاط در مناطق محروم شد .

    |

    نظرات کاربران